Afgelopen donderdag weigerde Hongarije voor de tweede keer in korte tijd om een gezamenlijke EU-verklaring te ondertekenen over steun aan Oekraïne. Waar dat in het verleden leidde tot urenlang overleg en compromissen, besloten de andere landen deze keer gewoon door te gaan. “De Europese Raad bevestigt haar voortdurende en onwrikbare steun voor de onafhankelijkheid, soevereiniteit en territoriale integriteit van Oekraïne binnen zijn internationaal erkende grenzen”, luidde de verklaring – ondertekend door 26 lidstaten, zonder Hongarije.

Formeel gezien is dat mogelijk, omdat het geen bindende besluitvorming betrof. Maar voor echte stappen, zoals toetredingsonderhandelingen, is unanimiteit vereist – en daar ligt het probleem.

Oekraïne blokkeert energie, Hongarije blokkeert Brussel
Volgens Boedapest is het verzet gebaseerd op zorgen over de Hongaarse minderheid in Oekraïne. Maar achter de schermen speelt er meer. Oekraïne weigerde begin 2025 de gastransito-overeenkomst met Rusland te verlengen. Daardoor stokte de levering van Russisch gas via Oekraïne aan de EU, waaronder Hongarije. Ook legde Oekraïne sancties op aan Russische olie, wat de Hongaarse energievoorziening onder druk zette.

Premier Viktor Orbán windt er geen doekjes om: “Het is niet goed dat wij betalen voor de economische gevolgen van de sancties om Oekraïne te helpen, terwijl zij ons omdraaien en vernietigen.”

Orbán steunt Trump en Rusland
Orbán is de enige EU-leider die openlijk banden onderhoudt met Rusland. Hij pleit voor vredesonderhandelingen en verwelkomt Amerikaanse pogingen onder leiding van Donald Trump om de oorlog te beëindigen – ook al worden daarbij zowel de EU als Oekraïne grotendeels buitenspel gezet.

“Volgens ons is er één simpele taak voor de EU: de vredespogingen van president Trump steunen,” zei Orbán voorafgaand aan de top in Brussel.

Dat leidt tot frustratie bij andere Europese leiders. De Litouwse, Estse en Poolse regeringen – die fel tegen Rusland gekant zijn – dringen aan op versnelde toetreding van Oekraïne. Eurocommissaris Ursula von der Leyen liet eerder weten dat toetreding in 2030 mogelijk is, mits hervormingen worden doorgezet. Maar Hongarije lijkt dat te willen blokkeren.

De Oekraïense president Volodymyr Zelensky riep Europese leiders via videolink op om zich niet te laten 'gijzelen' door één land. “Het is simpelweg anti-Europees als één persoon besluiten blokkeert die belangrijk zijn voor het hele continent of die al zijn afgesproken. Europa heeft snelheid nodig in besluitvorming en duidelijke middelen om zich te beschermen tegen onnodige blokkades,” aldus Zelensky.

Nieuwe botsingen op komst
Het conflict stopt niet bij de toetredingsgesprekken. Ook bij het verlengen van sancties tegen Rusland ligt Hongarije dwars. Volgens diplomatieke bronnen moest Boedapest vorige week op het laatste moment worden overtuigd om akkoord te gaan met de verlenging van de sanctielijst. Daarbij eiste Hongarije dat enkele Russische namen werden geschrapt.

En in juli volgt weer een nieuwe deadline: dan moeten de zware economische sancties tegen Rusland opnieuw worden verlengd. De EU werkt bovendien al aan een zeventiende sanctiepakket. Ook hier dreigt Hongarije met een veto.

Slowaaks premier Robert Fico, die Orbán soms steunt, zei: “We kunnen niet koppig vasthouden aan sancties tegen elke prijs. Als we denken dat sancties de vredespogingen ondermijnen, zijn we bereid ze te blokkeren.”

EU zoekt alternatieven zonder Hongarije
Toch blijft Brussel volharden. De EU werkt aan een nieuw hulppakket voor Oekraïne, met mogelijk 40 miljard euro aan financiële steun en wapens. Dat plan, onder leiding van EU-buitenlandchef Kaja Kallas, kan als vrijwillige regeling buiten Hongarije om worden opgezet. Ook wordt gedacht aan veiligheidsgaranties om een eventuele Russische invasie na de oorlog te voorkomen.

Orbán zelf ziet zijn positie als sterker dan ooit, mede door de opmars van Trump. “We voelen ons in een heel goede positie,” zei de Hongaarse regeringswoordvoerder tijdens de top in Brussel. “Europa is helaas geïsoleerd.”