Op veel scholen geldt nu vooral een beperking tijdens de les. Dat moet volgens het kabinet verder worden aangescherpt. De maatregel staat in de nieuwe ‘Strategiebrief online kinderrechten’, waarin verschillende ministeries plannen bundelen om naar verluidt kinderen beter te beschermen tegen risico’s van internet en sociale media.

Zorgen over urenlang scrollen
Het kabinet maakt zich zorgen over de hoeveelheid tijd die jongeren achter een scherm doorbrengen. Op school zouden telefoons zorgen voor afleiding en een slechtere concentratie. Ook thuis blijkt het voor ouders lastig om het gebruik van smartphones te beperken.

Dagelijkse schermtijden van vijf tot zes uur zijn niet ongewoon. Automatisch afgespeelde video’s en verslavende algoritmes kunnen het moeilijk maken om te stoppen met scrollen. Deskundigen waarschuwen daarnaast voor gevolgen zoals slaapproblemen, bijziendheid en depressiviteit.

Staatssecretaris Aerdts van Digitale Economie presenteert daarom een bredere strategie voor een ‘veilige en gezonde online wereld voor kinderen’. Het pakket bestaat uit ongeveer veertig maatregelen, waarvan er volgens haar vijftien nieuw zijn. ‘Online, op sociale media of in videogames, raken kinderen snel uit zicht en lopen ze onacceptabele risico's’, zegt Aerdts. ‘Denk aan verslavende algoritmes, schadelijke beelden en ongewenst contact.’

Ook strengere regels buiten school
Het kabinet kijkt niet alleen naar mobiele telefoons in het onderwijs. Nederland wil bijvoorbeeld een leeftijdsgrens van 15 jaar voor sociale media, terwijl de Europese Commissie denkt aan 13 jaar.

Een algemene leeftijdsverificatie voor sociale media kan echter ook op kritiek rekenen. Volgens onderzoekers van de Universiteit van Amsterdam gaat dit te ver. Volgens hen raakt zo’n verplicht systeem aan grondrechten van zowel kinderen als volwassenen. Het gaat onder meer om privacy, vrijheid van meningsuiting en toegang tot informatie.

Daarnaast wil het kabinet strengere regels voor diensten waarbij consumenten achteraf kunnen betalen, zoals Klarna. Voor vlogfamilies en zogenoemde kidfluencers komen eveneens strengere voorwaarden. Online content van kinderen onder de 15 jaar moet volgens de plannen als kinderarbeid worden behandeld en kan daardoor tot boetes leiden.

Ook platforms en diensten als Netflix, YouTube, Roblox, Fortnite, ChatGPT, Instagram, Snapchat en TikTok worden onderzocht. Het kabinet wil weten hoe zulke digitale diensten invloed hebben op de ontwikkeling, beleving en keuzes van kinderen. Critici waarschuwen echter dat de overheid mogelijk te veel invloed kan uitoefenen op de online informatievoorziening.

De maatregel voor scholen is voorlopig het meest concreet. Staatssecretaris Tielen van Onderwijs gaat afspraken maken met de onderwijssector. Als het aangescherpte advies doorgaat, moeten mobieltjes vanaf 1 januari 2027 dus niet alleen tijdens de les, maar gedurende de volledige schooldag uit beeld blijven.