EU-landbouwministers komen met spoed bijeen om nieuwe boerenprotesten te voorkomen
In Brussel komen deze week de landbouwministers van de Europese Unie samen voor een extra overleg over het Mercosur-handelsverdrag, een vrijhandelsakkoord tussen de EU en de Zuid-Amerikaanse landen Brazilië, Argentinië, Uruguay en Paraguay. Het verdrag moet handelstarieven verlagen en markten openen, maar ligt al jaren gevoelig bij Europese boeren. De bijeenkomst vindt vandaag plaats en is belegd door de Europese Commissie, vlak voor de geplande ondertekening van het akkoord op 12 januari. Brussel probeert daarmee de oplopende woede in de landbouwsector te temperen.
Het overleg volgt kort op grootschalige boerenprotesten in de Europese hoofdstad. Drie weken geleden legden boeren en veehouders Brussel stil met tractoren en blokkades. Hun boodschap was duidelijk: zij voelen zich opgeofferd aan vrijhandel en geopolitieke belangen. Toch verwacht vrijwel niemand dat de inhoud van het Mercosur-akkoord nog wezenlijk zal worden aangepast. Het overleg geldt vooral als politiek gebaar.
Spoedoverleg buiten vaste structuren
De bijeenkomst vindt plaats in het Berlaymont-gebouw, het hoofdkwartier van de Europese Commissie, aldus EuroNews. Dat is uitzonderlijk. Normaal gesproken vergaderen landbouwministers binnen het vaste kader van de Landbouwraad. Dit keer gaat het om een ad-hoc overleg, rechtstreeks georganiseerd door de Commissie.
Die afwijkende aanpak laat de tijdsdruk zien. Brussel wil het akkoord afronden zonder nieuwe protesten. Elke eerdere boerenactie kreeg meer steun vanuit de samenleving. De Commissie wil voorkomen dat de onrust opnieuw oplaait.
Volgens Brussel heeft het Mercosur-verdrag een ‘strategische waarde’. Het zou een markt openen van ongeveer 780 miljoen consumenten en de EU sterker maken in de concurrentie met de Verenigde Staten en China.
Italië draait, Frankrijk blijft tegen
De politieke spanning ligt vooral bij de lidstaten. Italië lijkt zijn blokkade los te laten. Samen met Frankrijk verzette Rome zich in december nog tegen het akkoord, aldus Reuters. Inmiddels zou de regering van Giorgia Meloni extra toezeggingen hebben gekregen over beschermingsclausules en importcontroles.
Als Italië dat standpunt deze vrijdag bevestigt tijdens een overleg van EU-ambassadeurs, kan Commissievoorzitter Ursula von der Leyen op 12 januari naar Paraguay afreizen voor de ondertekening.
Frankrijk blijft fel tegenstander. Parijs noemt het akkoord ‘niet eerlijk en niet in balans’ voor Europese boeren en dreigt met eigen verboden op producten die zijn behandeld met pesticiden die in de EU verboden zijn. Toch kan Frankrijk worden gepasseerd, omdat goedkeuring via een gekwalificeerde meerderheid mogelijk is.
Vage garanties voor boeren
De kernvraag blijft of boeren echte bescherming krijgen. De Commissie verwijst naar strengere controles, ‘spiegelclausules’ en noodmaatregelen. Concrete toezeggingen over financiële compensatie ontbreken. Meerdere lidstaten, waaronder Italië, vragen daarom om extra EU-middelen voor de landbouwsector.
Brussel benadrukt vooral de geopolitieke waarde van het akkoord. Minder openlijk wordt gesproken over de prijs die daarvoor wordt betaald. Volgens Commissiebronnen ruilt de EU landbouwbelangen in voor toegang tot industriële en technologische markten. Dat kan opnieuw leiden tot spanningen binnen een Unie die al onder zware druk staat.
