Onder meer Denemarken, Oostenrijk, Griekenland, Duitsland en Nederland behoren tot de landen die pleiten voor deze aanpak. Meer dan de helft van de 27 EU-landen wil snel werk maken van het opzetten van dergelijke centra.

De Griekse premier Kyriakos Mitsotakis wil haast maken met de uitvoering. Volgens hem moeten de eerste afspraken binnenkort worden gemaakt. “Ons doel is om de eerste overeenkomsten voor de oprichting van deze structuren in 2026 af te sluiten, zodat ze vanaf 2027 operationeel zijn”, aldus Mitsotakis tegen Politico.

Welke landen uiteindelijk terugkeercentra gaan huisvesten, staat nog niet vast. Diplomatieke gesprekken daarover lopen nog. De Europese Commissie speelt geen directe rol in de keuze voor specifieke landen. Individuele lidstaten moeten zelf afspraken maken met derde landen. Wel moeten de Europese Commissie en andere EU-landen worden geïnformeerd voordat de centra kunnen openen.

Volgens Europese diplomaten zijn Rwanda en Oezbekistan in beeld. Ook Uganda zou achter gesloten deuren worden besproken. Landen dichter bij de EU, zoals Egypte en Libië, zouden minder kans maken. Er bestaan zorgen dat de nabijheid van Europa nieuwe routes voor mensensmokkel kan veroorzaken.

De EU onderhoudt al financiële banden met Rwanda en Oezbekistan. Via het Global Gateway-programma kondigde Brussel eerder honderden miljoenen euro’s aan investeringen in Rwanda aan. Ook Oezbekistan ontvangt Europese steun.