Gaat het kabinet vallen door nieuwe D66-blunders? Dit moet u weten

Achtergronden 10 september 2026 6 minuten Marit Nubé
Jetten Boekholt
ANP / Bart Maat, Peter Hilz

De Defensie-schandalen van D66-minister Elanor Boekholt-O’Sullivan dreigen nu ook premier Rob Jetten in de problemen te brengen. De cruciale vraag is simpel: wist het kabinet vóór haar benoeming van haar omstreden Defensieverleden, of niet? Het eerste antwoord op Kamervragen leek daar geen twijfel over te laten: de informatie was bekend. Een dag later werd juist die passage na publicatie herschreven en verdween die duidelijke erkenning. Daarmee is de zaak alleen maar troebeler geworden. Dat een kabinet een politiek gevoelig antwoord ná publicatie zo ingrijpend aanpast, is op zijn minst hoogst ongebruikelijk. En omdat Jetten als formateur zelf het vertrouwelijke gesprek met Boekholt voerde over mogelijke belemmeringen voor haar benoeming, komt ook hij nu nadrukkelijk in beeld.

De Kamervragen kwamen er vanwege Boekholts omstreden Defensieverleden, dat haar sinds haar aantreden blijft achtervolgen. Daarbij gaat het vooral om twee klokkenluidersaffaires uit haar tijd op vliegbasis Eindhoven: een zaak rond de behandeling van militair Victor van Wulfen die misstanden over vliegveiligheid meldde, en een tweede dossier over jarenlang onjuiste reisdeclaraties en joyriding met een Defensie-vliegtuig. NieuwRechts berichtte deze zomer uitgebreid hierover.

In beide zaken liggen oude onderzoeksrapporten, interne mails en verklaringen die vragen oproepen over Boekholts rol. Sterker nog: eind januari dient er zelfs een rechtszaak tegen de Nederlandse staat over één van de twee klokkenluidersaffaires. De partij DNA wilde daarom weten wat vóór haar benoeming al bekend was en of die informatie tijdens haar screening is meegewogen.

De kwestie draait vervolgens om vraag 12. Daarin vroegen de Kamerleden heel concreet welke informatie bij de screening van Boekholt bekend was over de twee dossiers, eerdere integriteitsonderzoeken en de lopende juridische procedure. Het eerste antwoord van staatssecretaris Boswijk, medeondertekend door premier Jetten, was opvallend duidelijk: „De door u genoemde informatie was bekend, maar vormde geen belemmering voor de benoeming.”

Cruciale erkenning verdwijnt
Een dag later veranderde juist die cruciale passage. In de aangepaste versie staat niet meer expliciet dat de genoemde dossiers bekend waren. Het kabinet schrijft nu dat een kandidaat-bewindspersoon relevante informatie met de formateur kan bespreken, dat dit gesprek vertrouwelijk is en dat uiteindelijk „geen sprake was van enig beletsel voor benoeming”.

Het verschil is politiek belangrijk. De eerste formulering bevestigde rechtstreeks dat de omstreden informatie vóór Boekholts benoeming bekend was. De nieuwe versie zegt alleen dat uiteindelijk geen beletsel voor benoeming werd vastgesteld. De expliciete koppeling met de concrete dossiers uit de Kamervraag is verdwenen.

Waarom een al gepubliceerd antwoord juist op dit gevoelige punt werd herschreven, is niet toegelicht. Daarmee ontstaan nieuwe vragen. Was de eerste formulering onjuist? Zo ja, welk deel? Waren de dossiers wel of niet bekend? En als zij bekend waren: bij wie?

Eerder berichtte NieuwRechts dat Boekholts Defensieverleden al jarenlang binnen D66 bekend was. Van Wulfen was zelf D66-lid en kreeg in 2016 toenmalig partijleider Alexander Pechtold thuis op bezoek. Op diens verzoek stelde hij zich later kandidaat voor de Tweede Kamer. In 2025 legde hij de kern van zijn zaak bovendien opnieuw neer bij de partij: op verzoek van een fractiemedewerker maakte hij stukken met de belangrijkste dossierfeiten en besprak die vervolgens in een videogesprek met toenmalig Defensiewoordvoerder Hanneke van der Werf. De affaire kan dus moeilijk worden afgedaan als informatie die D66 pas na Boekholts benoeming bereikte.

Nog geen betalend lid? Steun het scherpe geluid van NieuwRechts.nl. Sluit nu een abonnement af:

Jetten kan moeilijk buiten beeld blijven
Formeel zijn de antwoorden ondertekend door staatssecretaris Derk Boswijk, mede namens premier Jetten. Maar bij vraag 12 speelt iets bijzonders: die gaat rechtstreeks over de screening en het gesprek van Boekholt met de formateur.

Volgens het officiële Handboek voor bewindspersonen voert de formateur persoonlijk een afzonderlijk gesprek met iedere kandidaat. Vooraf vinden drie feitenonderzoeken plaats. Daarnaast is de kandidaat zelf verantwoordelijk voor het melden van relevante feiten en omstandigheden. De formateur onderzoekt vervolgens of er „enig beletsel” uit heden of verleden bestaat voor een benoeming. 

Bij de vorming van het kabinet-Jetten was die formateur Jetten zelf. Daarmee kan hij zich politiek moeilijk volledig achter Boswijk verschuilen. De precieze redactie van het Kamerantwoord kan uiteraard ambtelijk zijn voorbereid en Boswijk is de eerste ondertekenaar. Maar de inhoud van het vertrouwelijke gesprek tussen formateur en kandidaat kan niet zomaar uit een Defensiedossier worden gehaald.

Sterker nog: de regels bepalen expliciet dat wat tussen kandidaat en formateur wordt besproken strikt vertrouwelijk is. Naar buiten worden daar normaal geen mededelingen over gedaan. Tegelijk neemt de latere minister-president volgens diezelfde regels de verantwoordelijkheid voor het verloop van die formatiegesprekken over en kan de Kamer hem daarop aanspreken.  Dat maakt vraag 12 potentieel veel gevoeliger voor Jetten dan de overige Kamervragen.

Drie mogelijke scenario’s
De politieke kern is eenvoudig. Er zijn grofweg drie mogelijkheden.

  1. De eerste is dat de concrete dossiers inderdaad vóór Boekholts benoeming bekend waren. Dan komt de vraag op tafel waarom Jetten haar ondanks die informatie geschikt vond om minister te worden.
  2. De tweede mogelijkheid is dat de dossiers niet volledig bekend waren. Dan ontstaat de vraag waarom het kabinet aanvankelijk zwart-op-wit schreef dat „de door u genoemde informatie” wél bekend was.
  3. De derde mogelijkheid is dat Boekholt bepaalde relevante informatie niet heeft gemeld tijdens haar gesprek met de formateur. Ook dat zou politiek gevoelig zijn, omdat kandidaat-bewindspersonen volgens de officiële procedure uit eigen beweging relevante kwesties moeten melden.

De gewijzigde beantwoording lost die vragen dus niet op. Zij maakt juist minder duidelijk welk scenario geldt.

Twee affaires blijven Boekholt achtervolgen
De achtergrond maakt de kwestie explosiever.

Een eerste dossier draait om de behandeling van klokkenluider Victor van Wulfen die jarenlang misstanden rond de vliegveiligheid bij Defensie meldde. De Onderzoeksraad Integriteit Overheid concludeerde in 2015 dat Defensie „op meerdere niveaus tekort is geschoten”. Toen Boekholt later commandant van vliegbasis Eindhoven was, ontstond opnieuw een conflict. Terwijl een bezwaar werd behandeld, mailde zij de ambtelijke behandelaar onder meer dat deze haar moest blijven „bestoken” met bruikbaar materiaal en dat zij inmiddels ongeveer 1.700 mails over de betrokken militair had. Het kabinet heeft inmiddels bevestigd dat Boekholt contact onderhield met degene die de beslissing op bezwaar voorbereidde.

Daarnaast speelt een tweede klokkenluiderszaak over foutieve reisdeclaraties en een joyriding-vlucht met het toestel C-130 Hercules. Het Huis voor Klokkenluiders concludeerde later dat Defensie bepaalde gedragingen ten onrechte niet als „misstand” had aangemerkt. Het ging onder meer om jarenlang onjuist declareren door minstens zeventien militairen en om een omstreden vlucht naar Perugia.

Pleegde Boekholt wel of geen meineed?
Daar bovenop bestaat discussie over een aangifte bij de Koninklijke Marechaussee. Boekholt schreef intern in 2016 dat zij „conform afspraak” aangifte had gedaan. Later verklaarde zij onder ede dat zij wegens de betreffende declaratiekwestie geen aangifte had gedaan, omdat zij geen vermoeden van een strafbaar feit had. Het kabinet zegt dat tussen beide verklaringen „geen sprake is van een discrepantie”, maar legt niet uit hoe dat precies zit.

De vraag blijft of Boekholt mogelijk meineed heeft gepleegd door onder ede onjuiste informatie te geven over de gedane aangifte. Ook de Koninklijke Marechaussee wil geen duidelijkheid hierover verstrekken aan NieuwRechts, want 'de Wpg [biedt] geen wettelijke verstrekkingsgrondslag om politiegegevens aan een journalist te verstrekken. Dat geldt onverkort voor een eventuele bevestiging of ontkenning van het bestaan van een registratie onder een specifiek kenmerk, ongeacht onder welk wetsartikel deze zou vallen.' 

Dreigt er een kabinetsval?
Dat Boekholt politiek in de problemen komt, betekent niet automatisch dat het hele kabinet valt, maar de gewijzigde beantwoording maakt de kwestie wel breder. Het draait inmiddels niet meer alleen om haar Defensieverleden, maar ook om wat Jetten als formateur wist, wat Boekholt hem vertelde en waarom juist dat antwoord na publicatie werd aangepast. 

Het kabinet kan stellen dat sprake was van een noodzakelijke correctie, maar dan blijft de vraag waarom eerst zo stellig werd geschreven dat de informatie bekend was en geen belemmering vormde. Een dag later verdween precies die zekerheid. Tegelijk wijst het kabinet een onafhankelijk onderzoek af en blijft het achter Boekholt staan, terwijl nieuwe Kamerdebatten en een openbare rechtszaak de druk verder kunnen opvoeren. Daarmee verschuift het politieke risico van één D66-minister naar de premier zelf.

Wij vragen ons af...

Denkt u dat het kabinet kan vallen door deze cruciale fout?

nieuwrechts.nl/series/migratienieuwrechts.nl/series/eunieuwrechts.nl/series/boerennieuwrechts.nl/series/economienieuwrechts.nl/series/democratie
Blijf via NieuwRechts.nl op de hoogte van het laatste nieuws voor rechts en conservatief denkend Nederland! Start je gratis maand nu via https://nieuwrechts.nl/landing

Jesse Klaver vergat even dat de microfoon nog aanstond

Beluister onze podcast

Arnout Jaspers over stikstofbeleid: ‘Als deze lijn doorgaat, halveert de landbouw’
Of beluister op:

Meerartikelen

Politie
Nieuws

Politie zoekt licht getinte dader die 'zonder enige aanleiding' jongen neerstak op Klompenfeest in Twello

De politie is op zoek naar een jonge man die wordt verdacht van een steekpartij in Twello. Een 17-jarige jongen uit Deventer raakte daarbij zaterdagavond gewond tijdens het Klompenfeest. Het slachtoffer vertelde na het incident dat hij met een mes...

Boekholt
Nieuws

Tot 1.300 bouwprojecten bedreigd na schorsing van controleur

Tot dertienhonderd bouwprojecten dreigen vertraging op te lopen of zelfs stil te vallen doordat een grote kwaliteitsborger is geschorst. De Vereniging van Nederlandse Gemeenten waarschuwt dat gemeenten in zulke gevallen niet zomaar kunnen toestaan...

Trekkers
Nieuws

Boeren protesteren in Nijkerk ondanks stromende regen: 'Wij laten ons niet uit het veld slaan'

Boeren in en rond Nijkerk hebben dinsdagavond opnieuw actiegevoerd tegen het stikstofbeleid van het kabinet. Ondanks de aanhoudende regen verzamelden zich rond 19.00 uur tientallen trekkers op bedrijventerrein Arkerpoort. Later op de avond werd bij...

XR
Nieuws

XR-activisten veroordeeld na blokkade A12: rechter noemt versperren snelweg ‘ontoelaatbaar’

Zes klimaatactivisten van Extinction Rebellion zijn veroordeeld voor hun rol bij een blokkade van de A12 bij Utrecht. De politierechter legde alle zes een taakstraf van 120 uur en een voorwaardelijke gevangenisstraf van twee weken op. De zaak...

Boeren
Nieuws

Boeren eisen toekomstperspectief via demonstratie en krijgen steun van college Dinkelland

Ongeveer 150 boeren zijn dinsdagavond met hun tractor naar het gemeentehuis van Dinkelland in Denekamp gereden. Ze protesteerden tegen de stikstofplannen van minister Jaimi van Essen en vroegen de gemeente om steun. De actie was vooraf...

COA
Nieuws

Dordrecht weigert extra asielopvang ondanks nieuwe verzoeken COA

Dordrecht gaat voorlopig geen extra asielzoekers opvangen bovenop de capaciteit van het nieuwe azc op industrieterrein Dordtse Kil. Het COA heeft de gemeente de afgelopen maanden meerdere keren gevraagd om extra bedden beschikbaar te stellen. Het...

RIVM
Nieuws

‘Duurzaam’ RIVM-gebouw heeft gasgeneratoren nodig: verhuizing uitgesteld

Het nieuwe gebouw van het RIVM in Utrecht moet volledig duurzaam worden, maar kan voorlopig niet zonder gasgeneratoren. Door het overvolle stroomnet is niet genoeg elektriciteit beschikbaar om het complex betrouwbaar te laten draaien. De verhuizing...

Akyol
Nieuws

Özcan Akyol fakkelt azc-critici Engelen af: ‘Geen respect voor vrouwen of de democratie’

Özcan Akyol heeft bij talkshow Eva hard uitgehaald naar een deel van de tegenstanders van de geplande asielopvang in Engelen. Volgens de columnist wringt het dat sommige actievoerders zeggen vrouwen en de democratie te willen beschermen, terwijl...

Leesmeeropinie
Leesmeerinterviews

Meerartikelen

Publieke tribune
Nieuws

XR-acitivisten verstoren Kamerdebat meermaals: publieke tribune ontruimd

Het wekelijkse vragenuur in de Tweede Kamer is dinsdag meerdere keren stilgelegd door pro-Palestijnse demonstranten op de publieke tribune. Na drie verstoringen kort na elkaar liet Kamervoorzitter Thom van Campen de hele tribune ontruimen. De...

Prinsjesdag
Nieuws

Partij voor de Dieren wil paarden weg uit Prinsjesdag-stoet: ‘Niet meer van deze tijd’

De Partij voor de Dieren in Den Haag wil af van paarden tijdens Prinsjesdag. Volgens de partij levert de koninklijke rijtoer de dieren onnodige stress op. Fractievoorzitter Robert Barker pleit daarom voor een alternatief, zoals een elektrische koets....

Van den Brink
Nieuws

Asielminister zet opnieuw 'weigergemeenten' onder druk: inmiddels 42 onder toezicht om spreidingswet

Minister van Asiel en Migratie Bart van den Brink (CDA) heeft opnieuw achttien gemeenten onder actief toezicht geplaatst omdat zij niet kunnen aantonen dat zij aan de spreidingswet voldoen. Daarmee staat het totaal inmiddels op 42 gemeenten. De...

Sumter
Nieuws

GroenLinks-wethouders vliegen veruit het vaakst in Amsterdam: 9 van 15 vliegreizen

Amsterdam wil minder vliegverkeer, verbood onlangs reclame voor vliegvakanties en stuurt ambtenaren waar mogelijk met de trein. Toch stapten juist GroenLinks-bestuurders de afgelopen jaren het vaakst in het vliegtuig. Van de vijftien retourvluchten...

Faber
Video

Faber hekelt symptoombestrijding in strafrechtketen en wijst op oververtegenwoordiging migranten

In de Tweede Kamer is een scherpe discussie ontstaan over de problemen binnen de strafrechtketen. Marjolein Faber wees daarbij nadrukkelijk op personen met een migratieachtergrond. Volgens haar moet niet alleen worden gesproken over oplossingen...

COA
Nieuws

Christelijke asielzoekers voelen zich achtergesteld in azc Rijswijk: ‘Klachten leveren weinig op’

Vier Iraanse christenen in het asielzoekerscentrum van Rijswijk zeggen dat zij zich niet gelijk behandeld voelen aan islamitische bewoners. Ze wijzen op klachten die volgens hen nauwelijks worden opgepakt, verschillen in de omgang met bewoners en...

COA
Nieuws

Bewoners vechten vergunning azc Uden aan: 'We kunnen geen kant op'

De komst van een nieuw asielzoekerscentrum aan de Boekelsedijk in Uden blijft voor onrust zorgen. Acht omwonenden hebben bezwaar gemaakt tegen de bouwvergunning voor het azc. Dinsdag stonden zij tegenover de gemeente Maashorst en het Centraal...

ON!
Achtergronden

Ongehoord Nederland reageert fel op voorgenomen intrekking erkenning: ‘Dit heeft niets meer met democratie te maken’

Presentatrices Raisa Blommestijn en Arlette Adriani van Ongehoord Nederland reageren zeer fel op het voorgenomen besluit van minister Rianne Letschert om de voorlopige erkenning van de omroep in te trekken. Adriani spreekt van „een gevaarlijke...

Halsema
Nieuws

Amsterdamse bestuurders blijven businessclass vliegen ondanks eigen klimaatkoers

Het Amsterdamse stadsbestuur blijft de mogelijkheid houden om businessclass te vliegen. Een discussie in de gemeenteraad verandert voorlopig niets aan de bestaande regels. Dat is opvallend, omdat Amsterdam tegelijkertijd inzet op minder vliegen,...

fatbike
Nieuws

Politie pakt 15-jarige op na fatbikeverovering

De politie heeft maandagavond in Ridderkerk een 15-jarige jongen uit Rotterdam aangehouden. Hij wordt verdacht van betrokkenheid bij een gewapende beroving in de Rotterdamse wijk Beverwaard. Een slachtoffer werd daar een dag eerder met een mes en een...

Defensie
Achtergronden

Nieuw Defensie-onderzoek onder vuur: niet alle klokkenluiders zijn gehoord

Vlak voor het Kamerdebat van donderdag presenteert Defensie opnieuw een ‘onafhankelijk’ onderzoek naar de eigen integriteitscultuur. Maar juist over dat onderzoek rijzen nu vragen. Bronnen melden aan NieuwRechts dat niet alle aangedragen...

Demonstratierecht
Achtergronden

Overheid bestelde rapport bij onderzoekers die Extinction Rebellion bejubelden

De overheid betaalde ruim 110.000 euro voor een rapport over het demonstratierecht, maar koos daarvoor een onderzoeksgroep waarin twee betrokkenen al vooraf Extinction Rebellion prezen. Dit blijkt uit onderzoek van NieuwRechts. De huisadvocaat van...