De documentaire heet The Mayor: Halsema & Amsterdam, met als Nederlandse titel De burgemeester: Halsema en de hoofdstad. De film duurt 79 minuten en volgt Halsema gedurende het jaar 2025.

Volgens de festivalomschrijving is de camera aanwezig bij publieke optredens, televisie-interviews, crisisoverleggen en besloten gesprekken. Ook wordt Halsema thuis gefilmd terwijl zij terugblikt op haar werk.

De wereldpremière staat gepland voor vrijdag 13 november in Koninklijk Theater Carré in Amsterdam. De vertoning wordt gevolgd door een nagesprek met de regisseur, onder leiding van een redacteur van Het Parool.

Bosma haalt uit naar publieke omroep
De aankondiging is PVV-Kamerlid Martin Bosma in het verkeerde keelgat geschoten. Op X schrijft hij: "Steeds als links een nieuwe held heeft dan komt de NPO met likkende 'documentaire'. Ter ondersteuning. Zo kregen we Jesse the Movie, de Kaag-docu en straks dus Femke, the Action Hero."

Dat de film daadwerkelijk een kritiekloos portret wordt, staat niet vast. Maar de omschrijving van IDFA legt wel sterk de nadruk op de pogingen van Halsema om een verdeelde stad bij elkaar te brengen.

Zo presenteert het Filmfonds het project als een verhaal waarin de burgemeester Amsterdam probeert te beschermen tegen polarisatie. Zij streeft daarbij naar een stad waar bewoners zich veilig en gezien voelen.

Publieke fondsen betrokken bij productie
De film wordt geproduceerd door Witfilm, het productiebedrijf van Iris Lammertsma en Boudewijn Koole. De NTR is als publieke omroep betrokken. Volgens de producent is de ontwikkeling gefinancierd via Teledoc, het NPO-fonds, CoBO en het Nederlands Filmfonds.

Teledoc is een samenwerkingsverband van de NPO, CoBO en het Filmfonds. Binnen de huidige regeling kan voor de ontwikkeling van een documentaire maximaal 45.000 euro worden verstrekt. Voor de daadwerkelijke productie bedraagt de maximale bijdrage 425.000 euro.

Het Filmfonds bevestigt dat de documentaire over Halsema binnen deze regeling een toekenning heeft gekregen. Hoeveel geld precies aan deze productie is verstrekt, blijkt niet uit de geraadpleegde openbare informatie. De maximale bedragen van de regeling zijn daarom niet hetzelfde als de werkelijke kosten van deze film.

Regisseur mocht aanwezig zijn bij besloten overleg
Een ander opvallend onderdeel is de toegang die de filmmakers tot het Amsterdamse stadsbestuur hebben gekregen. Volgens IDFA volgde De Jong de burgemeester niet alleen bij openbare bijeenkomsten, maar ook bij crisisoverleggen en intern beraad.

Dat roept vragen op over de afspraken tussen de makers en de gemeente. Zo is niet openbaar gemaakt welke voorwaarden golden voor het filmen tijdens besloten vergaderingen.

Evenmin is duidelijk of Halsema of haar medewerkers de film vooraf mochten bekijken, feitelijke correcties konden voorstellen of invloed hadden op de uiteindelijke montage. Uit de beschikbare stukken blijkt niet dat de burgemeester dergelijke invloed heeft gehad. Ook is niet vastgesteld dat de gemeente financieel aan de productie heeft bijgedragen.

De combinatie van publieke financiering en vergaande toegang maakt de redactionele onafhankelijkheid wel een belangrijk punt van aandacht.

Documentaire over Jesse Klaver werd geschrapt
De kritiek van Bosma heeft een voorgeschiedenis. In 2017 ontstond grote ophef rond de documentaire Jesse over toenmalig GroenLinks-leider Jesse Klaver. De film was gemaakt door Joey Boink, die tijdens de verkiezingscampagne voor GroenLinks had gewerkt. BNNVARA wilde de documentaire aanvankelijk uitzenden, maar trok dat besluit later in.

De omroep verklaarde destijds dat er ondanks journalistieke afspraken twijfel kon blijven bestaan over de onafhankelijkheid. "Wij menen dat er over de onafhankelijkheid van BNNVARA en de NPO geen enkele twijfel mag bestaan", schreef de omroep in een officiële verklaring.

De film werd daarom niet door BNNVARA uitgezonden, maar kreeg later alsnog een première in Carré en werd ook in bioscopen vertoond.

Er is vooralsnog geen aanwijzing dat bij de Halsema-documentaire sprake is van dezelfde belangenverstrengeling. Van regisseur Mijke de Jong is niet bekend dat zij tijdens de opnames voor Halsema of haar politieke partij werkte.

Kaag-documentaire leidde tot Kamervragen
Ook de documentaire Sigrid Kaag: Van Beiroet tot Binnenhof leidde eerder tot stevige politieke discussie. De VPRO zond die film begin januari 2021 uit, kort voor de Tweede Kamerverkiezingen. De documentaire volgde Kaag tijdens haar ontwikkeling van diplomaat tot minister en D66-lijsttrekker.

Martin Bosma stelde daarover al in december 2020 schriftelijke Kamervragen. Hij wilde onder meer weten waarom de publieke omroep een politiek portret uitzond in verkiezingstijd en waarom het Nederlands Filmfonds daaraan meebetaalde.

Het kabinet antwoordde destijds dat de film door een onafhankelijke maker was geproduceerd. Ook werd benadrukt dat de opnames al waren begonnen voordat Kaag lijsttrekker van D66 werd.

Later ontstond opnieuw ophef over contacten tussen de filmmakers en betrokkenen bij de overheid. De VPRO liet daarop onderzoek doen naar de totstandkoming van de documentaire.

Volgens de VPRO concludeerde de NPO Ombudsman dat de journalistieke onafhankelijkheid niet in het geding was geweest. Wel besloot de omroep haar werkwijze en afspraken met producenten aan te scherpen.

Halsema-film krijgt prominente festivalpremière
De documentaire over Halsema volgt een jaar waarin Amsterdam regelmatig in het middelpunt van politieke en maatschappelijke spanningen stond. 

De film begint volgens de makers met de nasleep van de ongeregeldheden rond Ajax en Maccabi Tel Aviv en eindigt met de brand in de Vondelkerk tijdens de jaarwisseling. Tussendoor komen de spanningen rond demonstraties, veiligheid en het besturen van de hoofdstad aan bod.

Halsema blikt daarbij ook terug op het verschil tussen haar vroegere rol als oppositieleider en haar huidige functie als burgemeester. "Nu ben ik degene waartegen geschopt wordt", zegt ze volgens de officiële festivalbeschrijving.

De film wordt op 13 november vertoond tijdens IDFA Hits in Carré. Een uitzenddatum bij de NTR is nog niet bekendgemaakt.