Defensie krijgt stikstofvrijstelling, boeren blijven vastzitten; FVD trekt aan de bel
Het kabinet wil Defensie meer ruimte geven om militaire oefeningen en andere activiteiten uit te voeren, ook wanneer die gevolgen hebben voor beschermde Natura 2000-gebieden. In het wetsvoorstel voor de Wet op de defensiegereedheid is daarvoor een uitzonderingsregeling opgenomen. Volgens Forum voor Democratie (FVD) laat het kabinet daarmee zien dat het met twee maten meet. Tweede Kamerlid Pepijn van Houwelingen legt enkele opvallende zaken bloot.
Het wetsvoorstel, dat onlangs naar de Tweede Kamer is gestuurd, bepaalt dat Defensie voor zogenoemde gereedstellingsactiviteiten geen omgevingsvergunning meer nodig heeft voor Natura 2000-activiteiten. Daarmee wordt afgeweken van de gebruikelijke regels uit de Europese Habitat- en Vogelrichtlijn, die normaal gesproken strenge voorwaarden stellen aan activiteiten die beschermde natuur kunnen aantasten.
Volgens het kabinet is die uitzondering noodzakelijk om de krijgsmacht haar belangrijkste taak te laten uitvoeren: de verdediging van Nederland en zijn bondgenoten. De vrijstelling mag alleen worden toegepast als er geen geschikte alternatieven zijn. Daarbij spelen onder meer tijdsdruk, doelmatigheid, geloofwaardigheid van de krijgsmacht en internationale verplichtingen een rol.
De juridische basis voor de uitzondering ligt mede bij de Europese Commissie. Brussel heeft in een zogenoemd omnibuspakket over defensiegereedheid verduidelijkt dat lidstaten onder bepaalde omstandigheden mogen afwijken van Europese natuurregels wanneer sprake is van een “dwingende reden van groot openbaar belang”, “openbare veiligheid” of een “crisissituatie”.
Defensiegereedheid wordt daarmee expliciet aangemerkt als een zwaarwegend openbaar belang. De Europese Habitatrichtlijn en Vogelrichtlijn bevatten dergelijke uitzonderingsmogelijkheden al langer, maar in Nederland zijn die tot nu toe nauwelijks op deze schaal toegepast voor een volledige sector. Juist dat verschil vormt voor FVD de kern van de kritiek. Volgens Van Houwelingen is het opmerkelijk dat Defensie wel ruime uitzonderingen krijgt, terwijl de landbouwsector de afgelopen jaren juist zwaar is getroffen door dezelfde Europese natuurregels.
Boeren kregen te maken met stikstofbeperkingen, vergunningen die onder druk kwamen te staan en langdurige juridische procedures. In veel gevallen leidde een beperkte stikstofuitstoot al tot ingrijpende gevolgen voor agrarische bedrijven. Sommige ondernemers werden uitgekocht, anderen moesten hun bedrijf verkleinen of beëindigen.
Terwijl onze boeren door dit kabinet worden verwurgd lezen we in het wetsvoorstel op de “defensiegereedheid” dat onlangs naar de Kamer is verstuurd dat het leger zich niet aan de Habitat- en Vogelrichtlijn hoeft te houden vanwege “een dwingende reden van groot openbaar belang”.👇 pic.twitter.com/YuSl3b5As5
— Pepijn van Houwelingen (@PvanHouwelingen) June 28, 2026
