Italië woest op Duitsland: Duitse ngo’s brachten tienduizenden migranten naar Italië
Italië en Duitsland botsen over de vraag wie verantwoordelijkheid draagt voor tienduizenden migranten die via ngo-schepen in Italië zijn aangekomen. Sinds Giorgia Meloni in oktober 2022 aan de macht kwam, brachten ngo’s 42.338 migranten naar Italiaanse havens. Meer dan de helft daarvan, 22.513 mensen, kwam via schepen die verbonden zijn aan Duitse organisaties. De ruzie loopt op nu Berlijn tegelijkertijd asielzoekers die via Italië naar Duitsland reisden weer naar Italië wil terugsturen.
Rome blokkeert sinds december 2022 een groot deel van die overdrachten onder het Dublin-systeem. De Italiaanse regering vindt dat Duitsland niet alleen kan wijzen op Italië als eerste land van binnenkomst. Volgens Rome moet Berlijn ook rekening houden met de rol van Duitse ngo’s die migranten op de Middellandse Zee oppikken en vervolgens in Italiaanse havens aan land brengen.
Duitse ngo’s jarenlang actief op Middellandse Zee
Organisaties als Sea-Watch, Sea-Eye, SOS Humanity en Mission Lifeline voeren al jaren operaties uit op de centrale Middellandse Zee. Een deel van deze organisaties werkte met schepen onder Duitse vlag of vanuit Duitse organisaties. Als ook ngo’s uit andere landen met Duitse schepen worden meegerekend, stijgt het aantal migranten dat sinds oktober 2022 via deze groep in Italië aankwam tot ongeveer 27.000.
Een deel van deze organisaties kreeg jarenlang steun van de Duitse overheid. De Bondsdag reserveerde tussen 2023 en 2026 jaarlijks 2 miljoen euro voor wat werd omschreven als 'civiele redding op zee'. Onder meer SOS Humanity, Sea-Eye en SOS Méditerranée ontvingen geld. Alleen al in het eerste kwartaal van 2025 werd ongeveer 900.000 euro verdeeld.
Berlijn stopte financiering in 2025
De regering van bondskanselier Friedrich Merz maakte in 2025 een einde aan die federale financiering. Daarmee kan niet worden gesteld dat Berlijn deze operaties via dat programma nog steeds betaalt. Wel staat vast dat Duits belastinggeld jarenlang werd gebruikt om organisaties te ondersteunen die migranten op zee oppikten en naar Europese havens brachten.
De omvang van de migratie naar Italië blijft ondertussen groot. In 2023 kwamen 157.651 mensen over zee aan, in 2024 waren dat er 66.617 en in 2025 nog eens 66.316. Ngo-schepen waren in 2023 goed voor ongeveer 8 procent van alle aankomsten.
Het conflict speelt tegelijk met de invoering van het nieuwe Europese Migratie- en Asielpact op 12 juni. Via het solidariteitsmechanisme moeten EU-landen bijdragen aan het verdelen van migratiedruk. Dat kan door migranten over te nemen, geld te betalen of operationele steun te leveren.
