De betrokken gemeenten zijn Aalten, Achtkarspelen, Bergen in Limburg, Beverwijk, Gemert-Bakel, Overbetuwe, Sluis, Valkenswaard, Voerendaal en Westland. Zij zijn geplaatst op de zogenoemde interventieladder van het interbestuurlijk toezicht. Daarmee voert het kabinet de druk verder op. Bestuurders van deze gemeenten moeten naar het ministerie van Justitie en Veiligheid komen voor een bestuurlijk gesprek.

Druk op lokale bestuurders
Tijdens dat gesprek moeten alsnog afspraken worden gemaakt over opvangplekken. Ook moet duidelijk worden binnen welke termijn die plekken beschikbaar komen. De vraag is of gemeenten daarna wel zullen meewerken. Sommige burgemeesters zitten in een moeilijke positie. Zij krijgen te maken met druk vanuit Den Haag, maar ook met onrust onder inwoners.

De Spreidingswet blijft omstreden. Voorstanders zien de wet als manier om asielopvang eerlijker te verdelen. Tegenstanders spreken juist van dwang vanuit Den Haag. In sommige plaatsen leidt de aankondiging van opvang tot fel protest. Soms loopt de spanning verder op zodra bekend wordt dat een locatie in beeld is.

Van den Brink houdt vast aan wet
Minister Van den Brink laat er geen twijfel over bestaan dat de wet wordt toegepast. 'De Spreidingswet is van kracht en voeren we uit. Daar hoort ook bij dat gemeenten die niet voldoen aan de wettelijke taak hierop worden aangesproken. Ik hoop er vanzelfsprekend met gemeenten uit te komen want iedereen moet zijn bijdrage leveren. Zo zorgen we voor voldoende opvangplekken en een eerlijke verdeling over het land.'

Het kabinet kan in het uiterste geval opvang afdwingen. Dat betekent dat gemeenten uiteindelijk niet zelf kunnen blijven weigeren. Eerder kregen de gemeenten begin april al een brief met de bevindingen van het ministerie. Nu volgt een nieuwe stap in het toezicht. Het ministerie maakt de weigergemeenten voortaan maandelijks openbaar op de website van de Rijksoverheid.