Het gebeurde in het programma Heute Journal. Dat zond een week geleden een reportage uit over immigratiehandhaving in de Verenigde Staten. Dat onderwerp ligt gevoelig, zeker na een dodelijke schietpartij vorige maand waarbij een Amerikaanse burger omkwam door toedoen van immigratie- en douanebeambtenaren.

Nepbeelden in nieuwsuitzending
In de reportage was te zien hoe een moeder met haar kinderen werd weggevoerd door een immigratieagent. Later werd bevestigd dat deze beelden waren gemaakt met kunstmatige intelligentie. Het ging dus niet om echte beelden van een daadwerkelijke immigratieactie.

Een tweede fragment toonde een agent die een jongen meenam. Dat bleek beeldmateriaal uit 2022 te zijn. Het was destijds opgenomen na een dreiging van een schietpartij op een school in Florida. Ook dit fragment had niets te maken met immigratiehandhaving.

Volgens de eigen richtlijnen van ZDF is het verboden om AI-gegenereerde beelden te gebruiken waarin echte mensen, gebeurtenissen of politieke contexten worden afgebeeld. Uitzonderingen gelden alleen voor reportages die juist over AI-manipulatie gaan. ZDF heeft later erkend dat deze regels hier niet zijn nageleefd.

Tegenstrijdige waarschuwing
Presentatrice Dunja Hayali zei bij de aankondiging van het item dat veel video’s over immigratierazzia’s echt zijn, maar dat ‘niet alles’ wat online circuleert klopt. Direct daarna zond het programma zelf een vervalst fragment uit.

De omroep ligt extra onder een vergrootglas. ZDF werd de laatste tijd vaker gebruikt door prominente bestuurders om strengere regels te eisen voor media die niet aansluiten bij hun wereldbeeld. Historicus en auteur Rainer Zitelmann zei woensdag dat zonder kleinere, kritische publicaties ‘ZDF ermee weg zou zijn gekomen’.

Excuses en kritiek
Dinsdagavond erkende plaatsvervangend hoofdredacteur Anne Gellinek de fout. Zij sprak van ‘een dubbele fout, die we nu zorgvuldig onderzoeken en die bijzonder pijnlijk is omdat wij bij ZDF Nieuws veel moeite doen om u geverifieerde informatie te bieden’.

Daar voegde zij aan toe: ‘Als hoofd van ZDF Nieuws bied ik u, onze kijkers, hiervoor uitdrukkelijk mijn excuses aan.’ Toch bleef de kritiek aanhouden. De krant Junge Freiheit stelde dat ZDF aanvankelijk alleen wilde volstaan met een kleine correctie. Volgens de krant vond de omroep dat ‘het zou volstaan om de fout te corrigeren op de correctiepagina van de omroep’.

Ook FDP-vicevoorzitter Wolfgang Kubicki reageerde fel. Hij noemde het misleiden van miljoenen kijkers ‘een mediaschandaal dat ons nog lange tijd zal bezighouden’.