Nederland vreest dat de relatief hoge WW-uitkering weinig prikkel geeft om snel werk te aanvaarden. Ger Essers, voormalig lid van het EU-Raadgevend Comité voor migrerende werknemers, noemt de termijn te ruim. Hij zegt tegenover De Telegraaf: ‘Ik vind het erg ruim’ en waarschuwt: ‘Voor sommige werklozen wordt het een lange vakantie in hun thuisland.’

Minder kans op nieuw werk
Eerdere cijfers voeden die zorg. Werklozen die hun uitkering meenemen naar het buitenland, vinden minder vaak een baan dan mensen die in Nederland blijven. Nieuwsuur meldde jaren geleden dat slechts één procent van de terugkerende Polen met een WW-uitkering in Polen werk vond.

Minister Vijlbrief van Sociale Zaken en Werkgelegenheid wees eerder op dat gevaar. ‘Dat risico zal zich straks over een langere duur kunnen voordoen’, zei hij. Volgens hem kan de Nederlandse uitkering in landen met lagere lonen aantrekkelijker zijn dan werk. Het Roemeense minimumloon bedraagt ongeveer 850 euro per maand. In Nederland is dat bijna drie keer zo hoog.

Controle buiten Nederland lastiger
Ook controle door het UWV blijft een knelpunt. Een woordvoerder van het ministerie zegt: ‘Controle en handhaving zijn per definitie ingewikkelder als de uitkeringsgerechtigde niet in Nederland verblijft.’ Nederland wilde strengere afspraken over toezicht en gegevensuitwisseling met instanties in andere landen.

Die extra waarborgen kwamen er niet. ‘Nederland heeft tijdens de onderhandelingen gepleit voor verdergaande maatregelen’, aldus de woordvoerder. De Europese Commissie heeft voorstellen aangekondigd om de samenwerking tussen lidstaten te verbeteren.

Kabinet kan wijziging niet blokkeren
De verruiming ligt gevoelig, omdat het kabinet de maximale duur van de WW juist wil halveren. Die uitkering duurt nu maximaal twee jaar. Essers zegt: ‘De uitkering duurt maximaal twee jaar, die willen ze gaan halveren. Maar mensen die naar een ander land gaan, krijgen ondertussen een verdubbeling.’

Nederland stemde samen met Polen, Luxemburg en Denemarken tegen de aanpassing. Toch kan het kabinet de wijziging niet tegenhouden, omdat het Europese wetgeving is. Over de regeling is bijna tien jaar onderhandeld. Essers zegt: ‘Het is echt een gevecht geweest.’

De Europese Raad moet nog instemmen. Volgens het ministerie duurt het daarna minimaal twee jaar voordat de regels ingaan. Het UWV betaalde in 2025 voor 13,8 miljoen euro aan uitkeringen aan werklozen in het buitenland. Het kabinet verwacht straks ongeveer 14 miljoen euro per jaar, mede door grenswerkers in België en Duitsland die langer dan 22 weken in Nederland werkten.