Als minister was Wiebes verantwoordelijk voor beslissingen met langdurige gevolgen. Juist die beleidskeuzes maken zijn overstap naar de Raad van State gevoelig. De Afdeling advisering beoordeelt immers wetsvoorstellen en beleid op juridische en constitutionele aspecten. Kritiek richt zich op de vraag of eerdere politieke keuzes nu indirect worden meegewogen. De benoeming van Wiebes gaat in op 1 februari 2026.

Gaswinning in Groningen
Als minister stuurde Wiebes aan op een snelle afbouw van de gaswinning in Groningen. Het kabinet besloot dat de winning al rond medio 2022 moest stoppen, aldus de NOS. De winning zou bovendien al snel onder het veilige niveau van 12 miljard kubieke meter komen. Dat werd vastgesteld op 11,8 miljard.

Die keuze kwam na jarenlange aardbevingen en politieke druk. De Tweede Kamer had het kabinet opgeroepen om zo snel mogelijk onder die grens te blijven. Volgens het Staatstoezicht op de Mijnen was dat noodzakelijk om risico’s te beperken.

Wiebes nam aanvullende maatregelen om de afbouw mogelijk te maken. Hoogcalorisch gas werd gemengd met stikstof om pseudo-Groningengas te produceren. Ook werd de gasopslag in Norg hiermee gevuld. Volgens netbeheerder Gasunie kon de gaswinning bij een gemiddelde winter al halverwege 2022 op nul uitkomen. Bij een strenge winter bleef winning technisch nog nodig.

Door deze maatregelen werd het beleid in hoge mate vastgelegd. De ruimte om later terug te keren naar grootschalige gaswinning werd daarmee sterk beperkt. Toen de energieprijzen in de jaren daarna fors stegen, kon op deze besluiten niet meer eenvoudig worden teruggekomen.

De lagere gaswinning had ook financiële gevolgen. Het kabinet liep tot 400 miljoen euro aan aardgasbaten mis. Shell en ExxonMobil werden geraakt. Voor het gebruik van de gasopslag in Norg werd 90 miljoen euro toegezegd.

Sluiting van kolencentrales
Wiebes besloot ook tot het versneld sluiten van kolencentrales, aldus de NOS. De Amercentrale en de Hemwegcentrale moesten in 2025 dicht. Andere centrales volgen in 2030. Hij kondigde een wettelijk verbod aan op elektriciteitsproductie met kolen.

Daarbij zei hij: ‘Dit is verantwoord en we zijn hiermee op de snelste manier af van kolen: iedereen weet dat kolen niet passen bij een duurzame manier van elektriciteitsopwekking. Kolen zijn ontzettend belastend voor het klimaat’.

Volgens Wiebes was een overgangstermijn nodig om bedrijven de kans te geven investeringen terug te verdienen en schadeclaims te voorkomen. Ook deze keuzes werden juridisch vastgelegd. Toen de energieprijzen later sterk opliepen, bestond er wederom geen eenvoudige mogelijkheid meer om kolencentrales opnieuw in te zetten.

Groeifonds
Wiebes was daarnaast betrokken bij het Nationaal Groeifonds, meldt de NOS. Dat fonds moet in vijf jaar tijd 20 miljard euro omvatten. Het geld is bedoeld voor investeringen in kennis, infrastructuur en innovatie, inclusief klimaatdoelen.

Ambtenaren waarschuwden tegen grotere plannen. Zij schreven dat ‘schuld aangaan om te beleggen risicovol is’ en dat ‘het scenario van negatief rendement realistisch is en zorgt voor politiek afbreukrisico’. Daarbij stellen critici ook dat het focussen op klimaatdoelen vaak niet leidt tot economische groei.

Voormalig Eerste Kamerlid Henk Otten uitte zich via X ook zeer kritisch op de benoeming van Wiebes. 'Eric Wiebes heeft het “political risk” van NL enorm vergroot met zijn wereldvreemde beslissingen over gas en kolen. Bizar dat deze incompetente man nu benoemd is in de Raad van State. Symptomatisch voor het totaal achterhaalde Nederlandse politieke stelsel.'