Demissionair staatssecretaris van Defensie Gijs Tuinman (BBB) luidt de noodklok, meldt De Telegraaf. “Niet kunnen oefenen en groeien zou volstrekt onverantwoord zijn.” Volgens hem dreigt Defensie “compleet vast te lopen”. Vergunningen worden massaal aangevochten, en nieuwe worden nauwelijks nog verleend.

De oorzaak? Recente uitspraken van de Raad van State en de rechtbank in Den Haag. Die maken het vrijwel onmogelijk om nog stikstofruimte te verschuiven, ofwel te ‘salderen’. Vooral voor locaties dicht bij Natura 2000-gebieden is de impact enorm. En dat zijn er veel: een groot deel van de Defensieterreinen ligt in of naast beschermde natuur.

Geen ruimte meer om te oefenen
Volgens het TNO-rapport raken de nieuwe regels de kern van het leger: de mogelijkheid om te oefenen en op te schalen. Zo kunnen op vijf onderzochte locaties – waaronder Den Helder, Stroe en vliegbasis Woensdrecht – belangrijke bouw- en trainingsactiviteiten niet doorgaan. Dit raakt direct aan de “personele en materiële gereedheid van de krijgsmacht”.

Tuinman is duidelijk bij De Telegraaf: “Ik steek mijn handen niet in het vuur voor onze veiligheid als we niet kunnen oefenen.” Hij noemt het “onverantwoord” als defensiepersoneel straks niet goed is voorbereid, terwijl de dreiging in Europa toeneemt. “De krijgsmacht moet gereed zijn als het misgaat aan de oostgrens van het NAVO-gebied. Dat is het enige wat afschrikt en bepaalt of je wint.”

Miljarden beschikbaar, maar niets mag
Het is een wrange situatie: miljarden euro’s liggen klaar om Defensie te versterken, maar juridische blokkades houden de plannen tegen. De ironie is volgens Tuinman schrijnend: “We hebben voor onze veiligheid geen tijd te verliezen met het lostrekken van de vergunningverlening.”

De stikstofuitstoot van Defensie is overigens zeer beperkt, blijkt uit het TNO-rapport: tussen de 0,01 en 0,05 procent. Toch zit vrijwel elke activiteit muurvast door de regelgeving. Dat roept bij Tuinman en onderzoekers de vraag op of de stikstofregels nog wel in verhouding staan tot de impact van het leger.

Internationale gevolgen dreigen
De gevolgen blijven niet beperkt tot Nederland. Volgende week is Den Haag gastheer van een grote NAVO-top. Nederland wil daar scoren met het halen van nieuwe NAVO-normen. Maar volgens TNO dreigt ons land juist die doelen te missen door de stikstofbeperkingen.

In het rapport staat letterlijk: “Het beperkt de nationale en bondgenootschappelijke verdedigingscapaciteit en raakt daarmee de collectieve verdediging van het Nederlandse en het NAVO-grondgebied.” Volgens Tuinman is dit niet alleen een nationaal probleem, maar ook een “operationele noodzaak en een strategische en politieke prioriteit”.

Oplossing: rekenkundige grens en Brusselse versoepeling
Tuinman ziet mogelijke oplossingen, meldt De Telegraaf. Zo pleit hij voor het invoeren van een rekenkundige ondergrens: piepkleine stikstofneerslag zou dan buiten de regels vallen. Ook wil hij minder Europese bemoeienis vanuit Brussel. “Nederland heeft juist een goed huwelijk tussen defensie en natuur en de uitstoot van stikstof is beperkt. Natuurlijk, het kan altijd minder, maar hiervoor moet een oplossing komen.”

Of die oplossing op tijd komt om verdere blokkades te voorkomen, is nog onzeker. Wat wel zeker is: als Defensie straks niet mag uitbreiden of trainen, heeft dat directe gevolgen voor onze veiligheid. En dat, zegt Tuinman, “kan en mag niet gebeuren”.