Spaanse enclaves overspoeld door 40.000 Marokkaanse illegale migranten: wat zit erachter?
De Spaanse enclaves Ceuta en Melilla zijn donderdag overspoeld door naar schatting 40.000 illegale migranten uit Marokko. In de dagen daarvoor waren al zeker 1.500 migranten de stad binnengekomen. Een mogelijke verklaring komt van de Sloveense premier Janez Janša, die zegt dat Marokko sommige criminelen bewust de kans geeft naar Europa te vertrekken. Ook een recent vonnis van het Spaanse Hooggerechtshof kan een rol spelen, omdat migranten die Ceuta via zee bereiken niet onmiddellijk mogen worden teruggestuurd.
Het gaat volgens Spaanse media vooral om jonge Marokkanen. Zij lopen over het strand langs een Marokkaanse grenspost en gaan bij een pier met een hek het water in. Daarna zwemmen of waden zij om de afscheiding heen en komen zij aan de Spaanse kant weer aan land. Zo bereiken zij rechtstreeks grondgebied van de Europese Unie. Volgens politiebronnen zijn er minstens 18 mensen omgekomen terwijl ze probeerden Ceuta binnen te zwemmen.
Marokkaanse grenswachters grijpen niet in
Lokale media leggen een verband tussen de plotselinge golf en het ontbreken van Marokkaanse grenswachters. Zij zouden zijn gestopt met optreden, waardoor grote groepen richting Ceuta konden trekken. Marokko spreekt die lezing tegen en wijt de migratiestroom volgens Spaanse media aan criminele elementen. Spanje en Marokko zouden inmiddels hebben afgesproken dat Rabat de binnengedrongen migranten terugneemt.
Dit bericht op Instagram bekijken
De Spaanse regering zegt juist dat Marokko nauw met Spanje samenwerkt. Volgens Madrid werken de Marokkaanse autoriteiten ‘loyaal en permanent met Spanje’ en houden zij veel mensen tegen voordat die Ceuta bereiken. Dat staat tegenover berichten dat grenswachters plotseling verdwenen of niet meer ingrepen. Daardoor blijven vragen bestaan over de rol van Rabat bij de massale instroom.
Janša wijst op onofficieel Marokkaans beleid
Janez Janša vertelde in een interview over een gesprek met een Marokkaanse minister. Hij vroeg waarom 20 tot 25 procent van de illegale grensoverschrijdingen naar Slovenië werd gepleegd door mensen uit Marokko. De minister zou daarop hebben gevraagd: ‘Waarom accepteren jullie hen? Veel van die mensen proberen aan justitie te ontsnappen.’
De minister zou vervolgens hebben gezegd: ‘Het zijn dieven, het zijn criminelen.’ Daarna legde hij volgens Janša uit waarom Marokko sommige verdachten niet direct vervolgt. ‘Ons rechtssysteem is zo dat als we iemand betrappen op zulke criminele activiteiten, niet de zwaarste, het niet in ons belang is om hen te berechten of in de gevangenis te zetten.’
Volgens Janša volgde daarna een nog duidelijkere uitleg. De minister zou hebben gezegd: ‘We wachten even, zij vluchten het land uit, zij gaan naar jullie. Jullie accepteren hen. Dit is jullie probleem.’ Janša antwoordde daarop: ‘Jullie exporteren jullie problemen naar Europa, naar mijn land.’ De minister zou opnieuw hebben gereageerd met: ‘Waarom accepteren jullie hen?’
Janša benadrukte dat het volgens de minister niet om officieel beleid ging. Hij omschreef het wel als een onofficiële praktijk. Zijn verhaal bewijst niet dat alle migranten die Ceuta bereiken criminelen zijn, maar biedt volgens hem wel een mogelijke verklaring voor de houding van de Marokkaanse autoriteiten tegenover bepaalde verdachten.
Vonnis blokkeert directe terugsturing
Een recente uitspraak van het Spaanse Hooggerechtshof heeft de situatie aan de grens ook veranderd. De rechters bepaalden dat migranten die Ceuta of Melilla via zee bereiken niet onmiddellijk mogen worden teruggestuurd. Volgens het hof hebben zij, anders dan mensen die over een grenshek klimmen, geen fysiek grensmiddel gepasseerd.
De Spaanse veiligheidsdiensten moeten deze migranten daarom eerst identificeren. Daarna moet hun situatie afzonderlijk worden behandeld volgens de vreemdelingenwet. Vakbonden en verenigingen van de Guardia Civil zeggen dat het vonnis snel bekend werd bij netwerken die overtochten vanuit Marokko organiseren. Zij denken dat hierdoor een aanzuigende werking is ontstaan.
Het hof laat wel ruimte voor een andere aanpak. Spanje zou een fysieke afscheiding in zee kunnen plaatsen die de maritieme grens duidelijk afbakent. Daarvoor zijn politieke besluiten en mogelijk nieuwe regels nodig. Die maatregelen zijn nog niet genomen.
Dit bericht op Instagram bekijken
Opvang en grensdiensten raken overbelast
De president van Ceuta, Juan Jesús Vivas, noemt de situatie ‘extreem ernstig’. Hij vraagt Madrid om een antwoord dat ‘krachtig en zonder uitstel’ is. Vivas wil meer veiligheidsmiddelen, extra opvangplaatsen, betere samenwerking met Marokko en een herziening van de regels. Ook vroeg hij om een nationale noodtoestand en centrale leiding vanuit Madrid.
De regering van Pedro Sánchez weigert die noodtoestand af te kondigen. Migratiestromen vallen volgens de wet niet onder de nationale noodregeling voor civiele bescherming. Die regeling geldt wel voor onder meer overstromingen, aardbevingen, bosbranden en nucleaire of technologische rampen. Madrid zegt daarom dat het gevraagde noodmechanisme niet kan worden gebruikt.
De Italiaanse premier Giorgia Meloni noemde ongecontroleerde illegale immigratie een concrete bedreiging voor de Europese grenzen. ‘Italië zal niet werkeloos toekijken.’ Europarlementariër Charlie Weimers reageerde ook kritisch: ‘Massale immigratie. In realtime. Met dank aan de Europese sociaaldemocraten.’ Ceuta blijft ondertussen onder zware druk staan door de duizenden nieuwe aankomsten.
