De aanleiding is een akkoord in het Europees Parlement onder leiding van GroenLinks-Europarlementariër Tineke Strik. In dat document staat dat de artikel 7-procedure van de EU moet worden aangepast. Het doel is om het eenvoudiger te maken om stemrecht en EU-financiering in te trekken bij landen die ‘Europa actief ondermijnen’. Slowakije en Hongarije worden daarbij expliciet genoemd.

Nederlandse plannen, Slowaaks verzet
Fico reageerde donderdag scherp op deze koers. Hij noemde het straffen van lidstaten vanwege hun eigen keuzes ‘de weg naar de hel’. Volgens hem ondermijnt dit de kern van samenwerking binnen de Unie en dreigt het Europese project zelf schade op te lopen.

Slowakije ligt al langer onder druk vanuit Brussel. In september keurde het Slowaakse parlement wetswijzigingen goed waarin staat dat het land ‘slechts twee geslachten erkent, mannelijk en vrouwelijk’. Ook werd adoptie beperkt tot gehuwde stellen. Daarmee stelde Bratislava het nationale recht boven EU-wetgeving.

Fico vindt dat Nederland zich niet met die keuzes moet bemoeien. Hij reageerde fel op de suggestie dat zijn land gestraft zou moeten worden. Daarbij zei hij: ‘Jullie kunnen nog steeds marihuana roken en 70 genders erkennen. Dat is jullie zaak. Maar een ander land bedreigen met straf vanwege zijn soevereiniteit en legitimiteit overschrijdt een rode lijn.’

Volgens Fico is het onacceptabel dat landen onder druk worden gezet omdat zij niet meegaan in een liberale agenda. Hij ziet dat als een gevaarlijke ontwikkeling die het vertrouwen tussen lidstaten aantast.

Reacties uit Slowakije en Hongarije
Ook de Slowaakse minister van Buitenlandse Zaken Juraj Blanár verwierp de Nederlandse beschuldigingen. Hij noemde het ‘volstrekt onjuist’ dat zijn regering Europa actief zou ondermijnen.

Vergelijkbare geluiden klinken uit Hongarije. De Hongaarse Europarlementariër Kinga Gál reageerde eind januari op pogingen om de soevereiniteit van lidstaten te beperken. ‘Wij geven onze soevereiniteit niet op. Wij laten anderen niet voor ons beslissen.’