Duitsland gold jarenlang als voortrekker van het groene Europa. Onder Angela Merkel werd het land neergezet als een gidsland in de strijd tegen klimaatverandering. De realiteit in 2025 is anders. De economie krimpt al twee jaar op rij. Het derde jaar blijft steken in stilstand. Voor de industrie zijn de energiekosten een zware last geworden.

Dat leidt tot politieke druk. De federale regering ziet zich gedwongen de koers te herzien. Berlijn spreekt niet meer uitsluitend over klimaatdoelen, maar ook over behoud van banen, concurrentiekracht en leveringszekerheid.

Bondskanselier Friedrich Merz zei dit najaar in de Bondsdag dat geen enkele groene koers houdbaar is als daardoor de industrie of het levenspeil onder druk komt te staan. Hij wees daarbij op de mondiale verhoudingen. Duitsland is verantwoordelijk voor ongeveer 2 procent van de wereldwijde uitstoot. In zijn woorden: zelfs directe klimaatneutraliteit zou de mondiale natuurverschijnselen niet stoppen.

Nieuwe minister zet harde maatregelen in beweging
De conservatieve minister van Energie en Economie, Katherina Reiche, geeft de koerswijziging vorm. Zij kiest voor een technische, sobere benadering van het energievraagstuk. Dat leidt tot maatregelen die een paar jaar geleden nog ondenkbaar leken: meer gascentrales als vaste back-up, een grondige evaluatie van de energietransitie en strengere economische toetsing van groene projecten.

Het doel is helder. Duitsland wil niet langer eenzijdig kosten dragen die de industrie verder belasten. Reiche voorziet anders een langdurige achterstand ten opzichte van concurrenten zoals de VS en Aziatische landen.

Gemengde reacties
De koerswijziging levert gemengde reacties op. Terwijl de groene partijen forse kritiek leveren, dringt de Duitse industrie intussen aan op realisme. Vooral de auto-industrie, een sleutelbranche, probeert ruimte te krijgen binnen de Europese regels. De geplande EU-ban op verbrandingsmotoren zet de sector onder zware druk.

Bedrijven vrezen dat vasthouden aan het strakke tijdpad de concurrentiepositie verder verzwakt. Het land kampt nu al met hoge productiekosten en verplaatsing van fabrieken naar de VS en Azië. Voor deze sector is flexibiliteit een kwestie van overleven. De roep om uitstel van strengere regels wordt daarom steeds luider.

Waar Duitsland lange tijd de drijvende kracht was achter Europese klimaatambities, staat het nu eerder op de rem. De combinatie van economische malaise, politieke druk en strategische onzekerheid duwt Berlijn richting een nieuwe balans: wel klimaatdoelen, maar niet ten koste van de eigen industrie.