OM: Sophie Straat vervolgen voor ‘witte mannen naar achteren’ is ‘kansloos’
Discriminatie-officier Willem Nijkerk (56) blikt in een interview met De Telegraaf terug op het besluit om zangeres Sophie Straat niet te vervolgen voor haar uitspraken over blanke mannen. Volgens het Openbaar Ministerie (OM) was haar oproep tijdens concerten niet strafbaar. Nijkerk stelt dat een rechtszaak tegen de activistische zangeres kansloos zou zijn geweest. 'Als ik Sophie Straat zou vervolgen voor discriminatie van witte mannen, zou ik geen schijn van kans maken, omdat de rechter er niet in mee zou gaan. En ik zou haar zelf ook niet willen vervolgen daarvoor.'
Straat riep tijdens optredens blanke mannen op om naar achteren te gaan. Vrouwen en 'mensen van kleur' mochten juist naar voren komen. Het OM kreeg hierover meerdere aangiftes en besloot na onderzoek niet tot vervolging over te gaan.
OM verdedigt uitspraken over blanke mannen
Volgens Nijkerk moet de uitspraak worden bekeken binnen de omstandigheden van het optreden. Straat zet zich als activistische zangeres in voor vrouwen en minderheden. Het OM zag haar oproep daarom als een manier om deze groepen extra ruimte te geven. Van strafbare discriminatie was volgens justitie geen sprake.
Ook benadrukt Nijkerk dat Straat blanke mannen niet volledig wilde uitsluiten. Dat zou volgens hem een andere situatie opleveren. 'Als je zegt: ’Witte mannen zijn hier niet welkom, die moeten helemaal weg’, dan was het een ander verhaal geweest.' Volgens de officier blijkt nergens uit dat Straat blanke mannen daadwerkelijk wil achterstellen.
Verschil met White Lives Matter
De beslissing roept ook volgens critici vragen op over de behandeling van andere uitspraken. Zo kan de tekst 'White Lives Matter' volgens Nijkerk wel strafbaar worden wanneer de omstandigheden daarop wijzen. Hij verwijst naar de projectie van deze woorden op de Erasmusbrug. Daarbij verscheen ook de leus 'Fourteen Words' van de Amerikaanse witte supremacist David Lane.
Die combinatie leidde tot veroordelingen. De woorden 'White Lives Matter' zijn op zichzelf echter niet verboden. Volgens Nijkerk maakt de omgeving waarin een boodschap wordt verspreid het verschil. Diezelfde afweging speelde bij de uitspraken van Sophie Straat.
Nijkerk begrijpt dat beslissingen ergernis oproepen
De officier erkent dat het OM het nooit iedereen naar de zin kan maken. Dat merkt hij ook bij discriminatiezaken rond het conflict tussen Israël en de Palestijnen. Vanuit beide kampen komen aangiftes en kritiek op vervolgingsbeslissingen.
Nijkerk houdt vast aan het belang van de wettelijke grenzen en de omstandigheden van iedere zaak. Hij vindt dat het OM niet uitsluitend naar afzonderlijke woorden moet kijken. Ook bij Sophie Straat blijft hij daarom achter de eerdere beslissing staan.
