Dwangsommen aan asielzoekers kosten IND tientallen miljoenen: teller al op 99 miljoen
De kosten van dwangsommen bij de Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND) lopen in hoog tempo verder op. In de eerste zeven maanden van 2026 werd al 99 miljoen euro uitgekeerd omdat de dienst niet op tijd besliste over aanvragen. Daarmee is het recordbedrag over heel 2025 nu al ruimschoots gepasseerd.
De nieuwe cijfers komen naar voren uit antwoorden van minister Bart van den Brink (Asiel en Migratie) op Kamervragen van JA21-Kamerleden Simon Ceulemans en Diederik Boomsma. De antwoorden werden donderdag 4 september gepubliceerd. GeenStijl berichtte vervolgens over het bedrag van 99 miljoen euro.
De kosten van de dwangsommen lopen de laatste jaren in hoog tempo op. In 2024 betaalde de IND nog 36,8 miljoen euro. Een jaar later was dat bedrag meer dan verdubbeld tot 79 miljoen euro. Nu is dat record dus na zeven maanden alweer gepasseerd.
De hoge bedragen hangen samen met de lange wachttijden bij de IND. Vooral asielzoekers en nareizigers moeten lang wachten op een beslissing. Begin 2026 wachtten ruim 51.000 mensen op een beslissing over hun asielaanvraag. De gemiddelde wachttijd in de algemene asielprocedure was opgelopen tot 67 weken.
Wanneer de IND niet binnen de wettelijke termijn beslist, kan een aanvrager de dienst in gebreke stellen en vervolgens naar de rechter stappen. De rechter kan een nieuwe termijn opleggen en daaraan een dwangsom verbinden. Wordt ook die termijn overschreden, dan moet de IND betalen. Zolang er geen beslissing is genomen, kan opnieuw een procedure worden gestart.
De IND pleit zelf al langer voor afschaffing van de rechterlijke dwangsommen. Volgens de dienst zorgen de procedures er niet voor dat aanvragen sneller worden behandeld. Ze zouden juist extra geld en capaciteit kosten die anders voor het behandelen van aanvragen kan worden ingezet.
