“Voor de man die ook wel de onderkoning van Nederland wordt genoemd, is het een doodzonde om te gaan zitten op de stoel van de rechter,” schrijft de stichting op sociale media. “Hij pleegt daarmee een ambtsmisdrijf waar een forse gevangenisstraf op staat.”

Kern van de zaak: een herzieningsverzoek
De kwestie draait om een herzieningsverzoek dat door de huisjurist van Stichting de Verbeelding is ingediend. Het gaat om een eerdere uitspraak van de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State, waarin oud-staatsraad Reinier van Zutphen werd vrijgepleit in een slepend misbruikschandaal rond de Nationale ombudsman.

Volgens de stichting staat op papier dat deze rechterlijke afdeling onafhankelijk is, maar blijkt uit de praktijk iets heel anders. De Graaf zou in zijn officiële jaarverslag het herzieningsverzoek hebben bestempeld als “misbruik van recht”. Daarmee, zo stelt de stichting, heeft hij rechters onder druk gezet om het verzoek af te wijzen.

Beschuldiging van bedreiging
De Graaf zou daarbij nog een stap verder zijn gegaan. Hij beschuldigde de huisjurist van Stichting de Verbeelding van het bedreigen van rechters en medewerkers. “Een flagrante leugen, die neerkomt op laster. Ook dat is een strafbaar feit,” aldus de stichting.

Als reactie daarop heeft de huisjurist uit voorzorg aangifte tegen zichzelf gedaan. “Als niemand minder dan Thom de Graaf hem beticht van het bedreigen van rechters en medewerkers, dan kan dat immers niet grondig genoeg worden uitgezocht,” schrijft Stichting de Verbeelding.

Ook het bestuur van de stichting heeft inmiddels aangifte gedaan tegen De Graaf. Beide documenten zijn openbaar gemaakt via hun website.

OM trekt aanhoudingsbevel weer in
Wat volgde was een reeks nieuwe gebeurtenissen. De huisjurist ontving later een brief van de politie, waarin werd aangekondigd dat hij aangehouden en verhoord zou worden wegens bedreiging. Probleem: de jurist woont in Frankrijk en lijdt aan een ongeneeslijke ziekte waarvoor hij regelmatig in Nederland wordt behandeld. Door de dreiging van aanhouding werd hij feitelijk reisbeperkt.

Uiteindelijk trok het Openbaar Ministerie de voorgenomen aanhouding in. “Bij nader inzien is er geen reden om een strafrechtelijk onderzoek in te stellen,” aldus het OM.

Volgens de stichting is daarmee bewezen dat de aangifte vanuit de Raad van State vals was. En dat zou op zichzelf weer een strafbaar feit zijn. “Het doen van valse aangifte geldt als een misdrijf,” aldus Stichting de Verbeelding.

Advocaten en experts reageren fel
De kwestie roept scherpe reacties op. Advocaat Hester Bais noemt het typerend voor een systeem van ‘netwerkcorruptie’. “Vriendjes helpen elkaar even om lastige burgers de mond te snoeren,” stelt ze. Volgens haar gaat dat in de praktijk “heel ver”.

Ze ziet in de publieke aandacht voor dit soort affaires echter ook een voordeel: “Het internet is wat dat betreft een zegen en maakt het speelveld van corruptiebestrijding ietwat gelijkwaardiger.”

IT-specialist Leon Kuunders ziet een zorgwekkend patroon. “Wat ik tijdens corona al vreesde, gebeurt nu ook hier. Wie eenmaal geproefd heeft van verboden macht, wil die niet meer loslaten. De corruptie neemt epische proporties aan.”

Vervolging?
De bal ligt nu bij het Openbaar Ministerie. De vraag is of er een onderzoek wordt ingesteld naar De Graaf zelf en degenen die volgens Stichting de Verbeelding verantwoordelijk zijn voor het doen van een valse aangifte. “Of wordt er ook daar met twee maten gemeten?” vraagt de stichting zich af.

Thom de Graaf zelf heeft nog niet publiekelijk gereageerd op de aantijgingen. De Raad van State laat weten “geen commentaar te geven op individuele procedures of publieke uitlatingen over lopende zaken.”