Daarmee wordt een politieke belofte van de Amsterdamse gemeenteraad meteen getest. Onder druk van een dreigend referendum over een Israëlboycot sprak de raad onlangs uit dat de gemeente zich via inkoop niet direct of indirect schuldig wil maken aan mensenrechtenschendingen.

Nu ligt er een concrete aanbesteding. Het GVB zoekt een leverancier voor 75 nieuwe trams. De Vervoerregio Amsterdam heeft daarvoor 391 miljoen euro gereserveerd.

‘Betrokken bij nederzettingen’
De partijen hebben schriftelijke vragen gesteld aan de Vervoerregio Amsterdam. Zij willen weten hoe bij de aanbesteding wordt gekeken naar bedrijven die actief zijn in bezet Palestijns gebied. Volgens PRO Amsterdam, DENK, D66 en BIJ1 moet CAF in ieder geval buiten de deur blijven. Zij schrijven dat het bedrijf heeft gewerkt aan de uitbreiding van de Jerusalem Light Rail.

“Deze sneltram verbindt West-Jeruzalem met nederzettingen in bezet Oost-Jeruzalem, en draagt op die manier bij aan het faciliteren van mensenrechtenschendingen”, stellen de partijen. Ook verwijzen zij naar het VN-mensenrechtenkantoor OHCHR. Volgens de indieners stelt dat kantoor dat CAF betrokken is bij bepaalde activiteiten rond nederzettingen in bezet Palestijns gebied.

Nieuwe trams voor binnenstad
Het GVB is begonnen met een aanbesteding voor de aanschaf en het onderhoud van 75 nieuwe tramvoertuigen. De gemeente Amsterdam is volledig eigenaar van het GVB. De Vervoerregio Amsterdam speelt een belangrijke rol bij de financiering en besluitvorming.

De nieuwe trams moeten ongeveer 30 meter lang worden en gaan rijden in de binnenstad. Rond 2032 moeten ze in gebruik worden genomen. De voertuigen gaan naar verwachting dertig jaar mee. In de eerste helft van 2027 moet duidelijk worden welke leverancier de opdracht krijgt en wat de exacte kosten zijn.

CAF won eerder in Amsterdam
Of CAF zich heeft aangemeld voor de huidige aanbesteding, is niet bekend. Het bedrijf won in het verleden wel meerdere opdrachten bij het GVB. In 2018 bestelde Amsterdam nog dertig trams bij CAF.

Volgens PRO-raadslid Mohamed Belkasmi is de aanmeldtermijn voor de huidige aanbesteding al gesloten, maar betekent dat niet dat alles vastligt. Na aanmelding volgen volgens hem nog onderhandelingen met partijen. Daar zou ruimte zitten om keuzes te maken.

De partijen vinden dat de Vervoerregio die ruimte moet gebruiken. Zij herinneren eraan dat het dagelijks bestuur eerder heeft toegezegd te onderzoeken hoe wensen van de regioraad kunnen worden meegenomen bij toekomstige aanbestedingen, bijvoorbeeld als het gaat om betrokkenheid bij schendingen van internationaal recht.

GVB wijst op Europese regels
Het GVB zegt de zorgen te begrijpen, maar wijst op juridische beperkingen. “Bij aanbestedingen moeten wij ons houden aan de geldende (Europese) aanbestedingsregels”, laat een woordvoerder weten aan Het Parool. Volgens het vervoerbedrijf is er op dit moment geen juridische grond om partijen op basis van de genoemde criteria uit te sluiten.

Wel zegt het bedrijf ontwikkelingen rond sancties en regelgeving te volgen. Als die veranderen, worden ze betrokken bij de aanbesteding. Over bredere beleidskaders en aanvullende criteria wijst het GVB naar de Vervoerregio.

Vervoerregio aan zet
Daarmee komt de kwestie terecht bij Vervoerregiovoorzitter Elise Moeskops. Zij moet de schriftelijke vragen van PRO Amsterdam, DENK, D66 en BIJ1 beantwoorden.

Een woordvoerder van de Vervoerregio zegt de kwestie serieus te nemen. Tegelijk wordt alvast gewaarschuwd dat uitsluiting ingewikkeld is. “In het algemeen kunnen we aangeven dat het vrij lastig is om een partij uit te sluiten bij een Europese aanbesteding.”