Begrijp me niet verkeerd, (sociale) huur is belangrijk en heeft een terechte plaats in het Nederlandse woonbeleid. Het biedt een geweldige uitkomst voor een grote groep mensen. Deze column is dan ook geen pleidooi tegen (sociale) huur. Wel is het een pleidooi tegen het bestrijden van de woningnood met bijna uitsluitend (sociale) huurwoningen. Indien dit beleid overmatig wordt toegepast, zal dit op de lange termijn leiden tot het verdampen van kapitaal onder burgers. Dit heeft grote gevolgen voor de economie en de politiek, omdat een afname van kapitaal onder de bevolking leidt tot minder economische groei en invloed. Daardoor zullen individuele burgers minder voorrechten en mogelijkheden hebben dan ze nu gewend zijn. De zelfredzaamheidscrisis.

Een van de grootste voordelen van het bezitten van een huis is de mogelijkheid om kapitaal op te bouwen. Door een huis te kopen, bouw je over de jaren heen eigen vermogen op. Dit vermogen kan later worden gebruikt om door te groeien naar grotere woningen, om je maandlasten te verlagen of om financiële zekerheid te bieden op latere leeftijd, zo kunnen veel ouderen fijn met pensioen door kleiner te gaan wonen en te leven van het geld van de koopwoningen waar ze hun leven lang in hebben geïnvesteerd. Wanneer de focus volledig ligt op huurwoningen, wordt deze kans om kapitaal op te bouwen weggevaagd. Dit betekent dat mensen hun hele leven lang huur betalen zonder ooit iets op te bouwen. Studies tonen aan dat kapitaalopbouw bijdraagt aan een stabiele economie en individueel welzijn, doordat het mensen financiële zekerheid en meer bestedingsmogelijkheden biedt .

Met de groei van de huurmarkt neemt ook de macht van grote vastgoedbedrijven toe. Deze bedrijven, vaak gedreven door winstmaximalisatie, krijgen steeds meer invloed op de woonomstandigheden van burgers. Huurprijzen kunnen naar willekeur worden verhoogd, en huurders hebben weinig tot geen zeggenschap over hun woonruimte. Deze afhankelijkheid beperkt niet alleen de financiële wendbaarheid van individuen, maar brengt ook hun zelfredzaamheid in gevaar. In plaats van eigenaar te zijn van hun eigen woning en daarmee een zekere mate van controle te hebben, zijn mensen overgeleverd aan de grillen van de markt.

Wanneer alleen een selecte groep toegang heeft tot de koopmarkt, neemt de sociale en economische ongelijkheid toe. Degenen die geen huis kunnen kopen, blijven achter in een systeem waar hun vermogen niet groeit, terwijl eigenaren van koopwoningen hun kapitaal zien toenemen. Dit heeft het gevolg dat middenklasse er op achteruit zal gaan en de overbrugging naar rijkdom moeilijker wordt en creëert een maatschappij van 'haves' en 'have-nots'.

Wat dan wel: de uitweg
Ik ben nu misschien heel pessimistisch geweest, maar er is een uitweg. Een politieke wijziging van koers doe niet enkel kijkt naar (sociale) huur, maar ook werkt aan (blijvend) betaalbare koop! Daarvoor is wel nog dat het recent aangetreden kabinet-Schoof deze gevaren gaat onderkennen en actie onderneemt om een evenwichtige woningmarkt te bevorderen. Nogmaals: (Sociale) huur is belangrijk, maar het mag niet de enige oplossing zijn. We hebben een divers woningaanbod nodig dat ook betaalbare koopwoningen omvat. Een mogelijke oplossing is het invoeren van sociale koopregelingen, waarbij woningen worden verkocht onder voorwaarden die ervoor zorgen dat ze betaalbaar blijven voor starters en mensen met een middeninkomen.

Door het invoeren van koopwoningen met een winstbeding, kan de overheid ervoor zorgen dat deze woningen betaalbaar blijven voor toekomstige generaties. Dit kan bijvoorbeeld betekenen dat kopers de woning alleen met beperkte winst mogen doorverkopen of dat de woning gedurende een bepaalde periode alleen beschikbaar is voor specifieke groepen mensen bijvoorbeeld jongeren tussen 18 en 27 jaar.

De overheid kan het particulier eigendom stimuleren door financiële steun te bieden aan starters en door verregaandere regelgeving te implementeren die speculatie door grote vastgoedbedrijven en investeerders beperkt. Dit zou kunnen bestaan uit belastingvoordelen voor starters of subsidies voor de aankoop van de eerste woning. Een speciaal soort lening voor starters die geen invloed heeft op bestaande regelingen, kan ook een oplossing zijn. Deze lening zou bijvoorbeeld een lagere rente kunnen hebben en een langere aflossingstermijn. Daarnaast zou wetgeving die het aanvragen van een hypotheek voor ondernemers makkelijker maakt, kunnen bijdragen aan een eerlijkere woningmarkt.

Kortom, de huidige focus op (sociale) huurwoningen dreigt de financiële zelfredzaamheid van Nederlanders ernstig te ondermijnen. We hebben behoefte aan lange termijn oplossingen en een visie die verder reikt dan de volgende verkiezingen. We hebben politici nodig die begrijpen dat het bouwen van betaalbare koopwoningen niet alleen een investering in stenen is, maar in de toekomst van jonge mensen, een bepaalde kwaliteit en de economie als geheel. Het kabinet-Schoof moet actie ondernemen om te voorkomen dat een hele generatie wordt beroofd van de kans om kapitaal op te bouwen en financieel onafhankelijk te worden. Mona Keijzer ik hoop dat je meeleest! 

Referenties:

• "Homeownership and Wealth Building." Urban Institute
• "The Wealth Building Potential of Homeownership: A Global Perspective." Habitat for Humanity
• “The Effect of Homeownership on Civic Engagement and Community Involvement.” National Association of Realtors

Mirko Gerrits is fractievoorzitter van ZEE in Zandvoort, ondernemer en opiniemaker. Volg hem hier op X.