Uitgeverij schrapt woorden als ‘homokroeg’ uit boek: schrijver hekelt ‘politieke correctheid’
Schrijver Arie Pos vertrekt bij de uitgeverij De Bezige Bij na een conflict over de redactie van zijn biografie over Gerrit Komrij. Woorden als ‘nicht’, ‘homokroeg’ en ‘homoschrijvers’ werden volgens hem problematisch gevonden of geschrapt. Pos noemt dat politiek correct gedrag en brengt zijn grote Komrij-biografie daarom onder bij uitgeverij Prometheus.
De onvrede begon tijdens het maken van De wording van Gerrit Komrij. Dit korte boek moest dienen als inleiding op de volledige biografie. Volgens Pos had een redacteur de tekst echter stevig ingekort, waardoor een belangrijk deel over Komrij niet verteld kon worden.
Bij de drukproeven liep de ergernis verder op. ‘Een redacteur van De Bezige Bij, een zeer sensitive reader, had bovendien ook nog bepaalde woorden geschrapt’, vertelt Pos tegenover De Gelderlander. Hij kon enkele wijzigingen nog terugdraaien, maar noemt het proces ‘een heel onaangename ervaring’.
Context verdween uit teksten
Volgens Pos veranderde de uitgever woorden als homokroeg en homoschrijvers in kroeg en schrijvers. Ook het woord nicht werd als problematisch gezien. De auteur vindt die termen juist normaal binnen de tijd en omgeving waarin Komrij leefde.
‘Bij specifiek deze twee woorden mis je - naar mijn bescheiden mening - nogal wat informatie indien je de helft van de samenstelling schrapt’, zegt Pos. Het woord homokroeg stond onder een foto waarop Komrij met anderen in een café zat. Achter het gezelschap hing een afbeelding van mannen met ontblote bovenlijven.
Het onderschrift werd uiteindelijk ‘Op stap in Amsterdam’. Pos vindt dat onvoldoende duidelijk. ‘Want enkel kroeg of café... Ja, dat zegt niet zoveel. Het onderschrift werd ‘Op stap in Amsterdam’. Tja.’
Ook de term homoliteratuur had volgens hem een duidelijke functie. Vrienden wezen Komrij op homoseksuele schrijvers die hun gevoelens in literatuur verwerkten. ‘Want het zegt iets over hen en hun literaire thematiek’, aldus Pos.
Nieuwe biografie naar Prometheus
Pos heeft De Bezige Bij inmiddels verlaten. ‘Het klopt dat ik weg ben en dat mijn nieuwe boek, een volledige Komrij-biografie, bij Uitgeverij Prometheus uitkomt en niet bij hen.’ Bij zijn nieuwe uitgever mag hij de besproken woorden wel gebruiken.
Volgens Pos zegt dat iets over beide uitgeverijen. ‘Dat Prometheus naar mijn mening ruimdenkender is en De Bezige Bij zich politiek correcter, of hoe je dat noemen wil, profileert.’ De biografie moet tijdens de Boekenweek van maart 2027 verschijnen.
De Bezige Bij zegt verbaasd te zijn over zijn kritiek. Volgens uitgeefdirecteur Romy van den Nieuwenhof worden tijdens een redactieproces slechts suggesties gedaan. ‘Zo’n eventuele wijziging is altijd een gesprek met suggesties, het zijn nooit aanpassingen die worden opgelegd.’
De uitgever dacht naar eigen zeggen goed uit elkaar te zijn gegaan met Pos. De auteur werkt ondertussen verder aan zijn boek over Komrij. Daarin komt ook diens jeugd in Winterswijk uitgebreid aan bod.
