Het CDA en de PvdA zijn vandaag de dag nog maar een schim vergeleken met de grote volkspartijen die zij ooit waren. In 2012 wist de PvdA nog 38 zetels te halen en in 2003 zelfs nog 42, maar in 2021 stond de teller op negen Kamerzetels.

Het CDA zit al langer in een vrije val, de partij wist in 2006 nog 41 zetels te pakken bij de Tweede Kamerverkiezingen maar in 2010 halveerde de partij al bijna. Sinds 22 november heeft de partij nog maar vijf zetels in het nationale parlement.

Staat de derde grote volkspartij (VVD) van weleer hetzelfde lot te wachten? Volgens Maurice de Hond is die kans zeer groot. 'De vraag is of de VVD nu hetzelfde lot is beschoren als het CDA en de PvdA. Voor die twee partijen is het niet waarschijnlijk, dat ze maar in de buurt komen van de electorale positie van vroeger. Nu is het niet zo dat de VVD bij de Tweede Kamerverkiezingen al zo diep is gezonken als het CDA en de PvdA. Maar bij de Provinciale Statenverkiezingen haalde de VVD slechts een tegenwaarde van 16 Tweede Kamerzetels en de huidige peiling is ook niet hoopgevend voor de VVD.', schrijft De Hond in een analyse.

De stelt verder dat de VVD niet alleen enkele uitdagingen voor de nabije toekomst staat te wachten, ook andere politieke partijen moeten gaan inzien dat er een nieuw politiek systeem nodig is.

'De uitdaging voor de partijen, zowel de oude grote als de nieuwe, is vooral om het politieke systeem en de politieke cultuur te doen veranderen. Want anders zal ons politieke stelsel iets zijn als een kermis. Of we gaan de achtbaan in of het spookhuis. Met verkiezingsresultaten die geen stabiliteit geven waardoor problemen niet makkelijk kunnen worden opgelost en de volgende verkiezingen weer een compleet nieuwe uitdaging opleveren. Maar ook wordt het tijd voor de partijen om te kijken of ze niet aan het eind zijn van hun levenscyclus. En zichzelf moeten heruitvinden, al dan niet gecombineerd met andere partijen of zichzelf opheffen.'

'Nu ook de VVD in de situatie is terechtgekomen waar het CDA en de PvdA al zaten zou het geweldig zijn als de leiding van die partijen tot het besef komt dat er iets ingrijpends moet veranderen in Nederland. En het zou ook goed zijn als dat besef ook bij de winnaars van deze verkiezing zou zijn. Want ook de partijen die het nu wel (heel) goed gedaan hebben bij de verkiezingen hebben geen abonnement op goede uitslagen in de toekomst. Nederland zou er zeer bij zijn gebaat als dat besef doordringt.'