Donderdag vond de Nationale Kristallnachtherdenking plaats in de Portugese synagoge in Amsterdam. Alweer 85 jaar geleden (1938) werden de bezittingen van Duitse Joden aangevallen en bestormd, als opmaat naar de Tweede Wereldoorlog. 

Bij de herdenking was vicepremier Sigrid Kaag één van de sprekers. Dit was niet zonder controverse. Al vorige maand, bij de bekendmaking ervan, leidde het tot een online ruzie tussen partijleiders Rob Jetten (D66) en Geert Wilders (PVV).

Wilders vond het een schande dat Kaag mocht spreken bij de Joodse herdenkingsavond, aangezien zij in het verleden Palestijnse terroristen heeft gefinancierd met Nederlands belastinggeld. Hierdoor is een Israëlische tiener vermoord, Rina Shnerb. Ook de nabestaanden van Shnerb waren woest dat Kaag mocht spreken. Maar Jetten vond Kaag meer dan geschikt als spreker.

Kaag maakt vuist tegen Jodenhaat
Hoe dan ook hield het Centraal Joods Overleg (CJO) vast aan Kaag als spreker. Donderdag 9 november was het dan zover: de vicepremier mocht een toespraak houden bij de nationale herdenking. Hierin sprak ze haar zorgen uit over het toenemende antisemitisme in Nederland. 

"Ook nú zien we bedreigingen en uitingen van antisemitisme, waarvan we niet weten waartoe ze zullen leiden. Het aantal antisemitische incidenten is volgens cijfers van het CIDI sinds 7 oktober verachtvoudigd. Bijeenkomsten worden afgelast. Er staat Marechaussee bij synagogen, scholen en andere Joodse instellingen. Die staat daar niet voor niets", sprak ze. "We mogen niet accepteren dat mensen bang zijn hun geloof of identiteit uit te dragen en vrij te beleven. We moeten nooit tolereren dat mensen zich onveilig voelen door wie ze zijn."

"We zijn het aan alle slachtoffers van antisemitisme, uitsluiting en haat verplicht om te leren van het verleden. We hebben de morele, maatschappelijke en politieke plicht om stelling te nemen – om een tegenstem te laten horen, júist als de stilte onheilspellend wordt. En daarnaar te handelen. Zodat we nooit zelf in de situatie komen waarin we achteraf moeten erkennen dat we ons hebben laten vergiftigen door de taal en daardoor de signalen niet herkenden."

Gemengde reacties
Op sociale media zijn de reacties gemengd. Zo vindt dat AD-columniste Kitty Herweijer dat Kaag de juiste toon weet te vinden. En Sander Sassen schrijft op X: 'Normaliter ben ik feitelijk zonder uitzondering kritisch op het functioneren van minister Kaag, maar nu lees ik hier een speech die op alle relevante punten de juiste snaar raakt. Dank hiervoor, dat geeft hoop dat niet de complete ambtenarij de kop in het zand heeft gestoken.'

Maar tegelijkertijd heerst er veel verontwaardiging over Kaags toespraak. 'Ben je begonnen met excuses te maken aan de familie Shnerb?' wil een X-gebruiker weten. En iemand anders schrijft: 'Dit voelt alsof je Taghi laat speechen op de uitvaart van Peter R. de Vries.'

Anderen twijfelen of Kaag haar boodschap echt meent: 'Ze is een diplomaat. Ze weet welke toon te zetten in welke omgeving. Ik heb haar buiten die context nog niet kunnen "betrappen" op het veroordelen van de Hamas-demonstraties en het ophitsen van jodenhaat.'