De uitspraak viel direct verkeerd. In Frankrijk en Spanje wordt Rajoy beschuldigd van xenofobie en racisme. Vooral omdat het gaat om spelers die voor Frankrijk uitkomen, vaak in Frankrijk zijn geboren of daar zijn opgegroeid, en het Franse shirt op het hoogste podium dragen.

Column voor halve finale
Rajoy deed zijn uitspraak in een column voor de Spaanse krant El Debate. Hij keek daarin vooruit naar de halve finale van het WK tussen Spanje en Frankrijk.

Over de sportieve kwaliteit van de Franse selectie was hij duidelijk positief. Volgens Rajoy beschikt Frankrijk over een ploeg “van het hoogste niveau”. Daarna kwam de zin die de storm veroorzaakte: in het elftal zouden “geen Fransen” spelen.

Die formulering raakte een gevoelige snaar. Frankrijk heeft al jaren een nationaal elftal met spelers met uiteenlopende familieachtergronden. Voor veel Fransen is dat juist een symbool van de republiek: afkomst doet er minder toe dan burgerschap, prestaties en binding met het land.

Franse bond spreekt van racistische ondertoon
De Franse voetbalbond reageerde scherp. Bondsvoorzitter Philippe Diallo noemde de uitspraken op X “ontoelaatbaar”. Volgens hem hebben de woorden van Rajoy een racistische ondertoon.

Ook de Franse minister van Binnenlandse Zaken Laurent Nuñez veroordeelde de uitspraak. Tegen BFMTV zei hij dat de opmerkingen “absoluut onaanvaardbaar” zijn en niet passen bij de waarden van Frankrijk.

Daarmee werd de opmerking van Rajoy meer dan voetbalpraat. Ze raakte aan een terugkerend debat over nationale identiteit, integratie en de vraag wie als “echt” Frans wordt gezien.

Sánchez haalt uit naar Rajoy
Ook in Spanje bleef de reactie niet uit. Premier Pedro Sánchez, politiek tegenstander van Rajoy, greep de kwestie aan om een bredere boodschap te geven over burgerschap en afkomst. “Er zijn mensen die nog steeds verbondenheid meten aan de achternaam, de geboorteplaats of de huidskleur”, schreef Sánchez op X.

Daartegenover plaatste hij een andere definitie van nationale verbondenheid. “Anderen meten het aan de binding met een land en de wil om eraan bij te dragen. Door voetbal te spelen. Door voor onze ouderen te zorgen. Of door bedrijven te openen.” Daarna volgde zijn hardste zin: “Spanje is van wie het liefheeft en ervoor werkt. Niet van wie het schaadt met xenofobe uitspraken.”

Rajoy was van 2011 tot 2018 premier van Spanje namens de conservatieve Partido Popular. Hoewel hij niet meer actief regeert, blijft hij een bekende stem binnen de Spaanse rechterzijde.