Fidesz-leider en oud-premier Viktor Orbán kondigde het protest maandag 6 juli aan op Facebook. 'Tisza overschrijdt elke grens, menselijk, moreel en rechtsstatelijk. Hongaarse kiezers hebben hiervoor geen mandaat gegeven. Laten we hen dit niet laten doen! Demonstratie op donderdag om 18.00 uur, voor het presidentieel paleis.' De betoging richt zich tegen voorstellen die de positie van meerdere hoge functionarissen raken.

Omstreden wijzigingen
De regering-Tisza wil onder meer de president van de republiek gedwongen laten vertrekken en vervangen. Ook de president van het Constitutioneel Hof en meerdere rechters zouden voor het einde van hun termijn kunnen worden vervangen. Daarnaast wil de regering de mandaten van parlementsleden met terugwerkende kracht beperken tot drie termijnen of twaalf jaar. Volgens critici is die maatregel ongekend in Europa.

Fidesz stelt dat dit vooral rechtse oppositieleden zou raken. Ongeveer de helft van de rechtse oppositiefractie zou daardoor verdwijnen. Gergely Gulyás, fractieleider van Fidesz in het parlement, noemde de voorstellen maandag schandalig. 'Wij beschouwen deze voorstellen als schandalig. Dit is de tiende parlementaire termijn sinds de regimewisseling van 1989; de regering heeft zes keer een tweederdemeerderheid gehad, maar niemand heeft ooit zijn macht misbruikt om de grondwet op deze manier te veranderen.'

Kritiek van meerdere kanten
De kritiek komt niet alleen van Fidesz. Ook linkse burgerrechtenorganisaties hebben bezwaar gemaakt. Amnesty International zegt dat de geplande verwijdering van president Tamás Sulyok het recht op een eerlijk proces ondermijnt. TASZ, een van de oudste burgerrechtenorganisaties van Hongarije, stelt dat de termijnlimiet voor parlementsleden botst met het recht om verkiesbaar te zijn en met het recht van kiezers om vrij hun vertegenwoordigers te kiezen.

De Venetiëcommissie gaat de voorstellen versneld onderzoeken. Die commissie geldt als belangrijke Europese autoriteit op het gebied van constitutioneel recht. Volgens de informatie is er geen zekerheid dat de regering-Magyar zich aan het oordeel zal houden. Magyar weigerde aanvankelijk zelfs de delegatie van de Venetiëcommissie te ontmoeten.

Ook de bredere rechtse infrastructuur staat onder druk. De regering werkt aan maatregelen tegen conservatieve media, stichtingen en onderzoeksinstellingen. Een grote klap is de aangekondigde sluiting van MCC, een groot particulier onderwijs- en onderzoeksnetwerk.

Balázs Orbán, voormalig directeur van MCC, vroeg: 'Wat is het nut van het sluiten van 30 locaties, het wegsturen van 8.000 studenten, het ontslaan van honderden docenten, het stoppen van onderzoek, het ontmantelen van instituten, het opheffen van debatgroepen, het intrekken van internationale beurzen, het wegnemen van slaapplaatsen en het annuleren van binnenlandse en internationale kampen?' Hij voegde toe: 'Zinloze vernietiging, verwoesting en wraak, waarvan niet politici het slachtoffer zijn, maar jongeren, ouders en docenten; met andere woorden gewone, alledaagse mensen.'