Ministers die Kamerleden controleren in plaats van Kamerleden ministers

Opinie26 september 2022 3 minuten Paul Cliteur

In het levendig staatsrecht dat zich voor onze ogen aan het ontwikkelen is doen zich allerlei nieuwe trends voor die om enige aandacht vragen. Zoals de trend van ministers die Kamerleden bekritiseren in plaats van omgekeerd.

Traditioneel staatsrecht is dat het parlement, de verzamelde Kamerleden, in het leven zijn geroepen om de regering te controleren.

Nieuw staatsrecht is dat de regering de Kamerleden controleert.

Een manifestatie van dat “nieuwe staatsrecht” vinden we in de opmerkingen die premier Rutte maakte jegens de voorzitter van de Tweede Kamer, mevr. Bergkamp. De Volkskrant vatte dat samen in de volgende kop: “Rutte waarschuwt Bergkamp: als FvD niet aan banden wordt gelegd stapt het kabinet vaker op”. Op de website-versie van het artikel lees ik nog de gezellige ondertitel: “Mores in de tweede kamer”.

Mores? Wat we hier zien, is een totale omdraaiing van de grondwettelijk vastgelegde verantwoordingsstructuur binnen de Nederlandse parlementaire democratie. We zien hier dat de premier de voorzitter van de Tweede Kamer (de “baas” in een democratie) instrueert onder welke condities hij met zijn ministersploeg bereid is in het vervolg de gedachtewisseling aan te gaan. Dat is alleen maar wanneer bepaalde partijen in hun democratische rechten worden gebreideld.

De Volkskrant beschrijft dat luchtig als volgt: “De unieke demonstratie van het kabinet tegen FvD-leider Baudet kreeg woensdagavond de steun van een ruime meerderheid in de Tweede Kamer.”

Alsof we nu moeten denken: “Oh, steun van een ruime meerderheid in de Tweede Kamer, dan zit het wel goed.” In werkelijkheid is het natuurlijk ongehoord, wat hier gebeurd is. En een precedent voor verdere actie. Wanneer de regering hiermee wegkomt kan men in beginsel elke partij die onwelgevallige opvattingen ventileert in het democratisch debat uitsluiten van verdere deelname. Hoe gefundeerd argwaan is op dit punt blijkt uit het vervolg van het artikel in De Volkskrant. De Volkskrant citeert de minister-president met de woorden: “Wat hier gisteravond gebeurde was een alt-right conspiracy-theorie de Kamer inslingeren over een collega in het kabinet, met alle risico’s die dat met zich meebrengt voor veiligheid, voor het verder opjutten van bevolkingsgroepen.”

De suggestie van de premier is dat als een “conspiracy-theorie” wordt geventileerd door een Kamerlid hij het zich kan veroorloven weg te lopen. Is het een “alt-right conspiracy-theorie” die de Kamer wordt “ingeslingerd” dan is het weglopen alleen maar des te meer gelegitimeerd. Maar is dat zo?

Natuurlijk is dat niet zo. Welke theorieën Kamerleden tot uitgangspunt van hun parlementaire interventies willen nemen, is geheel aan die Kamerleden zélf om te beoordelen. Als een Kamerlid in de ban is van de complottheorie dat sommige van hun collega-Kamerleden op hondenfluitjes blazen om stiekem duistere populistische krachten te mobiliseren (en deze malle complottheorie heeft grote aanhang in de Kamer) dan is het volkomen legitiem en ook nodig daarover een debat te voeren in de Kamer.

Maar de premier schijnt te denken dat hij kan bepalen welke theorieën wel en welke theorieën geen aanhang mogen hebben onder de volksvertegenwoordigers. De premier voegde aan zijn sinistere vingerwijzing nog een waarschuwing toe. Hij zei, aldus het artikel in De Volkskrant, dat als zoiets meer zou gebeuren het kabinet zou vertrekken. “Dan vertrekken wij als team. Ik ben ontzettend blij dat wij dat gedaan hebben.”

De uiterst rare actie van het kabinet wordt door de premier dus opgevat als een nieuwe strategie om kritiek te omzeilen. Men loopt gewoon weg. Als Viktor Orbán dit op deze wijze zou hebben aangekondigd tegenover een Volkskrant-journalist dan zouden alle alarmbellen zijn gaan rinkelen. Maar nu Rutte het zegt denkt de slaafse Volkskrant: “Dit zijn kennelijk de nieuwe mores in de Tweede Kamer.”

Paul Cliteur is de schrijver van God houdt niet van vrijzinnigheid (2004).

Meerartikelen

Nieuws

Trump wil grondwet afschaffen vanwege 'verkiezingsfraude'

Voormalig president van de Verenigde Staten Donald Trump kan zijn verlies bij de verkiezingen in 2020 nog steeds niet accepteren. Ook dit weekend herhaalde hij weer dat de verkiezingen vervalst zijn en dat hij eigenlijk de winnaar is. Hij stelt zelfs

Nieuws

JA21 sluit coalitie met D66 niet van tevoren uit: 'Uitsluiten is voor kleuters'

In een interview met HP/De Tijd heeft JA21-Kamerlid Derk Jan Eppink gezegd dat JA21 in de toekomst geen regeringssamenwerking uitsluit met D66. Hij erkent wel meteen dat het animo voor D66 'niet erg hoog is'. Toch zijn de reacties niet mals. Op 31 ok

Nieuws

Peiling: 25% Vlamingen stemt voor Vlaams Belang

Goed nieuws voor Vlaams Belang: maar liefst een kwart van alle Vlamingen zou momenteel op hen stemmen, blijkt uit een nieuwe peiling. Hiermee staat de partij op een virtuele winst van maar liefst zeven zetels. Op de tweede plaats staat de rechtse Nie

Nieuws

Zwitserland overweegt deels rijverbod voor elektrische auto's bij stroomtekort

Zwitserland houdt deze winter rekening met een groot risico op stroomuitval. Daarom bereidt het land een wet voor dat elektrische auto's in noodsituaties deels kan verbieden om te gaan rijden. Europarlementariër Rob Roos (JA21) reageert cynisch: 'Gro

Nieuws

Peiling: steeds meer Nederlanders voorstander van veranderen Zwarte Piet

In 2016 was tweederde van de Nederlanders nog voor Zwarte Piet, inmiddels is een meerderheid van de Nederlanders juist voor het veranderen van het aloude hulpje van Sinterklaas, dat blijkt uit onderzoek van I&O Research.  55 procent van de Nederlande

Nieuws

DeSantis legt uit waarom grootse overwinning Republikeinen uitbleef

De Republikeinse gouverneur van Florida Ron DeSantis heeft tijdens een persconferentie uitgelegd waarom hij denkt dat de Republikeinen ondermaats presteerden in de tussentijdse verkiezingen van 2022. Volgens DeSantis bleef de 'Rode Golf' - een groots

Nieuws

NOS-verslaggever staat midden in Schilderswijk tijdens rellen: "Het is hier hartstikke gezellig"

Donderdag zijn er opnieuw rellen uitgebroken in de grote steden nadat Marokko een wedstrijd had gewonnen op het WK voetbal in Qatar. Relschoppers richtten vernielingen aan, en de ME moest worden ingezet. Maar volgens een NOS-verslaggever in de Schild

Nieuws

Kanye West op ramkoers: "Ik mag Hitler wel"

Rapper Kanye West ligt al enige maanden onder vuur vanwege het doen van antisemitische uitlatingen. Nu tilt hij het naar een nog hoger niveau. Bij een talkshow van radiopresentator Alex Jones zegt hij dat hij Hitler "wel mag", en dat Hitler "ook veel

Leesmeeropinie
Leesmeerinterviews

Meerartikelen

Nieuws

FVD woest op honderd meter lange rij voor voedselbank: 'Herinnert u zich nog de cruiseschepen voor asielzoekers?'

Vrijdagochtend stond er een rij van 200 meter lang voor de voedselbank Amsterdam-Oost. Volgens Forum voor Democratie (FVD) is het een schande dat dit soort praktijken plaatsvinden in Nederland.  Journalist Leonard Ornstein deelde vrijdagochtend een f

Nieuws

Hongaarse politicus gaat in protest tegen 'bevooroordeelde hoorzitting' EU: 'Men moet objectief blijven'

De Hongaarse Europarlementariër Balázs Hidvéghi heeft een protest ingediend tegen een EU-hoorzitting tegen zijn land. Volgens de Hongaarse politicus is de hoorzitting namelijk alles behalve 'objectief'. Volgens Hidvéghi heeft de EU de pik op Hongarij

Nieuws

Kabinet onthult: proef met gezichtsherkenning bij KLM-vlucht Canada in 2023

Eind november werd het al bekend, maar nu kondigt het kabinet het ook officieel aan: er komt een proef voor reizen met gezichtsherkenning. Passagiers kunnen vanaf februari 2023 drie maanden lang op versnelde manier instappen bij de KLM-vluchten naar

Nieuws

VVD haalt 7.500 euro kostende toegangskaartjes jubileumfeest offline: 'Hardwerkende leden geld uit zak kloppen'

De VVD heeft voor verbazing weten te zorgen door toegangskaartjes voor het 75-jarige jubileum aan te bieden voor 7.500 euro in de webshop. 'Hardwerkende VVD-leden geld uit de zak kloppen. Een elitefeestje. De modale VVD'er krijgt Mark en Sophie niet

Nieuws

Gegevens tienduizenden (ex) leden FVD liggen op straat: Forum onderzoekt 'aanval' op IT-systemen

De gegevens van alle 92.000 leden en voormalige leden van Forum voor Democratie (FVD) zijn ten prooi gevallen aan een lek in de IT-systemen van de partij. RTL Nieuws had onderzoek gedaan naar de nieuw gelanceerde Forum-app en constateerde de lek. Ech

Nieuws

Politie grijpt in bij onaangekondigde boerenprotest; journalist van ON! door shovel van weg gedrukt

Boeren hebben donderdagmiddag in grote getale onaangekondigd gedemonstreerd bij het provinciehuis in Zwolle. Online is er ophef ontstaan naar aanleiding van het kordate ingrijpen van de politie. De politie blijft echter haar eigen handelen staan: de

Nieuws

Opnieuw rellen na WK-wedstrijd Marokko: "Genoeg is genoeg"

Ondanks voorzorgsmaatregelen is het donderdagavond weer uit de hand gelopen in Den Haag en Amsterdam. Dit was naar aanleiding van Marokko's zeggen tegen Canada op het WK in Qatar. Hart voor Den Haag pleit daarom voor vergaande maatregelen: "Een avond

Nieuws

Omtzigt stemt tegen komst prijsplafond energie: dit is waarom

Tweede Kamerlid Pieter Omtzigt heeft donderdag tegen het prijsplafond van energie voor de maanden november en december gestemd. Tijdens zijn stemverklaring legde hij zijn beweegredenen nader uit: Omtzigt vindt het onnodig om een miljard euro te spend

Nieuws

Raad van State spreekt zich uit over trage asielprocedure: 'Rechter mag overheid dwangsommen opleggen'

De Raad van State heeft bepaald dat een bestuursrechter de Integratie- en Naturalisatiedienst (IND) een dwangsom mag opleggen als een asielaanvraag te lang duurt. Het kabinet had een tijdelijke wet ingevoerd die deze regeling opschortte, echter oorde

Nieuws

Spanje gaat LHBTIQ'ers voorrang geven bij verkrijgen banen

Een nieuwe wet in Spanje zal voorrang geven aan personen die zich identificeren als LHBTIQ bij toegang tot werkgelegenheidsprogramma's.  De wet zal blijkbaar ook een speciale status toekennen aan personen die zich identificeren als transgender; ze kr

Nieuws

Online demonstranten kunnen dwangsom opgelegd krijgen in Amelo: 'Totale dictatuur'

Almeloërs die online oproepen tot een demonstratie, moeten voortaan beter oppassen. Vanwege nieuwe regelgeving kan de gemeente Almelo namelijk deze mensen vragen om hun oproep in te trekken. Als ze dat niet doen, kunnen ze van de burgemeester een dwa

Nieuws

Boerenactievoerders voeren protest in Zwolle; Nederlanders reageren boos op ingrijpen politie

Boeren hebben vandaag in groten getale gedemonstreerd in Zwolle. Echter is er online kritiek ontstaan naar aanleiding van hoe de politie heeft ingegrepen. Volgens sommige critici greep de politie onnodig fel in.  Tientallen trekkers rukten donderdag