Was het Rusland, of Amerika? Explosies bij Nord Stream pijpleidingen

Nieuws30 september 2022 3 minuten Redactie

Het geopolitieke conflict tussen Rusland en het Westen neemt een bijzondere wending. Op meerdere plekken zijn er onderzeese ontploffingen gemeten bij de gaspijpleidingen van zowel Nord Stream 1 als Nord Stream 2. Dat heeft de directeur van de Zweedse seimologische dienst gezegd tegen de omroep SVT. De drie ontploffingen, in de economische zones van Denemarken en Zweden, hebben alle schijn van een gerichte sabotageactie. Daarmee is het conflict een stap dichterbij Europa gekomen. Ondertussen wordt er volop gespeculeerd wie de explosies heeft veroorzaakt. Was het Rusland, of toch Amerika?   

 

Een van de explosies had volgens de directeur van het seismologische instituut, Björn Lund, een kracht die vergelijkbaar is met een beving van 2,3 op de schaal van Richter. De eerste explosie werd iets na 02.00 uur in de nacht van zondag op maandag gemeten en de tweede om iets na 19.00 uur maandagavond.

De autoriteiten in Duitsland, Denemarken en Zweden hebben nu een onderzoek ingesteld.

Op beelden die zijn vrijgegeven door het Deense Defensiecommando is te zien hoe een kolkende massa methaan opborrelt.

De premier van Denemarken, Mette Frederiksen, zei dat sabotage niet kan worden uitgesloten. "Het is nog te vroeg om een ​​conclusie te trekken, maar het is een buitengewone situatie", zei ze in een reactie.

Tijdens een persconferentie in Washington zei minister van Buitenlandse Zaken Anthony J. Blinken dinsdag: "Er zijn eerste rapporten die aangeven dat dit het gevolg kan zijn van een aanval of een soort sabotage, maar dit zijn eerste rapporten en we hebben niet bevestigd dat nog.”

Hoe het gedaan is
Een Britse insider zegt tegenover The Guardian dat het onwaarschijnlijk is dat eventuele explosies zijn veroorzaakt door een onderzeeër of een onderwatervoertuig, omdat hun aanwezigheid in zo'n geval zou zijn ontdekt in de relatief ondiepe Baltische wateren. 

Een alternatief scenario zou kunnen zijn dat mijnen dagen of weken voor de aanval van een vermomd commercieel schip zijn gedropt en vervolgens op afstand tot ontploffing zijn gebracht om de explosies te veroorzaken. 

Wie heeft het gedaan?
Ondertussen wordt er volop gespeculeerd wie de schuldige is. Hier een overzicht van de meest aannemelijke daders: de VS of Rusland.

'Het was de VS!'
Er zijn mensen die stellen dat de Verenigde Staten met opzet de gaspijpleidingen hebben opgeblazen. Zo zei Joe Biden voor de Russische invasie dat als het land zou overgaan tot het binnendringen van Oekraïne hij een einde zou maken aan de pijpleiding. "We zullen er een einde aan maken", zei Biden toen. "Ik beloof je. Het zal ons lukken."

Bekijk de video uit Februari: 

Ook zou Amerika door de sabbotage een financieel slaatje uit de actie kunnen slaan, omdat het zo Europa in de armen van de VS drijft, in haar afhankelijkheid van energie. Om vervolgens te doen alsof Rusland de aanstichter van de explosies zou zijn geweest.

Het door de staat gerunde Russische persbureau RIA Novosti meldt dat Washington "een actieve tegenstander is van Russische gasleveringen aan Europa", en zegt dat Oekraïne tegen Nord Stream 2 was omdat het "bang is inkomsten uit de doorvoer van Russisch gas te verliezen".

Overigens was ook Donald Trump geen fan van de Nord Stream 1 en Nord Stream 2. Hij voorspelde eerder de afhankelijkheid van Russisch gas terecht.

Opvallend is de tweet van voormalig Poolse minister van Defensie Radosław Tomasz Radek Sikorski. Hij wijst net zoals Rusland naar Amerika:

Aanval eigen bondgenoten?
Als Amerika de schuldige zou zijn van de explosies dan zou het een pijpleiding hebben opgeblazen die mede in handen is van haar eigen bondgenoten. Het Russische Gazprom heeft namelijk een meerderheidsbelang (+51%) in de pijpleidingen, maar Europa heeft met Duitsland (én inclusief de Nederlandse Gasunie, circa 5 tot 9%) ook aandelen in de pijpleiding.

De kans dat - na bijvoorbeeld vredesonderhandelingen - de leveringen van Russisch gas op korte termijn worden hervat, is nu vrijwel kansloos geworden. De pijpleidingen lijken voorgoed onbruikbaar.

Econoom Willem Middelkoop gelooft niet dat Rusland de pijpleiding heeft opgeblazen, maar denkt veel eerder aan Rusland zelf. "Het idee dat de Russen de Nord Stream hebben aangevallen is het domste dat ik ooit heb gehoord," schrijft hij donderdag op Twitter. "Wie profiteert ervan? Niet Rusland. Niet Europa. Maar de VS daarentegen heeft altijd duidelijk gemaakt dat ze niet willen dat Europa Russische energie koopt... en ze saboteren al jarenlang de Nord Stream. Nu de Nord Stream onbruikbaar is, kunnen Duitsland/Europa niet langer met Poetin onderhandelen over de sancties versus gaslevering."

'Het was Rusland!' 
Andere mensen stellen dat Rusland de explosies bij de twee pijpleidingen heeft veroorzaakt. Hun belang zou zijn om Europa nog kwetsbaarder te maken in hun energie-infrastructuur, zelfs nu het continent zichzelf probeert af te sluiten van de voorraden uit Rusland als straf voor de invasie van Moskou. Ook zou het een dreigement zijn om nog meer pijpleidingen kapot te maken, zoals de nieuwe gaspijpleiding die in Noorwegen geopend is en naar Europa is gelegd.

Ultieme middelvinger
De explosies bij de twee pijpleidingen zouden - in notabene de economische zones van Denemarken en Noorwegen - opgevat moeten worden als twee opgestoken middelvingers van Poetin, jegens het Westen. Met als doel nog meer destabilisatie.

Energiedeskundige Martien Visser, lector aan de Hanzehogeschool in Groningen, zegt: "De hoop die van energiebedrijven op snel herstel van de gasmarkt en mogelijke gasleveringen na kerst, is nu weg."

Bij tv-programma OP1 werd terrorisme-expert Beatrice de Graaf gevraagd of de Russen het kunnen hebben gedaan, als waarschuwing aan het Westen. Zij stelt: "Ik las een verklaring in de Duitse media waarin wordt gezegd: dit is weliswaar de gasleiding van Nord Stream 1, maar het ligt vlak bij een nieuwe gasleiding van Noorwegen naar Europa toe. En misschien is het wel heel iets anders, namelijk een dreigement [van de Russen]. Niet tegen de eigen pijpleiding, maar tegen de Europese infrastructuur. Als jullie weten wat wij kunnen... wij gaan jullie energie-infrastructuur opblazen. Misschien geen kernbom, maar misschien wordt dit de nieuwe aanval."

Hoogleraar Rob de Wijk was het met die mogelijkheid eens: "Op het moment dat je dit als signaal ziet voor een Noorse pijpleiding... nou, als dat gebeurt praten wij hier niet meer over of wij gas wel of niet kunnen betalen, maar of we überhaupt nog gas krijgen. Dus dat is een heel ander verhaal, en dan raak je echt het hart van economische oorlogsvoering. Daar zitten we al in."

Meerartikelen

Nieuws

EU spreekt steun uit om ecocide als misdaad op te nemen in EU-strafwetgeving

Het EU-committee van Juridische Zaken stemde dinsdag eensgezind voor de strafbaarstelling van ecocide onder Europese wetgeving. Een dag later sprak het committee ook openlijk zijn steun hiervoor uit, meldt actiegroep Stop Ecocide. Recent speculeerde

Nieuws

Haagse partij wil anti-hooliganwet inzetten tegen Extinction Rebellion: 'Ze terroriseren'

De lokale partij Hart voor Den Haag wil dat de gemeente binnenkort een wet gaat inzetten die normaal gesproken alleen voor voetbalvandalisten wordt gebruikt. Dit is in verband met een nieuwe illegale snelwegblokkade van Extinction Rebellion, die staa

Nieuws

Tientallen statushouders weigeren woning in Rijswijk en nemen advocaat in de arm

Tientallen statushouders willen niet worden overgeplaatst naar een flexwoning, omdat ze andere verwachtingen hadden. De spanningen met de gemeente lopen zelfs zo hoog op dat de statushouders een advocaat in de arm nemen. Via een urgentieverklaring ho

Achtergronden

Kritiek op openlijk marxistische NPO-presentator: 'Menstype gecreëerd door woke'

BNNVARA-presentator Sahil Amar Aïssa heeft een interview gehouden met Brandpunt, vol opmerkelijke uitspraken. Zo noemt hij zichzelf een marxist en vindt Hilversum niet progressief genoeg. Ook voelt hij zich erg tegenwerkt in Hilversum. Maar hierop ko

Nieuws

Cultuursector wil af van fossiele sponsors maar blijft veel vliegen: 'Cognitieve dissonantie'

Veel culturele instellingen in Nederland proberen hun banden met fossiele bedrijven af te snijden, omdat ze graag 'ethisch verantwoord' willen zijn. Maar dit blijkt lang niet zo makkelijk, meldt Financieel Dagblad. Bovendien blijven veel werknemers g

Nieuws

Halsema uitgescholden voor "hoerenmadam" in Linkse wijk: "U raakt ons voorgoed kwijt"

Een discussieavond in Amsterdam Noord is woensdag flink uit de hand gelopen. Aanwezige Amsterdammers zijn niet te spreken over de mogelijke komst van een erotisch centrum. Een aanwezige vrouw ging zelfs zo ver door Halsema uit te schelden voor "hoere

Nieuws

Europese Commissie gevraagd om niemand onvrijwillig insecten te laten eten

Europarlementariër Rob Roos (JA21) is niet zo'n liefhebber van insecten. Nu de beestjes toch verwerkt mogen worden in producten op de Europese voedselmarkt, wil hij dat er duidelijke verpakkingslabels komen. Anders dreigt het gevaar dat mensen tegen

Nieuws

Omtzigt hekelt regering die Wob-documenten achterhoudt: "Dit kan niet in een rechtsstaat"

Al sinds 2018 houdt de regering zich niet aan rechterlijke uitspraken om Wob-documenten vrij te geven. Dit heeft de regering al 44 pagina's aan rechterlijke veroordelingen opgeleverd. Kamerlid Pieter Omtzigt vindt dat "dit niet kan in een rechtsstaat

Leesmeeropinie
Leesmeerinterviews

Meerartikelen

Achtergronden

Afschaffing btw groente en fruit mogelijk van de baan: in plaats daarvan worden andere producten duurder

Het kabinetsplan voor een verlaging van de btw op groente en fruit dreigt te gaan sneuvelen, omdat het te ingewikkeld zou zijn, aldus de resultaten van een onderzoek. Het kabinet had als voornemen in het coalitieakkoord opgenomen om de btw op groente

Nieuws

GroenLinks'er berispt die tijdens debat dingen roept buiten de microfoon: "Onrespectvol"

GroenLinks-Kamerlid Suzanne Kröger is tijdens een commissiedebat berispt door VVD'er Silvio Erkens. Zij zou, als andere mensen spreken, zelf dingen buiten de microfoon roepen. "U doet dit vaker," spreekt Erkens haar doet. Hij vindt het "onrespectvol"

Nieuws

BBB ziet coalitie over links in Zuid-Holland wel zitten: 'We gaan die kant op'

De formaties voor nieuwe provinciebesturen zijn deze week allemaal van start gegaan. In Zuid-Holland heeft de BoerBurgerBeweging Fred Teeven aangewezen als verkenner. Volgens Teeven gaat men in die provincie als eerste kijken naar een centrumlinkse c

Nieuws

EU wil overal laadpalen voor elektrische auto's: 'Hoe dan?'

De Europese Unie wil dat er per 2027 na maximaal elke 60 kilometer een elektrische laadpaal langs de Europese snelwegen staat. Dit moet de energietransitie ondersteunen om van fossiel rijden over te stappen op elektrisch. Recent besloot de EU al om d

Nieuws

Vlam in de pan bij JA21: partijprominenten halen uit naar eigen bestuur in brandbrief

Het geruchtencircuit maakte de laatste weken al overuren over de interne onrust en onvrede binnen JA21, maar nu is het officieel. Prominente JA21-leden, zoals Tweede Kamerleden Nicki Pouw-Verweij en Derk Jan Eppink, hebben een brandbrief naar het par

Nieuws

Transgendervlaggen hangen bij Binnenhof: 'De gekte regeert'

Normaal gesproken hangen er provincievlaggen langs de Hofvijver, maar deze zijn in de kast geborgen. Momenteel pralen er speciale transgender-vlaggen rondom de Hofvijver, vlak bij het Haagse Binnenhof. 'De gekte regeert,' reageert iemand.  Het is voo

Nieuws

Tweemaal zoveel gezinnen in armoede door overheidsfalen; 7 jaar op de plank

Ongeveer tienduizend extra gezinnen leven in de armoede doordat zij hun toeslagen ten onrechte moesten terugbetalen aan de overheid. Door deze overheidsfout is het aantal gezinnen in armoede verdubbeld, meldt NRC. De fout kwam al in 2016 aan het lich

Nieuws

Bouw nieuwe windmolens gaat vastlopen vanwege grote tekorten

Nederland heeft grootse plannen om nieuwe windmolenparken te bouwen ter land en ter zee, maar het lijkt onwaarschijnlijk dat dit ook echt gaat gebeuren. Er zijn namelijk grote tekorten aan grondstoffen, onderdelen en bouwcapaciteit. Volgens energie-e

Nieuws

ECB dreigt met sancties en boetes als banken niet klimaatdoelen willen halen

De Europese Centrale Bank wil dat banken meer werk gaan maken van de klimaatambities. Als de banken voor eind 2024 niet genoeg plannen hebben opgesteld voor met een klimaatrisico, wil de ECB sancties en boetes kunnen opleggen. 'Er is nog een lange we

Nieuws

Begrip bij NPO als Extinction Rebellion 'verdere stappen zet': 'Weg naar geweld wordt geplaveid'

Hoewel Extinciton Rebellion met enige regelmaat illegale snelwegblokkades uitvoert waarbij honderden mensen worden gearresteerd, vindt UvA-docent en filosoof Rik Peels niet dat de klimaatactiegroep radicaliseert. Sterker nog: hij heeft grote bewonder

Nieuws

Nieuwe master klimaatpsychologie in Amsterdam: 'Weer een fopstudie erbij'

Vanaf komend studiejaar begint de Hogeschool van Amsterdam met een nieuwe master: klimaatpsychologie en -gedrag. Het is de eerste beroepsopleiding in Nederland die op masterniveau opleidt tot expert in duurzaam gedrag, aldus Het Parool. De opleiding

Nieuws

Financiën harkte mogelijk onrechtmatig veel belastinggeld binnen; vrees voor rechtszaken

Het ministerie van Financiën blijkt geen openheid te hebben gegeven in de nieuwe belastingregels, waardoor burgers en bedrijven mogelijk te veel belastinggeld hebben betaald. Sommige fiscale juristen waarschuwen nu voor een 'tsunami' aan rechtszaken.