Agractie wil dat de stikstofbrief van het kabinet van tafel gaat. De organisatie werkt ondertussen met andere boerenclubs aan nieuwe acties. Prinsjesdag staat daarbij nadrukkelijk op de agenda.

„De onrust en actiebereidheid nemen toe”, zegt Luiten bij Boerderij.nl. „Nadat oud-minister Van der Wal in 2022 haar stikstofkaartje presenteerde, was er boosheid. Nu zijn de zorgen enorm groot.”

Geen overleg zolang brief blijft liggen
Agractie verschilt daarmee van onder meer LTO en het NAJK. Die organisaties willen de kabinetsplannen aanpassen via overleg. Agractie vindt dat te vroeg. „We vinden allemaal dat de stikstofbrief niet kan, maar wij willen de brief van tafel hebben en LTO en NAJK willen de brief aanpassen”, zegt Luiten. Volgens hem moet er eerst één gezamenlijk landbouwstandpunt liggen voordat boerenorganisaties opnieuw bij het kabinet aanschuiven.

Minister Van Essen probeerde onlangs opnieuw met Agractie in gesprek te komen. Luiten sloeg dat verzoek af. „Van Essen appte me onlangs om nog eens te overleggen. Toen zei ik ‘nee’.” Volgens Luiten was Agractie eerder juist bereid om mee te praten, maar kreeg de organisatie onvoldoende ruimte om een andere koers voor het stikstofbeleid te bepleiten.

‘Keiharde sanering’
Agractie verzet zich vooral tegen bedrijfsspecifieke emissienormen voor ammoniak en CO2. Volgens Luiten kunnen veel boeren daar alleen aan voldoen met dure technieken, extra grond of de aankoop van rechten.

„Dat zijn giga-investeringen waar geen extra omzet tegenover staat; het kan economisch onmogelijk uit”, zegt hij over de uitkomsten van een rekentool die Agractie zelf heeft gemaakt. Bij voorlichtingsavonden zou de impact daarvan volgens hem hard aankomen. „Als je hoort wat de impact is, wordt het muisstil in zo’n zaal met duizend boeren.”

Ook de grondgebondenheidsnorm en de geplande zonering rond natuurgebieden zorgen volgens hem voor onzekerheid. Bij de Veluwe wordt rekening gehouden met stikstofreducties van 65 tot 69 procent op ruim 80.000 hectare landbouwgrond. Voor andere gebieden zijn de precieze grenzen en percentages nog niet duidelijk.

„De andere zones zijn ook voor ons een black box. De omvang en reductiepercentages zijn nog niet in beeld en dat geeft enorm veel onrust.” Luiten noemt de stikstofbrief uiteindelijk „een keiharde sanering van de sector”. Hij zegt liever langer onzekerheid te accepteren dan het huidige pakket door te voeren.

Agractie wil andere aanpak
De boerenorganisatie zegt stikstofproblemen niet te ontkennen, maar wil een veel gerichtere aanpak. Luiten pleit voor stroken van maximaal 250 meter rond stikstofgevoelige Natura 2000-gebieden. Binnen die zones zouden maatregelen nodig zijn, daarbuiten volgens Agractie veel minder.

„Wij zijn geen stikstofontkenners, we pleiten voor realisme”, zegt hij. Buiten de stroken moeten de emissies volgens hem wel aantoonbaar blijven dalen, bijvoorbeeld via productieplafonds, afroming van rechten en voorwaarden bij nieuwbouw of innovatie.

Nieuwe boerenprotesten in voorbereiding
Agractie wil daarbij wel binnen de wet blijven. De organisatie roept boeren naar eigen zeggen niet op om met trekkers de snelweg op te gaan. „Actievoeren is heel goed, maar wel binnen de grenzen van de wet”, aldus Luiten.

Toch lijkt nieuwe actie slechts een kwestie van tijd. Agractie bereidt samen met andere boerenorganisaties protesten voor. De exacte vorm daarvan is nog niet bekend, maar Luiten maakt duidelijk dat de druk op het kabinet de komende weken verder kan toenemen. „Prinsjesdag staat zeker in onze agenda.”