„Ik ben zojuist geschorst door de Universiteit Gent. Ze zullen me vrijwel zeker ontslaan”, schrijft Cofnas op Substack. Volgens hem werd het besluit genomen door rector Petra De Sutter. Eerder op de dag meldde hij al dat de universiteit onderzoek naar hem deed wegens mogelijke discriminatie van Arday.

De Universiteit Gent maakte woensdag bekend de recente publieke uitspraken van Cofnas „zeer ernstig” te nemen. De universiteit kondigde toen aan passende stappen te zullen zetten. Welke uitspraken precies aanleiding vormden voor het onderzoek, werd niet vermeld.

Cofnas bracht vermeend plagiaat naar buiten
De zaak draait om Jason Arday, hoogleraar sociologie aan de Universiteit van Cambridge. Hij werd vorige week op 41-jarige leeftijd dood aangetroffen in zijn woning. Arday was in 2023 de eerste zwarte hoogleraar van Cambridge en volgens de universiteit destijds ook de jongste zwarte persoon die daar tot hoogleraar werd benoemd.

Cofnas publiceerde in juli een kritisch stuk over het academische werk van Arday. Daarin beschuldigde hij de hoogleraar onder meer van plagiaat en trok hij enkele van diens prestaties in twijfel.

Na de publicatie ontstond veel aandacht voor de kwestie. Arday erkende vervolgens dat hij fouten had gemaakt in zijn werk. Hij schreef die toe aan zijn autisme. Hij ontkende echter dat hij bewust had gelogen over zijn academische prestaties.

Kort voor zijn dood zei Arday tegen Britse media dat sinds zijn benoeming „een zeer goed georganiseerde en gecoördineerde campagne gaande was om hem uit zijn functie te zetten”. Hij was op dat moment al vertrokken bij Cambridge.

Universiteit benadrukt grenzen academische vrijheid
De dood van Arday en de daaropvolgende discussie leidden ook in Gent tot vragen over Cofnas. De universiteit zegt veel reacties over de kwestie te hebben ontvangen.

Rector De Sutter benadrukte in een verklaring zowel de menselijke waardigheid als het belang van academische vrijheid. „Ook binnen onze eigen academische gemeenschap komt zijn overlijden hard aan”, stelde zij over de dood van Arday.

Volgens de universiteit is er ruimte voor controversiële opvattingen. „De Universiteit Gent hecht groot belang aan academische vrijheid en aan een open academisch debat, ook wanneer standpunten controversieel zijn”, aldus de verklaring.

Daar werd direct een grens aan toegevoegd. „Maar die vrijheid is niet onbeperkt. Die vrijheid gaat samen met verantwoordelijkheid en kan worden begrensd om de rechten van anderen te beschermen.”

De universiteit liet weten de recente publieke uitlatingen van een postdoctoraal onderzoeker daarom te onderzoeken. Vanwege de vertrouwelijkheid rond personeelszaken wilde Gent niet vooruitlopen op mogelijke maatregelen.

Cofnas: onderzoek wegens discriminatie
Cofnas presenteert de zaak anders. Hij schreef aanvankelijk dat hij door zijn universiteit werd onderzocht „wegens discriminatie van Arday”. Inmiddels stelt hij dus dat hij daadwerkelijk is geschorst.

Een definitief ontslag is daarmee nog niet bevestigd. Cofnas verwacht zelf wel dat dit volgt. Zijn uitspraak dat De Sutter persoonlijk het besluit heeft genomen, komt eveneens van Cofnas. Uit de aangeleverde verklaring van de universiteit blijkt alleen dat er stappen werden voorbereid.

De zaak raakt daarmee aan een bredere discussie over de grenzen van academische vrijheid. Cofnas is namelijk al langer omstreden vanwege zijn opvattingen over ras en intelligentie. Hij noemt zichzelf een 'rassenrealist'. Critici beschuldigen hem van racisme en stellen dat zijn ideeën wetenschappelijk onvoldoende zijn onderbouwd.

Eerder protest tegen komst naar Gent
Ook zijn aanstelling in Gent leidde dit jaar al tot verzet. Honderden studenten en medewerkers protesteerden tegen zijn komst. Zij vonden zijn eerdere uitspraken racistisch en niet passen bij de waarden van de universiteit.

Opmerkelijk genoeg verdedigde De Sutter destijds juist de aanstelling van Cofnas. Volgens de rector was zijn benoeming volgens de geldende universitaire regels verlopen.

Nu is de verhouding tussen beide partijen sterk verslechterd. Waar de universiteit benadrukt dat academische vrijheid gepaard gaat met verantwoordelijkheid, plaatst Cofnas zijn schorsing juist in het kader van zijn kritische onderzoek naar Arday. Of de schorsing daadwerkelijk uitmondt in ontslag, zoals Cofnas verwacht, is nog niet duidelijk.