De aanleiding van Dijkgraafs reactie is een afgerond onderzoek van Technopolis. Hieruit blijkt dat sommige onderzoekers, docenten en studenten zelfcensuur toepassen. Ze "voelen zich redelijk tot zeer sterke mate beperkt" in wat zij wel en niet kunnen zeggen aan de universiteit, omdat ze bang zijn te worden weggezet als 'racistisch, als complotdenker, of als linkse of woke-activist', meldt NOS.

Begin dit jaar kwam UvA-docent Laurens Buijs in openlijk conflict met zijn universiteit, omdat hij zich uitsprak tegen de vermeende woke-cultuur op zijn faculteit, de sociale wetenschappen. Bij NieuwRechts vertelde hij over zijn ervaringen. "De Uva-collega's geven mij het gevoel dat ik niet deug, maar het instituut deugt niet", zei Buijs. "Als je het niet met hen eens bent, gaan ze niet met argumenten op je in, maar geven ze je het gevoel dat jij een slecht persoon bent. Dat is gevaarlijk." 

Uit een AT5-reportage, dat hierop volgde, bleek dat er inderdaad een bepaalde beklemming heerst aan de UvA. Bijna alle deelnemende hoogleraren en studenten wilden namelijk niet op camera vertellen over hun ervaringen met de cancelcultuur, omdat ze bang waren 'voor negatieve reacties, bang om gecanceld te worden en sommigen zelfs bang om niet meer te kunnen promoveren op de UvA', aldus AT5.

Hiertegen spreekt Dijkgraaf zich nu uit. Hij noemt de academische vrijheid "cruciaal voor hoogwaardige wetenschapsbeoefening in een open samenleving". Daarom wil hij dat instellingen werk gaan maken van een vrije cultuur aan de universiteit. Dijkgraaf gaat hierover praten met instellingen.