Was het Rusland, of Amerika? Explosies bij Nord Stream pijpleidingen

Nieuws30 september 2022 3 minuten Redactie

Het geopolitieke conflict tussen Rusland en het Westen neemt een bijzondere wending. Op meerdere plekken zijn er onderzeese ontploffingen gemeten bij de gaspijpleidingen van zowel Nord Stream 1 als Nord Stream 2. Dat heeft de directeur van de Zweedse seimologische dienst gezegd tegen de omroep SVT. De drie ontploffingen, in de economische zones van Denemarken en Zweden, hebben alle schijn van een gerichte sabotageactie. Daarmee is het conflict een stap dichterbij Europa gekomen. Ondertussen wordt er volop gespeculeerd wie de explosies heeft veroorzaakt. Was het Rusland, of toch Amerika?   

 

Een van de explosies had volgens de directeur van het seismologische instituut, Björn Lund, een kracht die vergelijkbaar is met een beving van 2,3 op de schaal van Richter. De eerste explosie werd iets na 02.00 uur in de nacht van zondag op maandag gemeten en de tweede om iets na 19.00 uur maandagavond.

De autoriteiten in Duitsland, Denemarken en Zweden hebben nu een onderzoek ingesteld.

Op beelden die zijn vrijgegeven door het Deense Defensiecommando is te zien hoe een kolkende massa methaan opborrelt.

De premier van Denemarken, Mette Frederiksen, zei dat sabotage niet kan worden uitgesloten. "Het is nog te vroeg om een ​​conclusie te trekken, maar het is een buitengewone situatie", zei ze in een reactie.

Tijdens een persconferentie in Washington zei minister van Buitenlandse Zaken Anthony J. Blinken dinsdag: "Er zijn eerste rapporten die aangeven dat dit het gevolg kan zijn van een aanval of een soort sabotage, maar dit zijn eerste rapporten en we hebben niet bevestigd dat nog.”

Hoe het gedaan is
Een Britse insider zegt tegenover The Guardian dat het onwaarschijnlijk is dat eventuele explosies zijn veroorzaakt door een onderzeeër of een onderwatervoertuig, omdat hun aanwezigheid in zo'n geval zou zijn ontdekt in de relatief ondiepe Baltische wateren. 

Een alternatief scenario zou kunnen zijn dat mijnen dagen of weken voor de aanval van een vermomd commercieel schip zijn gedropt en vervolgens op afstand tot ontploffing zijn gebracht om de explosies te veroorzaken. 

Wie heeft het gedaan?
Ondertussen wordt er volop gespeculeerd wie de schuldige is. Hier een overzicht van de meest aannemelijke daders: de VS of Rusland.

'Het was de VS!'
Er zijn mensen die stellen dat de Verenigde Staten met opzet de gaspijpleidingen hebben opgeblazen. Zo zei Joe Biden voor de Russische invasie dat als het land zou overgaan tot het binnendringen van Oekraïne hij een einde zou maken aan de pijpleiding. "We zullen er een einde aan maken", zei Biden toen. "Ik beloof je. Het zal ons lukken."

Bekijk de video uit Februari: 

Ook zou Amerika door de sabbotage een financieel slaatje uit de actie kunnen slaan, omdat het zo Europa in de armen van de VS drijft, in haar afhankelijkheid van energie. Om vervolgens te doen alsof Rusland de aanstichter van de explosies zou zijn geweest.

Het door de staat gerunde Russische persbureau RIA Novosti meldt dat Washington "een actieve tegenstander is van Russische gasleveringen aan Europa", en zegt dat Oekraïne tegen Nord Stream 2 was omdat het "bang is inkomsten uit de doorvoer van Russisch gas te verliezen".

Overigens was ook Donald Trump geen fan van de Nord Stream 1 en Nord Stream 2. Hij voorspelde eerder de afhankelijkheid van Russisch gas terecht.

Opvallend is de tweet van voormalig Poolse minister van Defensie Radosław Tomasz Radek Sikorski. Hij wijst net zoals Rusland naar Amerika:

Aanval eigen bondgenoten?
Als Amerika de schuldige zou zijn van de explosies dan zou het een pijpleiding hebben opgeblazen die mede in handen is van haar eigen bondgenoten. Het Russische Gazprom heeft namelijk een meerderheidsbelang (+51%) in de pijpleidingen, maar Europa heeft met Duitsland (én inclusief de Nederlandse Gasunie, circa 5 tot 9%) ook aandelen in de pijpleiding.

De kans dat - na bijvoorbeeld vredesonderhandelingen - de leveringen van Russisch gas op korte termijn worden hervat, is nu vrijwel kansloos geworden. De pijpleidingen lijken voorgoed onbruikbaar.

Econoom Willem Middelkoop gelooft niet dat Rusland de pijpleiding heeft opgeblazen, maar denkt veel eerder aan Rusland zelf. "Het idee dat de Russen de Nord Stream hebben aangevallen is het domste dat ik ooit heb gehoord," schrijft hij donderdag op Twitter. "Wie profiteert ervan? Niet Rusland. Niet Europa. Maar de VS daarentegen heeft altijd duidelijk gemaakt dat ze niet willen dat Europa Russische energie koopt... en ze saboteren al jarenlang de Nord Stream. Nu de Nord Stream onbruikbaar is, kunnen Duitsland/Europa niet langer met Poetin onderhandelen over de sancties versus gaslevering."

'Het was Rusland!' 
Andere mensen stellen dat Rusland de explosies bij de twee pijpleidingen heeft veroorzaakt. Hun belang zou zijn om Europa nog kwetsbaarder te maken in hun energie-infrastructuur, zelfs nu het continent zichzelf probeert af te sluiten van de voorraden uit Rusland als straf voor de invasie van Moskou. Ook zou het een dreigement zijn om nog meer pijpleidingen kapot te maken, zoals de nieuwe gaspijpleiding die in Noorwegen geopend is en naar Europa is gelegd.

Ultieme middelvinger
De explosies bij de twee pijpleidingen zouden - in notabene de economische zones van Denemarken en Noorwegen - opgevat moeten worden als twee opgestoken middelvingers van Poetin, jegens het Westen. Met als doel nog meer destabilisatie.

Energiedeskundige Martien Visser, lector aan de Hanzehogeschool in Groningen, zegt: "De hoop die van energiebedrijven op snel herstel van de gasmarkt en mogelijke gasleveringen na kerst, is nu weg."

Bij tv-programma OP1 werd terrorisme-expert Beatrice de Graaf gevraagd of de Russen het kunnen hebben gedaan, als waarschuwing aan het Westen. Zij stelt: "Ik las een verklaring in de Duitse media waarin wordt gezegd: dit is weliswaar de gasleiding van Nord Stream 1, maar het ligt vlak bij een nieuwe gasleiding van Noorwegen naar Europa toe. En misschien is het wel heel iets anders, namelijk een dreigement [van de Russen]. Niet tegen de eigen pijpleiding, maar tegen de Europese infrastructuur. Als jullie weten wat wij kunnen... wij gaan jullie energie-infrastructuur opblazen. Misschien geen kernbom, maar misschien wordt dit de nieuwe aanval."

Hoogleraar Rob de Wijk was het met die mogelijkheid eens: "Op het moment dat je dit als signaal ziet voor een Noorse pijpleiding... nou, als dat gebeurt praten wij hier niet meer over of wij gas wel of niet kunnen betalen, maar of we überhaupt nog gas krijgen. Dus dat is een heel ander verhaal, en dan raak je echt het hart van economische oorlogsvoering. Daar zitten we al in."

Meerartikelen

Nieuws

Ombudsman NPO: 'Ongehoord Nederland heeft aantoonbaar onjuiste informatie verspreid'

De ombudsman van de NPO, Margo Smit, toont zich in een nieuw rapport kritisch over Ongehoord Nederland. Volgens haar heeft de omroep met een uitzending in september 'aantoonbaar onjuiste informatie verspreid' door niet door te vragen na het tonen van

Nieuws

FVD wil meer tegengeluid bij NPO: 'Rechterkant van Tweede Kamer voelt zich niet vertegenwoordigd'

In een nieuwe bijdrage haalt FVD-Kamerlid Ralf Dekker hard uit naar de NPO. Volgens hem houdt de NPO zich niet volledig aan zijn taak om alle geluiden in de samenleving te vertegenwoordigen. Hij zegt: "Ik stel vast dat toch zeker 20 procent van de Ne

Nieuws

De Jong (PVV) hekelt kabinet: "Alles moet kapot. Dat is het motto van dit kabinet"

In een nieuwe bijdrage heeft PVV-Kamerlid Léon de Jong keihard uitgehaald naar het huidige kabinet. Volgens hem worden Nederlanders "steeds verder in de ellende geduwd" door politieke keuzes. Volgens hem heeft het kabinet onvoldoende oog voor de node

Nieuws

VN-klimaatpanel: 'Laag vertrouwen dat meer overstromingen komen door menselijke invloed'

De oorzaken van de overstromingen in Limburg vorig jaar en Pakistan dit jaar werden door sommige onderzoekers toegeschreven aan de consequenties van klimaatverandering. Maar volgens chemicus Ferdinand Meeus klopt hier niets van. Hij baseert zich hier

Nieuws

Eurocommissaris pleit voor legale migratie om 'demografisch probleem' op te lossen

De Europese Unie wil alsmaar meer zeggenschap krijgen over de demografie binnen de EU, dit terwijl de demografie van een land van oudsher wordt bepaald door een natiestaat zelf. Eurocommissaris en vice-voorzitter van de Europese Commissie Dubravka Šu

Nieuws

JA21-motie over verhogen ambities kernenergie verworpen: VVD keert zich tegen eigen verkiezingsstandpunt

De motie van JA21-fractievoorzitter Joost Eerdmans over het verhogen van de ambities op het gebied van kernenergie is verworpen door de Tweede Kamer. Opvallend genoeg stemde de VVD tegen de motie, dit terwijl de VVD in het partijprogramma heeft staan

Nieuws

VVD-minister Helder spreekt met Qatarese minister over inclusiviteit en gelijke rechten: 'Dit is satire neem ik aan?'

De minister voor Langdurige Zorg en Sport, Conny Helder (VVD), is sinds deze week in Qatar. Daar moedigt zij het Nederlands elftal aan. Ook heeft zij gesproken met arbeidsmigranten en met drie Qatarese ministers, onder meer over 'het belang van inclu

Nieuws

Ophef in het buitenland om 'oorlogsverklaring' kabinet Rutte aan Nederlandse boeren

In buitenlandse media is er ophef ontstaan naar aanleiding van het voornemen van het Nederlandse kabinet om enkele duizenden boerenbedrijven, die verblijven in de buurt van kwetsbare natuur, uit te kopen.  Boeren, agrarische bedrijven en industriële

Leesmeeropinie
Leesmeerinterviews

Meerartikelen

Nieuws

Maarten van Rossem woest over excuses slavernij: "Wat een kletskoek weer"

Vorige week werd bekend dat het kabinet in december zijn excuses zal aanbieden voor de Nederlandse rol in het slavernijverleden. Maar historicus Maarten van Rossem wil hier niets van weten. Volgens hem wordt het kabinet vooral gedreven door 'gemakzuc

Nieuws

Vaste kosten energie met minstens 300 euro omhoog in 2023

De vaste kosten gaan in 2023, ongeacht of huishoudens nu wel of niet profiteren van het energieprijsplafond, met minsten 300 euro omhoog, dat blijkt uit onderzoek van Business Insider. Eerder luidde Vereniging Eigen Huis (VEH) ook al de noodklok: van

Nieuws

Derksen pakt Marokkaanse relschoppers aan: "Jullie moeten je kapot schamen!"

Presentator Johan Derksen heeft zich bij Vandaag Inside kritisch uitgesproken over de rellende Marokkaanse jongeren in de grote Nederlandse steden. Hij vindt dat ze zich kapot moeten schamen. En hoewel hij erkent dat het een generaliserende term is,

Nieuws

Driekwart van de Nederlanders voor een maximum aantal asielzoekers

Uit de nieuwste peiling van EenVandaag blijkt dat 73 procent van de Nederlanders voor een maximum aantal asielzoekers in Nederland is. Opvallend: bij diverse linkse partijen is een meerderheid ook voor een lagere asielinstroom. Uit de peiling blijkt

Nieuws

Rechtse Zweedse politicus spreekt zich uit tegen massa-immigratie: 'Schaf asielrecht af'

De Zweedse Europarlementariër Charlie Weimers (Zweden-Democraten) heeft kritisch gereageerd op het nieuws dat er bijna 300.000 illegale immigranten de EU zijn binnengekomen. Volgens hem zouden illegale immigranten geen aanspraak mogen maken op het re

Nieuws

Directeur Europese Centrale Bank waarschuwt voor nog hogere inflatie: 'We hebben piek nog niet gehad'

Christine Lagarde, de directrice van de Europese Centrale Bank, is weinig optimistisch over de Europese economie. Volgens haar en haar topeconomen is er op korte termijn weinig reden om aan te nemen dat de inflatie zal afnemen. Sterker nog: ze verwac

Nieuws

Verzetsmuseum zegt niet meer 'verzetshelden' maar 'verzetsmensen': 'Ze hadden zelf ook een hekel eraan'

Het Amsterdamse Verzetsmuseum gaat voortaan andere begrippen hanteren. Het museum spreekt niet meer van 'verzetshelden', maar van 'verzetsmensen'. Volgens het museum creëert de term 'verzetsheld' een afstand, en namen ook veel verzetshelden aanstoot

Nieuws

Brandweer heeft twee uur en 45.000 liter water nodig om elektrische Tesla te blussen

De brandweer van Clearfield Country, in de Amerikaanse staat Pennsylvania, heeft onlangs twee uur nodig gehad om een brandende Tesla uit te blussen. Normaal gesproken volstaat 1900 liter water voor een autobrand, maar nu hadden de brandweerlieden maa

Nieuws

Peiling: rechtse partijen leveren licht in, FVD even groot als BIJ1

In de nieuwste zetelpeiling van EenVandaag en Ipsos zijn enkele verschuivingen goed zichtbaar. Zowel de PVV als FVD leveren wat kiezers in, daarentegen stijgen linkse partijen als GroenLinks en PvdA in de peiling. BIJ1 stijgt van een zetel naar twee,

Nieuws

Den Haag neemt geen extra maatregelen bij volgende WK-wedstrijd Marokko: 'Open uitnodiging voor tuig'

Zondag ontspoorde het na een WK-wedstrijd van Marokko volledig in een paar grote steden. Relschoppers richtten vernielingen aan in Brussel, Den Haag, Rotterdam en Amsterdam. Maar de gemeente Den Haag heeft aangekondigd geen extra maatregelen te zulle

Nieuws

Ben & Jerry's wil nog steeds geen ijs verkopen in Israël: 'In strijd met onze idealen'

Vorig jaar kwam het ijsmerk Ben & Jerry's in opspraak omdat het geen ijs meer wilde verkopen in de Westelijke Jordaanoever, te Israël. Na veel onderlinge onvrede en zelfs een verloren rechtszaak tegen moederconcern Unilever houdt Ben & Jerry's voet b

Nieuws

Sidney Smeets keert mogelijk terug als D66-Kamerlid: 'Dit kan teloorgang D66 alleen maar versterken'

Binnenkort zal D66-Kamerlid Paul van Meenen vertrekken. De vrijgekomen zetel zal officieel toekomen aan advocaat Sidney Smeets. Vorig jaar vertrok Smeets nog als D66-Kamerlid na beschuldigingen van seksueel grensoverschrijdend gedrag. Columnist Jan D