Hoe werkt het? De Winter legt uit dat onze leiders geen tijd hebben (of denken te hebben) om boeken te lezen, elkaar tegensprekende opvattingen te bestuderen en dat zij zich kritiekloos aansluiten bij wat ze horen in hun directe omgeving. “Onze leiders bestaan in monoculturele bubbels”, zegt De Winter. En Davos is zo’n bubbel. “De mensen die buiten de bubbel tot eigen conclusies komen, worden niet uitgenodigd, niet gehoord, want ‘science is settled’ (bijvoorbeeld over klimaatverandering, PC). Eenieder met openlijke twijfel aan de gedachte dat de wetenschap settled is, wordt uit de meeste media verwijderd, uit Davos, uit elk weldenkend gezelschap.”

Zo kan het gebeuren dat als zich eenmaal een bepaalde theorie rond klimaatverandering heeft vastgehecht in de hoofden deze met geen tien paarden eruit te trekken valt.

Ik vind dat heel herkenbaar. Je ziet het in de Tweede Kamer steeds vaker gebeuren hoe bijvoorbeeld Omtzigt of Baudet probeert bewindslieden op een totaal andere manier naar iets te laten kijken. We zien dan dat zich als het ware een scherm voor hun ogen ontrolt. Je ziet het ook duidelijk in de lichaamstaal. De premier probeert het vaak eerst met korte ongeduldige opmerkingen. Wanneer de vragensteller dan aanhoudt zegt de premier dat het toch echt onzin is wat de vragensteller naar voren brengt en als het om de zware dossiers gaat (Oekraïne, klimaatverandering, vaccinaties) eindigt het met de vaststelling dat de vragensteller kennelijk in een “complottheorie” gelooft.

Daar komt het kabinet altijd mee weg. 

Het ironische is dat onze leiders tegenwoordig zo weinig contraire informatie krijgen aangeleverd over de grote vragen dat zij ook inderdaad contraire informatie ervaren als complottheorie.

De Winter wijst er terecht op dat rond het functioneren van Davos vele theorieën de ronde doen die men kan typeren als “complottheorie”. Het is bijvoorbeeld niet zo (denk ik met hem) dat minister Kaag naar Davos afreist om daar instructies te krijgen van de heer Schwab. Instructies die zij heimelijk achterhoudt voor onze Tweede Kamer als zij weer op Schiphol landt. Denken dat zij dat wel doet, is ook wat mij betreft een “complottheorie”.

Maar wat De Winter naar mijn idee onderbelicht laat, is dat de heer Schwab wel degelijk van zijn organisatie een sturend mechanisme probeert te maken voor onze politieke leiders. We kennen toch het filmpje waarin Schwab aangeeft “so we penetrate the cabinets” en waarin hij jonge leiders als premier Trudeau prijst omdat zij de inzichten van het WEF politiek implementeren. Of is dat filmpje fake? Zo niet, dan valt het moeilijk te ontkennen dat dan weliswaar minister Kaag, premier Rutte, onze koningin en vele andere bezoekers van Davos in de veronderstelling verkeren dat zij naar een samenzijn vertrekken waar zij allerlei verschillende inzichten kunnen opdoen, maar waar eigenlijk maar één gerecht op het menu staat. 1 opvatting over klimaatverandering (door de mens veroorzaakt). 1 opvatting over de Oekraïne (Poetin als Hitler). En 1 opvatting over allerlei andere zaken waar je in feite een open debat over zou moeten hebben met elkaar tegensprekende standpunten.

Davos is een monoculturele bubbel, zoals De Winter het formuleert. En zo is het ook wel degelijk door de organisator in elkaar gezet of dat nu herkend wordt door de bezoekers of niet. Niet dus.

Je zou kunnen zeggen dat Davos een madrassa is: er staat maar één gerecht op het menu. Maar één waarheid is de echte Waarheid. En onze politieke leiders zitten dus in een omgeving waarin ze eerder geïndoctrineerd worden dan dat zij daar allerlei nieuwe inzichten opdoen. De “inzichten” die zij opdoen zijn de inzichten die zij al hadden. De inzichten waarvan zij denken dat het de ene waarheid is. Immers Science is settled. Discussie gesloten.

Dat is wel degelijk een groot gevaar.

-----------------------
Paul Cliteur is medeauteur van “Rushdie’s critics”, The Fall and Rise of Blasphemy Law (2016)