Volgens een document dat is ingezien door de Financial Times moeten de maatregelen zorgen voor ‘directe verlichting’ bij hoge energiekosten. De voorstellen richten zich op minder vraag naar energie en een snellere overstap naar schonere bronnen. De aanpak bouwt voort op eerdere maatregelen tijdens de energiecrisis na de Russische inval in Oekraïne.

Bedrijven wordt gevraagd om waar mogelijk minimaal één verplichte thuiswerkdag in te voeren. Ook adviseert Brussel om openbaar vervoer goedkoper te maken via subsidies. Daarnaast wordt gedacht aan lagere btw op warmtepompen, boilers en zonnepanelen.

Aanbevelingen, geen verplichtingen
De Europese Commissie benadrukt dat het gaat om richtlijnen en geen harde regels. Lidstaten mogen zelf bepalen hoe zij de adviezen toepassen. Een EU-functionaris zegt hierover: ‘Als we te maken krijgen met energietekorten, is het onze verantwoordelijkheid om ervoor te zorgen dat burgers weten wat ze kunnen doen om het verbruik te verminderen.’

Tegelijk wordt benadrukt dat de EU zich niet te veel wil mengen in het dagelijks leven van mensen. Dezelfde functionaris voegt toe: ‘We gaan het leven van mensen niet micromanagen.’ Eerdere adviezen uit 2022 riepen burgers al op om de thermostaat één graad lager te zetten.

Focus op elektrificatie en kostenverlaging
Naast gedragsverandering wil Brussel inzetten op elektrificatie. Er komen naar eigen zeggen ambitieuze doelen, al zijn die nog niet concreet gemaakt. Om dit te ondersteunen, wil de Commissie helpen met zogeheten ‘sociale leaseprogramma’s’ voor technologie zoals warmtepompen, elektrische auto’s en kleine batterijen.

Ook wordt gewerkt aan wetgeving om de kosten van elektriciteit te verlagen. Zo wil de Commissie regels aanpassen rond de elektriciteitsmarkt en transportkosten. Daarnaast wordt gekeken naar belastingregels, zodat 'groene stroom' goedkoper wordt dan fossiele brandstoffen.

Lidstaten krijgen ruimte om belasting op elektriciteit voor energie-intensieve bedrijven zelfs op nul te zetten. Verder onderzoekt Brussel prijsplafonds en inkomenssteun voor huishoudens. Een EU-brede belasting op overwinsten komt er voorlopig niet, ondanks verzoeken van sommige landen. De voorstellen worden volgende week besproken met regeringsleiders. Hoewel veel plannen niet bindend zijn, kan de impact groot zijn als lidstaten ze overnemen.