De uitspraak kwam donderdag naar voren tijdens het tweede verhoor van De Jonge door de parlementaire enquêtecommissie corona. Commissielid Songül Mutluer las het bericht voor en vroeg hem hoe hij destijds tegen de parlementaire controle aankeek.

„Het debat was ruk”, zei De Jonge in het audiobericht. „Ik hoop dat ooit eens verteld kan worden hoe de Kamer de brandweer van zijn werk heeft gehouden deze crisis.”

Met „de brandweer” doelde hij op zichzelf en de medewerkers van het ministerie van Volksgezondheid, die volgens hem dag en nacht bezig waren met de bestrijding van het coronavirus.

‘Misplaatst’
De Jonge nam tijdens het verhoor afstand van zijn formulering. Hij noemde de uitspraak „misplaatst”, maar hield vol dat de druk destijds uitzonderlijk hoog was. 

„De crisis was gewoon enorm intensief. De intensiteit was heel hoog en op het departement was dat ook soms ondoenlijk”, zei hij. Volgens De Jonge kostten de vele coronadebatten en meer dan duizend schriftelijke Kamervragen veel capaciteit. „Ik zou geen ander land weten waarin er iedere twee weken een coronadebat was.”

Tegelijk zei hij blij te zijn dat de parlementaire controle tijdens de crisis overeind bleef.

Enorme druk op ambtenaren
De Jonge erkende dat hij veel van zijn ambtenaren vroeg. „Mensen hebben zich echt binnenstebuiten gewerkt.” Hij noemde zichzelf „veeleisend”, maar stelde dat hij dezelfde eisen aan zichzelf stelde. Tijdens de kerstvakantie van 2020 had hij naar eigen zeggen alleen op de middag van Tweede Kerstdag geen vergadering.

„Werktijden speelden geen rol. Het enige belangrijke was of je het kon volhouden.”

Volgens De Jonge vonden medewerkers het ondanks de zware belasting ook waardevol om tijdens zo'n uitzonderlijke crisis een belangrijke rol te spelen. „Dit soort mensen hebben we bij een eventuele volgende crisis opnieuw nodig.”

Ollongren ‘een bak grind’
Het audiobericht over de Kamer was niet het enige opvallende interne bericht dat tijdens het verhoor naar boven kwam. Mutluer las ook een WhatsAppbericht voor dat De Jonge na overleg over het coronatoegangsbewijs aan Grapperhaus stuurde. Daarin noemde hij toenmalig minister Kajsa Ollongren „een bak grind in de machine van ieder besluitvormingsproces”.

Ollongren had twijfels bij het coronatoegangsbewijs, maar stemde uiteindelijk wel met de maatregel in. De enquêtecommissie vroeg De Jonge of hij collega-ministers wel serieus genoeg nam wanneer hij op deze manier over hen sprak.

„Heel serieus”, antwoordde hij. Hij erkende vervolgens dat hij zulke woorden niet had moeten gebruiken. „Dat is niet goed.” Volgens De Jonge functioneerden WhatsAppgesprekken in die periode ook als „ventiel voor onze frustratie”.

Geen tunnelvisie volgens De Jonge
Binnen het kabinet ontstond tijdens de coronacrisis geregeld discussie over de balans tussen volksgezondheid en de maatschappelijke gevolgen van de maatregelen. Sommige ministers vonden dat De Jonge en toenmalig premier Mark Rutte te veel vanuit de zorg redeneerden.

De Jonge verwierp tijdens het verhoor het verwijt dat daardoor tunnelvisie ontstond. „Ik durf te beweren dat er géén sprake is geweest van tunnelvisie.”

Volgens hem bleef het kabinet juist consequent vasthouden aan de bescherming van kwetsbare mensen. „Ik denk dat dat krachtig is.”

De nieuwe onthullingen passen in een reeks interne berichten die de enquêtecommissie tijdens de verhoren openbaar maakt. Een dag eerder bleek al dat Grapperhaus tijdens de coronaperiode collega-minister Arie Slob in berichten een „jankerd” en een „soepjurkje” had genoemd.