Het coronaherstelfonds, officieel de Recovery and Resilience Facility (RRF), werd in 2021 opgericht als reactie op de economische schade van de coronapandemie. De EU stelde in totaal 650 miljard euro beschikbaar, waarvan 359 miljard aan giften en 291 miljard aan leningen. Het geld moest lidstaten helpen bij het uitvoeren van hervormingen en investeringen, met als doel duurzaam herstel en een veerkrachtige arbeidsmarkt.

Maar volgens de Europese Rekenkamer blijft het effect van veel van deze hervormingen uit. In het rapport wordt vastgesteld dat “arbeidsmarkthervormingen uit nationale herstelplannen slechts deels de structurele problemen aanpakken” en dat “slechts de helft van de voltooide hervormingen resultaten kan aantonen in lijn met hun hoofddoelstellingen” .

Gebrekkige controle en geen resultaten
De Rekenkamer wijst op structurele tekortkomingen in het toezicht en de uitvoering. Lidstaten konden voor bijna de helft van de hervormingen geen bewijs leveren dat er daadwerkelijk resultaten zijn geboekt. “Bij slechts twee van de 25 onderzochte hervormingen waren de resultaten significant,” aldus het rapport. Ook werden veel kostenposten niet onderbouwd met concrete cijfers: bij driekwart van de hervormingen ontbrak een kostenraming volledig.

Een ander kritiekpunt: de zogeheten mijlpalen en doelen zijn vaak onvolledig. Essentiële onderdelen van hervormingen worden niet meegenomen in de voorwaarden voor uitbetaling, waardoor EU-geld soms wordt uitgekeerd zonder dat de beoogde maatregelen zijn uitgevoerd .

Oproep tot terughoudendheid
Voor Sander Smit, Europarlementariër namens de BBB, bevestigt dit rapport wat hij al langer vreest: een ongecontroleerd uitgavenbeleid in Brussel. Op X schrijft hij: “Europese Rekenkamer oordeelt opnieuw vernietigend over coronaherstelfonds van honderden miljarden aan giften. Duidelijke les: géén blanco cheque Nederlands belastinggeld meer voor EU-helicoptergeld onder dergelijk financieel wanbeheer.”

Smit pleit voor veel striktere voorwaarden bij toekomstige EU-uitgaven. “Zonder heldere afspraken en toetsing vooraf is het niet verantwoord om belastinggeld over te maken naar Brussel, waar men kennelijk moeite heeft om verantwoording af te leggen.”

De Rekenkamer komt met duidelijke aanbevelingen. De Europese Commissie moet ervoor zorgen dat hervormingen voortaan echt alle belangrijke uitdagingen in lidstaten aanpakken, mijlpalen en doelen beter afstemmen op de volledige uitvoering van maatregelen. Ook moet de Europese Commisisie een duidelijk raamwerk opstellen om het daadwerkelijke resultaat van hervormingen te meten én regelmatig rapporteren over de bijdrage van EU-maatregelen aan landenspecifieke aanbevelingen, vindt de Rekenkamer.