De crisis na de woningnood: financiële zelfredzaamheid van alle Nederlanders

Opinie11 juli 2024 4 minuten Mirko Gerrits
Huizen

De afgelopen jaren heeft de overheid plannen ontwikkeld die op papier beloven de woningnood in de toekomst terug te dringen en uiteindelijk op te lossen. Dat klinkt voor mij als jongere natuurlijk als geweldig nieuws! Maar sinds ik me wat meer heb verdiept in het beleid en hier ook vanuit mijn gemeente als raadslid aan bijdraag ik ben uiterst sceptisch geworden. De aanpak van de rijksoverheid lijkt ons van de ene crisis naar de volgende te leiden, en deze nieuwe crisis kan nog destructiever zijn: het verlies van financiële zekerheid onder de Nederlandse bevolking door een overmaat aan (sociale-)huurders. 

Begrijp me niet verkeerd, (sociale) huur is belangrijk en heeft een terechte plaats in het Nederlandse woonbeleid. Het biedt een geweldige uitkomst voor een grote groep mensen. Deze column is dan ook geen pleidooi tegen (sociale) huur. Wel is het een pleidooi tegen het bestrijden van de woningnood met bijna uitsluitend (sociale) huurwoningen. Indien dit beleid overmatig wordt toegepast, zal dit op de lange termijn leiden tot het verdampen van kapitaal onder burgers. Dit heeft grote gevolgen voor de economie en de politiek, omdat een afname van kapitaal onder de bevolking leidt tot minder economische groei en invloed. Daardoor zullen individuele burgers minder voorrechten en mogelijkheden hebben dan ze nu gewend zijn. De zelfredzaamheidscrisis.

Een van de grootste voordelen van het bezitten van een huis is de mogelijkheid om kapitaal op te bouwen. Door een huis te kopen, bouw je over de jaren heen eigen vermogen op. Dit vermogen kan later worden gebruikt om door te groeien naar grotere woningen, om je maandlasten te verlagen of om financiële zekerheid te bieden op latere leeftijd, zo kunnen veel ouderen fijn met pensioen door kleiner te gaan wonen en te leven van het geld van de koopwoningen waar ze hun leven lang in hebben geïnvesteerd. Wanneer de focus volledig ligt op huurwoningen, wordt deze kans om kapitaal op te bouwen weggevaagd. Dit betekent dat mensen hun hele leven lang huur betalen zonder ooit iets op te bouwen. Studies tonen aan dat kapitaalopbouw bijdraagt aan een stabiele economie en individueel welzijn, doordat het mensen financiële zekerheid en meer bestedingsmogelijkheden biedt .

Met de groei van de huurmarkt neemt ook de macht van grote vastgoedbedrijven toe. Deze bedrijven, vaak gedreven door winstmaximalisatie, krijgen steeds meer invloed op de woonomstandigheden van burgers. Huurprijzen kunnen naar willekeur worden verhoogd, en huurders hebben weinig tot geen zeggenschap over hun woonruimte. Deze afhankelijkheid beperkt niet alleen de financiële wendbaarheid van individuen, maar brengt ook hun zelfredzaamheid in gevaar. In plaats van eigenaar te zijn van hun eigen woning en daarmee een zekere mate van controle te hebben, zijn mensen overgeleverd aan de grillen van de markt.

Wanneer alleen een selecte groep toegang heeft tot de koopmarkt, neemt de sociale en economische ongelijkheid toe. Degenen die geen huis kunnen kopen, blijven achter in een systeem waar hun vermogen niet groeit, terwijl eigenaren van koopwoningen hun kapitaal zien toenemen. Dit heeft het gevolg dat middenklasse er op achteruit zal gaan en de overbrugging naar rijkdom moeilijker wordt en creëert een maatschappij van 'haves' en 'have-nots'.

Wat dan wel: de uitweg
Ik ben nu misschien heel pessimistisch geweest, maar er is een uitweg. Een politieke wijziging van koers doe niet enkel kijkt naar (sociale) huur, maar ook werkt aan (blijvend) betaalbare koop! Daarvoor is wel nog dat het recent aangetreden kabinet-Schoof deze gevaren gaat onderkennen en actie onderneemt om een evenwichtige woningmarkt te bevorderen. Nogmaals: (Sociale) huur is belangrijk, maar het mag niet de enige oplossing zijn. We hebben een divers woningaanbod nodig dat ook betaalbare koopwoningen omvat. Een mogelijke oplossing is het invoeren van sociale koopregelingen, waarbij woningen worden verkocht onder voorwaarden die ervoor zorgen dat ze betaalbaar blijven voor starters en mensen met een middeninkomen.

Wanneer de focus volledig ligt op huurwoningen, wordt de kans om kapitaal op te bouwen met een koopwoning weggevaagd. Dit betekent dat mensen hun hele leven lang huur betalen zonder ooit iets op te bouwen.

Door het invoeren van koopwoningen met een winstbeding, kan de overheid ervoor zorgen dat deze woningen betaalbaar blijven voor toekomstige generaties. Dit kan bijvoorbeeld betekenen dat kopers de woning alleen met beperkte winst mogen doorverkopen of dat de woning gedurende een bepaalde periode alleen beschikbaar is voor specifieke groepen mensen bijvoorbeeld jongeren tussen 18 en 27 jaar.

De overheid kan het particulier eigendom stimuleren door financiële steun te bieden aan starters en door verregaandere regelgeving te implementeren die speculatie door grote vastgoedbedrijven en investeerders beperkt. Dit zou kunnen bestaan uit belastingvoordelen voor starters of subsidies voor de aankoop van de eerste woning. Een speciaal soort lening voor starters die geen invloed heeft op bestaande regelingen, kan ook een oplossing zijn. Deze lening zou bijvoorbeeld een lagere rente kunnen hebben en een langere aflossingstermijn. Daarnaast zou wetgeving die het aanvragen van een hypotheek voor ondernemers makkelijker maakt, kunnen bijdragen aan een eerlijkere woningmarkt.

Kortom, de huidige focus op (sociale) huurwoningen dreigt de financiële zelfredzaamheid van Nederlanders ernstig te ondermijnen. We hebben behoefte aan lange termijn oplossingen en een visie die verder reikt dan de volgende verkiezingen. We hebben politici nodig die begrijpen dat het bouwen van betaalbare koopwoningen niet alleen een investering in stenen is, maar in de toekomst van jonge mensen, een bepaalde kwaliteit en de economie als geheel. Het kabinet-Schoof moet actie ondernemen om te voorkomen dat een hele generatie wordt beroofd van de kans om kapitaal op te bouwen en financieel onafhankelijk te worden. Mona Keijzer ik hoop dat je meeleest! 

Referenties:

  • "Homeownership and Wealth Building." Urban Institute
  • "The Wealth Building Potential of Homeownership: A Global Perspective." Habitat for Humanity
  • “The Effect of Homeownership on Civic Engagement and Community Involvement.” National Association of Realtors

Mirko Gerrits is fractievoorzitter van ZEE in Zandvoort, ondernemer en opiniemaker. Volg hem hier op X.

Meerartikelen

Pensioen
Nieuws

Vakbond voert druk op nieuwe kabinet op om AOW-leeftijd te verlagen

De vakbond FNV wil dat de AOW-leeftijd weer wordt teruggedraaid naar 65 jaar. Dit meldt Piet Rietman van de vakbond in een gesprek met Hart van Nederland. De vakbond is ontevreden dat er nog steeds geen goede afspraken zijn gemaakt voor mensen met zw

Zelensky
Nieuws

Trump en Zelensky zijn met elkaar in gesprek gegaan na Republikeinse nominatie

Vrijdag heeft Donald Trump, de Amerikaanse presidentskandidaat van de Republikeinen, gebeld met de Oekraïense president Volodymyr Zelensky. Volgens Trump was het 'een heel goed telefoongesprek'. Zelensky heeft het gesprek bevestigd. Wat de twee leide

hoofddoek
Nieuws

Hoofddoeken een vrije keuze? Diyanet stelt dat het zeker geen persoonlijke keuze is

Recent ontstond er in Nederland weer een hoofddoekendiscussie. Volgens GroenLinks/PvdA is de hoofddoek zeker geen vrouw-onderdrukkend voorwerp. Sterker nog: wel of geen hoofddoek dragen binnen de islamitische gemeenschap is een vrije keuze, stelt lin

Von der Leyen
Nieuws

Gevoelige nederlaag voor Ursula von der Leyen: moet vaccincontracten openbaar maken

Ursula von der Leyen, voorzitter van de Europese Commissie, heeft een rechtszaak verloren over het gebrek aan transparantie bij de afgesloten vaccincontracten. De Europese Commissie moet nu meer details bekendmaken over de contracten die zij met farm

Von der Leyen
Nieuws

Europees Parlement sloot nieuwe rechtse fractie uit bij verkiezing: 'Antidemocratische machtsgreep'

Dinsdag stemde het Europees Parlement over de nieuwe voorzitter en ondervoorzitters. De fractie Patriotten voor Europa, waartoe onder andere de Hongaarse partij Fidesz, de Oostenrijkse Vrijheidspartij (FPÖ), de PVV, Rassemblement National en Vlaams B

islam
Nieuws

IS weer in opmars? Aantal aanslagen eerste helft 2024 verdubbeld

Terreurgroep Islamitische Staat (IS) heeft in de eerste helft van 2024 meer aanslagen gepleegd in Syrië en Irak dan in heel 2023. Dit blijkt uit gegevens van het Amerikaanse militaire hoofdkwartier Centcom. Het aantal aanslagen is verdubbeld ten opzi

Campen
Nieuws

VVD'er blij met Europese Commissie-boycot van Orbán

De VVD dringt er bij het kabinet op aan om weg te blijven van EU-vergaderingen die worden voorgezeten door Hongarije. De aanleiding voor deze boycot is de vredesmissie naar Oekraïne die de Hongaarse premier Viktor Orban ondernam. Tijdens deze missie

Meloni
Nieuws

Meloni pakt linkse ngo aan die haar 'het slechtste' toewenst

De ngo Sea Watch, die bootmigranten overzet naar Italië, wenst premier Giorgia Meloni 'het slechtst denkbare uit de grond van ons hart' toe bij haar onderhandelingen in Libië. Dit vindt Meloni verbazingwekkend: 'Een bizar hart, dat moet gezegd worden

Leesmeeropinie
Leesmeerinterviews

Meerartikelen

Trump
Achtergronden

WEF-prominent: 'Als Trump president wordt krijgen we geen nieuwe wereldregering'

Donald Trump vormt een ernstige bedreiging voor de huidige wereldorde. Dit zei WEF-adviseur en historicus Yuval Noah Harari tijdens een interview. Harari acht de kans groot dat Trump opnieuw wordt gekozen als president. Harari waarschuwt dat een twee

Khamenei
Achtergronden

Moet de Iraanse Revolutionaire Garde op de EU-terreurlijst? Dit zeggen experts

Met de toenemende geopolitieke spanningen rijst de vraag: moet de Iraanse Revolutionaire Garde (IRGC) op de Europese terreurlijst komen? Sommige experts denken van wel. In een uitgebreid rapport analyseert de Haagse denktank thinc. de methoden en doe

Mest
Achtergronden

Mestcrisis brengt boeren verder in problemen: komt BBB met een oplossing?

Alsof boeren nog niet genoeg te verduren hebben gehad met crisis na crisis, kan er ook nog wel een mestcrisis bij. Nu landbouwminister Femke Wiersma (BBB) de plannen van het vorige kabinet om de mestproblematiek aan te pakken door een verkleining van

Hogan
Nieuws

De Republikeinse Nationale Conventie: rechts Amerika verenigt zich achter Trump

Afgelopen week stond in teken van de Republikeinse Nationale Conventie (RNC), een waar circus aan politiek. Amerikaanser kan het haast niet, maar het was wel tekenend voor de presidentsstrijd. Trump wist rechts Amerika te verenigen en ook mensen die

von der Leyen
Nieuws

Europarlementariër haalt uit naar Von der Leyen: 'U vernietigt de economie en landbouw'

De Poolse Europarlementariër Ewa Zajaczkowska heeft tijdens een bijeenkomst in het Europees Parlement scherpe kritiek geuit op Ursula von der Leyen, de voorzitter van de Europese Commissie. In een felle toespraak beschuldigde Zajaczkowska Von der Ley

pro life
Nieuws

Links beleid leidt tot bestempelen van anti-abortus organisaties als terroristisch

Tijdens een Amerikaanse anti-terrorisme training van het Amerikaanse leger zijn verschillende anti-abortus organisaties geïdentificeerd als terroristische organisaties. Met 'terroristische tactieken' zoals demonstreren en protesteren en het aanbieden

Woningbrand
Nieuws

Groene nachtmerrie: zeven gewonden door ontplofte fietsaccu

Donderdag zorgde een plotseling ontplofte fietsaccu voor grote opschudding in Malmö. De ontploffing leidde tot een brand die aanzienlijke schade veroorzaakte. In totaal moesten zeven gewonden naar het ziekenhuis worden gebracht voor een controle, waa

Houthi's
Nieuws

Burgerslachtoffer na Houthi-aanval op Tel Aviv

Bij een aanslag op de Israëlische stad Tel Aviv vrijdagochtend is een dode gevallen en zijn vier mensen gewond geraakt. De aanslag is opgeëist door Houthi-rebellen in Jemen. De dode, een man van 50, werd gevonden in een appartement vlakbij de explosi

Von der Leyen
Nieuws

Brussel gaat Europese woningmarkt reguleren: 'Schaam je'

Er is verontwaardiging ontstaan over een nieuwe machtsuitbreiding van Brussel. De Europese Commissie wordt binnenkort namelijk verrijkt met een Eurocommissaris van Huisvesting, om zo de wooncrisis in Europese steden op te lossen. Maar critici wijzen

Biden
Nieuws

Team Biden ontkent geruchten over mogelijke terugtrekking

Het campagneteam van president Joe Biden verwerpt recente berichten dat de president overweegt zich terug te trekken uit de race. De afgelopen weken zijn er vergaderingen geweest tussen prominente Democraten en Biden, waarvan details zijn uitgelekt n

Milei
Achtergronden

Milei: een economisch voorbeeld voor Nederland?

De president van Argentinie, Javier Milei, meldt dat de maandelijkse inflatie van Argentinië sinds december 2023 op jaarbasis is gedaald van 17.000 procent naar 35 procent. Hiermee lijkt de "schoktherapie" van de Argentijnse economie zijn vruchten af

Forssell
Nieuws

Zweden snijdt flink in ontwikkelingshulp

De Zweedse regering is bezig met een grote herstructurering van het ontwikkelingshulpbeleid. "De ambitie voor de toekomst is om in minder landen te werken," aldus minister Forssell. Eén van de eerste landen waaraan de Zweedse ontwikkelingshulp wordt