“Jezelf opdraaien, het tempo opvoeren zodat de ketenen van het verleden strak komen te staan.” Zo luidt de eerste regel van de poëtische aankleding van de titelpagina van “KETENEN VAN HET VERLEDEN”, het Rapport van Bevindingen van het door de minister van BZK op 1 juli 2020 ingestelde Adviescollege Dialooggroep Slavernijverleden. Welk rapport zijn titel dus ontleent aan Antoine de Kom ’s dichterlijke formulering van dat wat nodig is om in die staat te geraken van psychische ontvankelijkheid voor het ondergaan van de zielepijn aangaande een verleden van ver voor het persoonlijke of het familiale geheugen: De pijn van de verhalen uit de geschiedenisboeken: van de slavernij, van de geloofsvervolgingen, van de inquisitietortuur en de ketterverbrandingen.