Om het heden te begrijpen, is soms een uitstapje naar het verleden nodig. De jaren '70 in Iran waren een tijd van grote onrust en politieke omwenteling. Linkse studenten protesteerden fel tegen het autoritaire regime van sjah Mohammad Reza Pahlavi. Hun voornaamste klachten waren de onderdrukking door de geheime politie SAVAK, economische ongelijkheid en corruptie, en de nauwe banden van de sjah met westerse mogendheden, vooral de Verenigde Staten. De studentenorganisaties mobiliseerden massaal en organiseerden demonstraties, stakingen en verspreidden pamfletten en ondergrondse publicaties. Hun leuzen als "Marg bar sjah" (Dood aan de sjah) weerspiegelen hun verlangen naar een rechtvaardiger en onafhankelijk Iran.

De protesten van de linkse studenten waren grotendeels gerechtvaardigd. Het regime van de sjah stond bekend om zijn harde repressie, en de economische misstanden waren schrijnend. Veel Iraniërs voelden zich gemarginaliseerd en zochten naar een verandering die hun levensomstandigheden zou verbeteren. Echter, de idealistische beweging van de studenten werd al snel een pion in een groter politiek schaakspel.

Ayatollah Khomeini en zijn islamistische volgelingen zagen hun kans schoon. Terwijl de linkse studenten de straat op gingen om te vechten voor vrijheid en gelijkheid, werkten de islamisten achter de schermen om hun eigen agenda door te drukken. Ze vormden een alliantie met de linkse bewegingen om de sjah te verdrijven, maar hadden een heel andere visie voor Iran. Nadat de sjah in 1979 was verdreven, begonnen de islamisten snel hun macht te consolideren. Linkse leiders en andere politieke opponenten werden gemarginaliseerd, gevangengenomen of geëxecuteerd. Uiteindelijk werd Iran omgevormd tot een theocratische staat met Khomeini als de hoogste leider, waardoor de oorspronkelijke revolutionaire idealen van democratie en vrijheid werden vervangen door religieuze autoriteit.

In de huidige tijd zien we een vergelijkbare dynamiek in de pro-Palestijnse studentenprotesten in het Westen. Net als hun Iraanse voorgangers, streven deze studenten naar mensenrechten en sociale rechtvaardigheid, specifiek gericht op de situatie van de Palestijnen. Ze organiseren massale demonstraties, gebruiken social media om hun boodschap te verspreiden, en hun leuzen zoals "Free Palestine" en "End the occupation" resoneren breed. Maar ook hier zien we de invloed van externe krachten die de beweging kunnen kapen.

Linkse activisten werken soms samen met islamistische groeperingen, die hun eigen agenda’s hebben. Salafistische clubs als Samidoun zijn actief bij de veelbesproken UvA-barricades en zelfs de Iraanse ayatollah Khamenei steunt de pro-Palestijnse studentenprotesten in het Westen. Moet links vrezen voor een gekaapte revolutie? De geschiedenis leert ons dat goedbedoeld idealisme en politieke naïviteit kwetsbaar zijn voor manipulatie door groepen met andere doelen. Het risico bestaat dat extremistische groeperingen de hedendaagse protesten domineren en hun eigen agenda's opleggen, zoals we zagen bij de revolutie in Iran.

Deze dynamiek benadrukt de noodzaak voor studenten en activisten om waakzaam te zijn en kritisch te blijven over de invloeden binnen hun bewegingen. Terwijl hun streven naar rechtvaardigheid en mensenrechten niet verkeerd is, moeten ze zich bewust zijn van de risico's van samenwerking met groeperingen die andere, mogelijk extremistische, agenda's nastreven.

De geschiedenis van de linkse studentenprotesten in Iran en de hedendaagse pro-Palestijnse protesten in het Westen toont aan dat idealisme vaak een dubbelzijdig zwaard is. Het kan de kracht zijn die verandering teweegbrengt, maar ook de kwetsbaarheid die wordt uitgebuit door machtsbeluste groepen. Door te leren van het verleden, kunnen hedendaagse bewegingen hopelijk voorkomen dat ze dezelfde fouten maken en ervoor zorgen dat hun goedbedoelde doelen niet worden gekaapt door extremisten.

Deze column is geschreven door de redactie van NieuwRechts.