Kapteijns is sinds november 2019 bestuurder van het COA en was de afgelopen maanden waarnemend bestuursvoorzitter. Zijn nieuwe werkgever is ABDTOPConsult, een kleine groep topambtenaren die ministers en hoge ambtenaren adviseert en tijdelijk leiding kan geven aan grote overheidsorganisaties. De ministerraad stemde in met zijn benoeming. 

Dat is ook financieel een forse functie. De vacature voor consultant bij ABDTOPConsult viel dit jaar in niveau 19, met een salaris van 9.841 tot 12.875 euro bruto per maand voor 36 uur. Daarbovenop komt een individueel keuzebudget van 16,5 procent. De aanstelling is voor maximaal zeven jaar. 

Van opvangcrisis naar advies over goed bestuur
Het contrast met Kapteijns' laatste jaren bij het COA is groot. Toen hij in 2019 bestuurder werd, ving de organisatie ongeveer 22.000 mensen op. Eind 2025 waren dat er bijna 80.000, zei vertrekkend voorzitter Milo Schoenmaker eerder. Die sterke groei ging gepaard met grote capaciteitsproblemen. 

De Inspectie Justitie en Veiligheid noemde de situatie in Ter Apel eind 2023 „onveilig en onhoudbaar”. De maximale bezetting werd met honderden mensen overschreden. Ook juridisch liep de situatie vast. In januari 2024 bepaalde de rechter dat het COA zich moest houden aan de afspraak om maximaal 2.000 mensen in Ter Apel op te vangen. Daar stond een dwangsom van 15.000 euro per dag tegenover.

Het COA slaagde er daarna vrijwel voortdurend niet in om onder die grens te blijven. In juni was daardoor het maximale bedrag van 1,5 miljoen euro verbeurd en betaald. Westerwolde stapte opnieuw naar de rechter. Die legde in oktober 2024 een veel zwaardere dwangsom op: 50.000 euro per dag, met een maximum van 5 miljoen euro.

Noodopvang jaagt rekening omhoog
Ook financieel werden de gevolgen van het gebrek aan vaste opvangplekken steeds groter. De subsidie aan het COA liep op van 1,53 miljard euro in 2022, via 2,66 miljard in 2023, naar 3,77 miljard euro in 2024. Alleen voor crisis- en noodopvang werd in 2024 uiteindelijk 1,65 miljard euro begroot.

Die tijdelijke opvang is veel duurder dan een gewone azc-plek. Een reguliere opvangplek kostte in 2024 gemiddeld 33.200 euro per jaar. Voor een noodopvangplek was dat 67.300 euro, ruim twee keer zoveel.

Ook in 2025 bleef de rekening hoog. Het COA ontving ongeveer 3,9 miljard euro, waarvan 1,5 miljard euro bestemd was voor crisis- en noodopvang. Tegelijk kwamen er wel circa 12.000 nieuwe plekken bij op meerjarige locaties

Kapteijns zelf kijkt met trots terug
Kapteijns presenteert zijn vertrek anders. Hij zegt dat het COA na jaren van problemen juist steviger is komen te staan. „Samen hebben we gewerkt aan belangrijke opgaven. Zo heb ik me samen met collega's ingezet om uitvoering en politiek dichter bij elkaar te brengen en tot oplossingen te komen die ook werken in de praktijk. Gelukkig is er nu stabielere financiering voor het COA en is de Spreidingswet tot stand gekomen. Hoewel we nog steeds met grote uitdagingen te maken hebben, bieden deze stappen meer houvast voor de toekomst.”

Kapteijns heeft nog steeds een rotsvast geloof in het COA. „Het waren zware, maar tegelijkertijd mooie, waardevolle en betekenisvolle jaren, waar ik met trots op terugkijk. Ondanks alle uitdagingen ben ik altijd blijven geloven in de kracht van het COA. Iedere dag zag ik hoe collega's zich met hart en ziel inzetten voor mensen die hebben moeten vluchten voor de meest verschrikkelijke omstandigheden. Die inzet, en de overtuiging dat het mogelijk is om het in Nederland beter te organiseren, zijn voor mij altijd sterker geweest dan de obstakels die we onderweg tegenkwamen.”

Het COA en het ministerie van Justitie en Veiligheid bedanken Joeri Kapteijns „bijzonder voor zijn inzet en de wijze waarop hij de functie heeft ingevuld.” Bij ABDTOPConsult krijgt Kapteijns straks juist de taak om de overheid te adviseren over complexe onderwerpen als schaarse ruimte, demografische groei, bestaanszekerheid en veiligheid. Hij kan bovendien worden ingezet als tijdelijk directeur-generaal, inspecteur-generaal of andere hoge bestuurder.

Bekend terrein binnen Haagse top
De overstap past tegelijk in een bekend patroon binnen de hoogste lagen van de Rijksoverheid. ABDTOPConsult bestaat uit ervaren topambtenaren die van de ministerraad een nieuwe rol krijgen als adviseur en interim-bestuurder. Follow the Money omschreef de organisatie al in 2017 kritisch als een „banencarrousel” voor topbestuurders en stelde dat vertrekkende bestuurders er geregeld een nieuwe plek vinden. 

Ook de naam van het COA duikt vak er rond ABDTOPConsult op. Kapteijns' voorganger Milo Schoenmaker vertrok eind 2025 als COA-voorzitter om samen met ABDTOPConsult-consultant Harry Paul onderzoek te doen naar de toekomst van het migratiebeleid. Schoenmaker werd daarbij overigens niet benoemd tot consultant van ABDTOPConsult. 

De huidige directeur van ABDTOPConsult, Jan-Kees Goet, heeft zelf eveneens een verleden bij het COA: hij was eerder bestuursvoorzitter van de opvangorganisatie en directeur-generaal Migratie. 

Kapteijns heeft daarnaast al langer banden met de volkshuisvesting. Naast zijn COA-functie was hij toezichthouder bij woningcorporatie Thuisvester, die betrokken is bij de huisvesting van statushouders. Het COA liet NieuwRechts eerder weten dat die bezoldigde nevenfunctie volgens de geldende procedures was gemeld en „als passend is beoordeeld”.