Jetten hint op nog meer geld voor slavernijverleden

Premier Rob Jetten (D66) zet de deur open naar een nieuw vervolg op het beleid rond het slavernijverleden. Na een gesprek met vertegenwoordigers van Zwart Manifest schreef hij maandag dat het kabinet wil bekijken hoe het „verder invulling” kan geven aan de excuses voor het slavernijverleden. De actiegroep overhandigde hem daarbij een concreet „deltaplan”. Jetten beloofde daar later inhoudelijk op te reageren.
Hoe kunnen we verder invulling geven aan de excuses voor het slavernijverleden? In navolging van mijn bezoek aan The Black Archives voor de zomer sprak ik hierover een aantal vertegenwoordigers van het ‘Zwart Manifest’, dit keer op het ministerie. Naar aanleiding van mijn woorden tijdens de Nationale Herdenking Slavernijverleden waarin ik een Nationale Route naar Herstel aankondigde, hebben zij mij vanmiddag een concreet voorstel voor een deltaplan aangeboden. Ik heb hen daarvoor bedankt en toegezegd op een later moment met een inhoudelijke reactie te komen. Het kabinet heeft de komende jaren nadrukkelijk aandacht voor het slavernijverleden en zijn complexe doorwerkingen naar het heden. Naast dat wij investeren in meer bewustwording, erkenning en bestrijding van de gevolgen van het slavernijverleden, zetten we ook in op verstevigen van gemeenschappen. We zetten onverminderd door met het voeren van dialoog met de gemeenschappen van nazaten van tot slaafgemaakten en de samenleving als geheel zodat we maatschappelijk echt het verschil kunnen maken. Zo tonen we met volle overtuiging rekenschap van misstanden uit het verleden.
— Rob Jetten (@MinPres) October 12, 2026
Nieuw geld heeft de premier niet toegezegd. Ook gebruikte hij de woorden herstelbetalingen of herstelfonds niet. Maar de formulering is opvallend, omdat de organisaties met wie hij sprak juist pleiten voor een nationaal fonds en structurele financiële steun.
„We zetten onverminderd door met het voeren van dialoog met de gemeenschappen van nazaten van tot slaafgemaakten en de samenleving als geheel zodat we maatschappelijk echt het verschil kunnen maken”, schreef Jetten. Hij noemt daarnaast nieuwe investeringen in „bewustwording, erkenning en bestrijding van de gevolgen van het slavernijverleden” en het „verstevigen van gemeenschappen”.
Deltaplan belandt op bureau premier
Het gesprek volgt op Jettens toespraak tijdens de Nationale Herdenking Slavernijverleden op 1 juli. Toen riep hij op tot „een nieuwe impuls” en „een gezamenlijk vervolg” aan een nationale „route naar herstel”. Hij zei daarbij: „Daar committeer ik me aan.”
De woorden herstelbetalingen, fonds of geld kwamen in die toespraak niet voor. Wel sloot de terminologie nauw aan bij de eisen van organisaties die zich met het slavernijverleden bezighouden. „Route naar Herstel” is ook de titel van een eerder rapport van vertegenwoordigers uit die beweging.
Zwart Manifest ging begin oktober een stap verder. Het samenwerkingsverband, waarbij onder meer The Black Archives, Kick Out Zwarte Piet, Nederland Wordt Beter en Controle Alt Delete zijn betrokken, pleitte voor één nationaal herstelfonds.
Daarin zou geld van verschillende ministeries moeten worden samengebracht. Nazaten zouden volgens de organisatie zeggenschap moeten krijgen over de besteding ervan. Ook wordt gevraagd om een meerjarig deltaplan. Een bedrag werd daarbij niet genoemd. Tien dagen later lag zo'n deltaplan bij de premier.
Jetten sloot fonds niet uit
Ook eerder deze maand hield Jetten de deur op een kier. Tijdens zijn persconferentie van 2 oktober kreeg hij expliciet een vraag over „een roep om een herstelfonds”. De premier wees het idee niet rechtstreeks af. In plaats daarvan verwees hij naar bestaande programma's waarvoor al „forse financiering” beschikbaar is.
„Wij hebben als onderdeel van de excuses die het Nederlandse kabinet heeft gemaakt een aantal programma's lopen, meerjarig, waar we ook forse financiering voor hebben uitgetrokken. En daarmee pakken we die verantwoordelijkheid ook”, antwoordde hij.
Dat wijkt af van de harde lijn die het kabinet-Rutte eerder koos. Mark Rutte zei in december 2022 over herstelbetalingen: „Dat doen we niet.” Een maand later verklaarde toenmalig minister Hanke Bruins Slot eveneens dat de Staat naar aanleiding van de excuses geen herstelbetalingen zou overmaken.
Al honderden miljoenen uitgetrokken
Er gaat ondertussen al veel overheidsgeld naar beleid rond het slavernijverleden. Na de excuses werd een fonds van 200 miljoen euro ingericht. Daarvan was 100 miljoen bedoeld voor overheidsbeleid en nog eens 100 miljoen voor maatschappelijke initiatieven. Een derde van beide bedragen is bestemd voor Suriname.
Daarnaast krijgt het Nationaal Herdenkingscomité structureel 8 miljoen euro per jaar. Voor het Nationaal Slavernijmuseum draagt het Rijk ruim 32 miljoen euro bij aan de bouw. Amsterdam legt daar 47,4 miljoen euro naast. Voor het museum is daarnaast tot en met 2028 jaarlijks 1,1 miljoen euro beschikbaar.
Op de begroting van Binnenlandse Zaken staat voor 2027 nog 21,7 miljoen euro op het artikel slavernijverleden. De bestaande subsidieregelingen lopen echter slechts tot en met 2028. Wat daarna gebeurt, is nog niet geregeld. Juist Zwart Manifest vindt tijdelijke subsidies onvoldoende. De organisatie wil structureler herstelbeleid.
D66 hield herstelbetalingen eerder open
Ook politiek ligt het onderwerp gevoelig. In oktober 2024 nam de Tweede Kamer een motie van JA21-leider Joost Eerdmans aan waarin het kabinet werd gevraagd „niet over te gaan tot herstelbetalingen”. VVD, CDA, PVV, BBB, JA21, FVD en SGP stemden voor. D66 stemde tegen.
Een jaar later lag dat genuanceerder. Toen DENK vroeg om een commissie die herstelbetalingen concreet moest uitwerken, stemde D66 juist tegen. Alleen DENK en de Partij voor de Dieren steunden dat voorstel.
Ook binnen het huidige kabinet ligt een nieuw herstelfonds daarom niet voor de hand. VVD en CDA steunden eerder de motie tegen herstelbetalingen. Het coalitieakkoord van D66, VVD en CDA spreekt bovendien alleen over meer maatschappelijke bewustwording rond het koloniale en slavernijverleden. Een nieuw fonds of nieuwe herstelbetalingen staan er niet in.
Jetten heeft dus nog geen extra bedrag toegezegd. Wel kiest hij voor taal die verder gaat dan alleen herdenken. Hij spreekt over een „route naar herstel”, nieuwe investeringen en verdere invulling van de excuses, terwijl op zijn bureau inmiddels een deltaplan ligt van organisaties die expliciet om een nationaal herstelfonds vragen.
Of daar daadwerkelijk nieuw belastinggeld tegenover komt te staan, moet blijken uit de inhoudelijke reactie die de premier heeft toegezegd.






















































