Op dit moment voldoen 250 van de 342 gemeenten nog niet aan hun wettelijke taak. Zij moeten voor het einde van het jaar voldoende opvangplekken voor asielzoekers realiseren. Asielminister Bart van den Brink voert daarom de druk verder op. Gemeenten die fors achterlopen, worden vanaf volgende week op het ministerie verwacht. Daar moeten zij uitleg geven over hun achterstand. Het kabinet wil daarmee de stappen uit de Spreidingswet volgen.

Premier Rob Jetten zei dat het nog te vroeg is om meteen dwang in te zetten. Volgens hem loopt de minister de stappen uit de wet netjes één voor één af. Daarbij wil het kabinet in gesprek blijven met gemeenten. Jetten zei: ‘De minister loopt gewoon netjes de stappen van de Spreidingswet één voor één af om daarmee ook continu het gesprek met die gemeenten te blijven voeren.’

Volgens de premier zou direct ingrijpen de verhouding met gemeenten kunnen beschadigen. Hij stelde: ‘Als je nu al meteen het allerzwaarste middel in had gezet de afgelopen weken, had dat de relatie tussen het kabinet en de gemeenten ook niet ten goede gekomen.’ Bontenbal ziet ondertussen dat de toon in Den Haag verandert. Hij zegt: ‘Dit kabinet wil ook niet over gemeenten heenwalsen, maar je ziet wel dat de bewoordingen van de minister van Asiel en Migratie, maar ook die van de premier, scherper worden.’

Volgens Bontenbal hoort bij de Spreidingswet ook dat de wettelijke stappen worden gevolgd. Dat kan uiteindelijk betekenen dat gemeenten gedwongen worden om mee te werken. Hij zegt: ‘Dan moet je de systematiek van die wet volgen, ook dat is dan de wet.’

Bontenbal wijst erop dat zichtbaar wordt welke gemeenten al veel doen en welke gemeenten nog nauwelijks opvangplekken leveren. Op die gemeenten wordt nu meer druk gezet. Volgens hem hoopt het kabinet dat het niet tot de zwaarste stap hoeft te komen. Toch blijft die mogelijkheid bestaan. Bontenbal zegt dat aan het einde ‘die escalatie’ kan volgen.