De verandering is niet officieel aangekondigd in één groot beleidsdocument, maar wordt volgens kenners zichtbaar in de programmering. RTL kiest vaker voor bewezen succesformules. Grote amusementsprogramma’s worden meerdere keren per week uitgezonden en realityformats krijgen een prominentere plek in de avondprogrammering.

Zo komen programma’s als De Verraders, Weet Ik Veel? en Het Perfecte Plaatje op Reis vaker terug op televisie. Ook relatieprogramma’s als B&B Vol Liefde en Married at First Sight worden intensiever ingezet. RTL zelf spreekt over het vergroten van de “emotionele betrokkenheid” van kijkers en het vaker aanbieden van “publieksfavorieten”.

Volgens Victor Vlam draait het om een bredere verschuiving binnen de zender. In zijn podcast Victor Duidt TV stelt hij dat RTL jarenlang te veel afstand kreeg tot het traditionele kijkerspubliek. “Als je kijkt wat daar allemaal gaande is, dan zie je dat daar echt wordt geschaafd aan het profiel van de zender”, zegt hij. “De zender is te ver af komen te staan van het traditionele publiek.”

Vlam ziet de komst van bepaalde gezichten als belangrijk signaal. Zo haalde RTL de familie Meiland binnen voor nieuwe programma’s en wist de zender André Hazes jr. los te weken bij concurrent SBS. Daarnaast werd geprobeerd om presentatrice Hélène Hendriks over te halen. “Dat is natuurlijk echt een typisch SBS-gezicht”, zegt Vlam daarover. “Dus dat ze ook haar probeerden over te halen is wel echt veelzeggend.”

Volgens hem probeert RTL bewust een toegankelijker en minder elitair profiel neer te zetten. “Ze zijn dus echt aan het schaven aan het profiel van RTL. Ik denk dat het echt heel erg verstandig is, want het was gewoon echt te elitair en te grachtengordel.”

Afrekening met koers van Peter van der Vorst
Die kritiek richt zich indirect ook op voormalig programmadirecteur Peter van der Vorst. Onder zijn leiding kreeg RTL volgens critici vaker een progressieve en stedelijke uitstraling, met veel nadruk op talkshows, maatschappelijke onderwerpen en human interest.

Vlam noemt de huidige koerswijziging dan ook “een overduidelijke afrekening” met het beleid van Van der Vorst. “De koers wordt echt bijgesteld”, zegt hij. “Zijn vertrek was dus echt allerminst vrijwillig.”

De verandering roept ondertussen vragen op over de positie van Arjen Lubach binnen RTL. De presentator maakte vorig jaar de overstap van de publieke omroep naar RTL 4, maar zijn satirische stijl lijkt volgens critici minder goed te passen bij de nieuwe richting van de zender. “Dit is de hel, maar dan ook de hél voor Arjen Lubach”, zegt Vlam. “Bij deze volksere koers past hij totaal niet. Hij is juist heel erg VPRO.”

Volgens hem ontstaat daardoor een vreemd contrast op de zender. Aan de ene kant staan realityformats, BN’er-shows en familietelevisie. Aan de andere kant een politiek-satirisch programma als LUBACH.

Tegenvallende kijkcijfers
De kijkcijfers van Lubach vielen volgens Vlam bovendien tegen. Vooral lineair televisiegebruik bleef achter bij de verwachtingen. Dat kan de druk vergroten om het programma uiteindelijk meer richting Videoland te verschuiven. “Ik denk dat hij dat wel ervaart als een soort degradatie”, aldus Vlam. “Ik denk dat hij wel eens spijt kan hebben van zijn overstap.”

Ondertussen lijkt RTL vast te houden aan de nieuwe lijn. De zender zet zwaar in op programma’s met herkenbare verhalen, bekende gezichten en formats die eerder hoge kijkcijfers opleverden. Daarmee beweegt RTL zich volgens tv-analisten steeds verder richting het soort massale amusements-tv waar SBS jarenlang juist om bekendstond.