FVD-Kamerlid Al Biyati: ‘Roker is een gediscrimineerde bevolkingsgroep’
Het nieuwe FVD-Kamerlid Iem al Biyati heeft haar eerste Kamerbijdrage gebruikt voor felle kritiek op de hoge tabaksaccijnzen. Volgens haar behandelt de overheid rokers steeds zwaarder en schiet het beleid inmiddels zijn doel voorbij. „De roker, een gediscrimineerde bevolkingsgroep, zoals reeds voorspeld door de schrijver Willem Frederik Hermans, draagt de zware last van het spekken van de staatskas.”
Al Biyati werd dinsdagmiddag beëdigd als Kamerlid. Ze vervangt tijdelijk FVD-fractievoorzitter Lidewij de Vos, die met zwangerschapsverlof is. Nog geen twee uur later nam ze deel aan een commissiedebat over de Douane.
Sigaretten fors duurder
Centraal in haar bijdrage stond de prijs van tabak. Die is de afgelopen jaren inderdaad fors gestegen. Een pakje van twintig kostte gemiddeld circa 6,38 euro in 2018 en bijna 11,97 euro in 2025. Een groot deel van die prijs bestaat uit accijns en btw.
Al Biyati vindt dat de verhogingen inmiddels averechts werken. Steeds meer rokers halen hun sigaretten buiten Nederland, waar tabak vaak goedkoper is. „Wat mij betreft is dit niet accijnsfraude, maar een logische, voorspelbare marktwerking, waarbij de consument kiest voor de goedkoopste optie.”
De bemoeizucht van de staat heeft ervoor gezorgd dat paradoxaal genoeg een hogere accijnsheffing leidt tot mínder belastinginkomsten, doordat consumenten hun rookwaar in het buitenland kopen. Is dat dan “fraude”, of een logische reactie van de consument?
— Iem al Biyati (@biemyati) September 2, 2026
FVD wil de accijns op… pic.twitter.com/tF1ccPhy0t
Bijna helft zonder Nederlandse accijns
Daarbij wees zij op de Empty Pack Survey van de Douane. In 2024 bleek 45,1 procent van de onderzochte lege sigarettenpakjes niet in de Nederlandse accijnsheffing te zijn betrokken. Een jaar eerder was dat nog 25 procent.
Dat betekent niet dat bijna de helft van de sigaretten illegaal is. Onder die groep vallen ook sigaretten die legaal in het buitenland zijn gekocht en daar zijn belast. Daarnaast gaat het om onder meer namaak, belastingvrije sigaretten en illegale merken.
Al Biyati erkende dat er een illegale markt bestaat, maar ziet de hoge prijzen als een belangrijke oorzaak van de verschuiving naar buitenlandse aankopen. „Die had deze omvang nooit gehad als de overheid maat had gehouden.”
De belastingopbrengsten zijn ondertussen gedaald. In 2025 kwam 2,55 miljard euro aan tabaksaccijns binnen, terwijl 3,38 miljard was geraamd. Het kabinet wees daarbij zelf onder meer op hogere prijzen en een mogelijke verdere verschuiving naar buitenlandse sigaretten.
Pleidooi voor lagere accijns
Voor Al Biyati is daarom de vraag of nóg strengere handhaving wel de juiste reactie is. Zij stelde dat Nederland mogelijk voorbij het punt is waarop hogere accijnzen nog meer belastinginkomsten opleveren. „Ligt de oplossing in dit geval misschien niet in meer handhaving, maar juist in een verlaging van de accijns?”
Ook het ministerie van Financiën houdt rekening met sterke gedragseffecten. In de fiscale sleuteltabel voor 2026 staat dat verdere verhogingen bij het huidige accijnsniveau uiteindelijk nauwelijks nog extra opbrengsten kunnen opleveren doordat consumenten hun gedrag aanpassen.
Het kabinet gebruikt de tabaksaccijns echter niet alleen om inkomsten op te halen. Hoge prijzen zijn bewust onderdeel van het beleid om roken te ontmoedigen en toe te werken naar een rookvrije generatie.
Al Biyati sluit haar boodschap af met een leestip voor haar volgers. Ze verwijst naar De laatste roker (1991) van Willem Frederik Hermans, waarin de schrijver de steeds verdergaande maatschappelijke en politieke druk op rokers op satirische wijze beschreef. Volgens Al Biyati past die tekst bij haar kritiek op de huidige bemoeienis van de overheid met roken.
