Sinds vorig jaar bleken vijf politiemensen aanhangers van dit gedachtegoed. Dit kwam aan het licht na Kamervragen van VVD-Kamerleden Ingrid Michon en Christianne van der Wal.

Volgens de Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid (NCTV) erkennen 'soevereinen' het gezag van Nederland niet. Ze vinden dat zij zelf kunnen bepalen of zij Nederlandse wetten opvolgen. Recente analyses tonen aan dat er 'enkele tienduizenden' van zulke personen in Nederland zijn.

Verdacht van 'soevereine ideeën'
Ook binnen Defensie worden medewerkers verdacht van dit soevereine denken. Hoeveel medewerkers het precies betreft, maakt de Militaire Inlichtingen- en Veiligheidsdienst (MIVD) niet bekend. Dit heeft volgens hen te maken met 'veiligheidsoverwegingen'.

De bewindspersonen noemen deze ontwikkeling 'zeer onwenselijk'. Ze schrijven: 'Wanneer een medewerker daadwerkelijk handelt vanuit het soeverein of anti-institutioneel gedachtegoed en zich niet als een goed ambtenaar gedraagt, wordt dit problematisch.'

Het zijn van een 'goede ambtenaar'
Voor ambtenaren gelden duidelijke gedragsregels. Zij moeten zich volgens de Ambtenarenwet 2017 gedragen als een 'goed ambtenaar'. Dit betekent dat ze geen uitspraken of daden mogen verrichten die het functioneren van hun dienst kunnen schaden. Als zij dit toch doen, kunnen disciplinaire straffen of zelfs ontslag volgen. Defensiemedewerkers lopen ook het risico hun 'Verklaring van Geen Bezwaar' kwijt te raken.

Daarnaast probeert de overheid haar medewerkers beter bewust te maken van de risico's van 'anti-institutioneel extremisme'. Binnen politie en Defensie bestaan interne meldpunten. Daar kunnen medewerkers hun zorgen over collega’s melden.

De kabinetsleden stellen dat ambtenaren met soevereine ideeën 'ernstige afbreuk aan het vertrouwen in de overheid' veroorzaken. Dit geldt volgens hen extra sterk voor belangrijke organisaties als politie en Defensie. Zij benadrukken: 'Dit geldt zeker voor organisaties als de politie en Defensie, waar het beschermen van burgers, de (internationale) rechtsorde en de rechtsstaat, alsook rechtshandhaving en het verlenen van hulp tot de kerntaken behoren.'

De ministers geven daarmee een duidelijke waarschuwing aan medewerkers bij politie en Defensie. Wie zich niet houdt aan het gezag van de overheid, riskeert zijn baan.