Celstraf voor weigeren Defensie-enquête? Kabinet sluit het niet uit

Nieuws 15 oktober 2026 3 minuten Marit Nubé
Yesilgöz Jetten
ANP / Peter Hilz

D66, VVD en CDA weigeren uit te sluiten dat jongeren een celstraf kunnen krijgen als zij een verplichte Defensie-enquête niet invullen. Een motie die zo’n vrijheidsstraf expliciet wilde verbieden, werd door alle kabinetspartijen weggestemd. D66 zegt inmiddels ook rechtstreeks: „Nee, dat kunnen wij niet uitsluiten.”

De concrete stemming ging niet over het weigeren van militaire dienst zelf. Het ging om de eerste verplichte stap in het nieuwe Dienmodel: het invullen van een vragenlijst van Defensie.

DENK-Kamerlid Stephan van Baarle en SP-Kamerlid Sarah Dobbe vroegen het kabinet om één grens alvast vast te leggen. Jongeren die de enquête niet invullen, mogen volgens hun motie geen „vrijheidsstraf” krijgen. D66 en VVD stemden tegen. Ook CDA, JA21, ChristenUnie, SGP en 50PLUS verwierpen het voorstel. De motie kreeg 67 stemmen en haalde daarmee geen meerderheid. 

D66: ‘Dat kunnen wij niet uitsluiten’
BNNVARA-presentator Tim Hofman vroeg D66 vervolgens rechtstreeks of de partij een gevangenisstraf uitsluit wanneer iemand weigert de Defensie-enquête in te vullen of aan een medische keuring mee te werken. Het antwoord van de partij was duidelijk: „Nee, dat kunnen wij niet uitsluiten.”

Ook in de Kamer wilde D66 zich eerder niet vastleggen. Kamerlid Michelle Jagtenberg wees Tim Hofman erop dat er nog geen definitief wetsvoorstel ligt en dat de uitwerking volgens haar nog jaren duurt. Voor D66 staat voorop dat Defensie „zo lang mogelijk” op vrijwilligheid moet blijven draaien. 

Dat vormt een contrast met eerdere uitspraken van D66-leider Rob Jetten. Eerder zei Jetten op de vraag welke celstraf zijn partij voorstelde: „Je hoeft niet de bak in.”

Van enquête naar verplichte opkomst
Defensie werkt ondertussen aan een nieuw systeem waarin de verplichtingen stap voor stap kunnen worden opgevoerd. De eerste fase blijft vrijwillig. Daarna kan de enquête verplicht worden. In volgende stappen kan ook een gesprek verplicht worden, gevolgd door verplichte selectie en keuring. De uiterste stap is een selectieve opkomstplicht waarbij daadwerkelijk dienen verplicht wordt.

Die verplichtingen bestaan nog niet. Daarvoor moet eerst de Kaderwet dienstplicht worden aangepast. Iedere nieuwe stap moet bovendien vooraf aan de Tweede Kamer worden voorgelegd.

Defensie werkt tegelijkertijd al aan een nieuw sanctiestelsel voor mensen die zich niet aan toekomstige verplichtingen houden. Welke sancties daarin komen, is nog niet besloten.

Het kabinet schrijft dat de straf in verhouding moet staan tot de overtreding. Daarbij moet rekening worden gehouden met onder meer verwijtbaarheid, overmacht en gewetensbezwaren. Een gevangenisstraf wordt in de uitwerking niet expliciet uitgesloten. 

VVD wilde enquête al eerder verplichten
Voor de VVD is een verplichte Defensie-enquête geen nieuw idee. De partij pleitte daar in 2024 al voor. 

Toen PVV-Kamerlid Joeri Pool vroeg wat er gebeurt als een jongere weigert de vragenlijst in te vullen — „Krijgt dat kind dan een boete, of moet het dan de bak in?” — gaf VVD'er Silvio Erkens geen uitsluitsel over de straf. „De uitwerking hiervan ligt bij een kabinet”, antwoordde hij. 

Ook nu heeft de VVD dus niet vóór een expliciet verbod op gevangenisstraf gestemd.

Kabinet wil opties openhouden
Staatssecretaris Derk Boswijk (CDA) benadrukt dat het kabinet de zwaardere stappen momenteel niet nodig heeft. Defensie krijgt volgens hem genoeg vrijwillige aanmeldingen.

Toch wil hij de wettelijke mogelijkheden alvast voorbereiden voor het geval de internationale veiligheidssituatie sterk verslechtert of de krijgsmacht snel veel meer mensen nodig heeft.

Tijdens het debat weigerde Boswijk daarom vooruit te lopen op de precieze sancties. Toen Van Baarle opnieuw vroeg of hij kon uitsluiten dat jongeren de gevangenis in gaan wanneer zij de enquête weigeren, hield Boswijk vast aan zijn eerdere antwoord: „Ik ga de heer Van Baarle niet tegemoet kunnen komen.” 

Een celstraf voor het weigeren van de Defensie-enquête is daarmee niet besloten en bestaat nu ook niet. Maar een meerderheid van de Kamer wilde die mogelijkheid evenmin bij voorbaat uit de toekomstige wet halen. D66 zegt inmiddels expliciet dat zij een gevangenisstraf niet kan uitsluiten; VVD stemde tegen het voorstel om dat wel te doen.

Wij vragen ons af...

Vindt u dat jongeren een celstraf mogen krijgen als ze de verplichte Defensie-enquête niet invullen?

nieuwrechts.nl/series/democratienieuwrechts.nl/series/boerennieuwrechts.nl/series/eunieuwrechts.nl/series/economienieuwrechts.nl/series/migratie
Blijf via NieuwRechts.nl op de hoogte van het laatste nieuws voor rechts en conservatief denkend Nederland! Start je gratis maand nu via https://nieuwrechts.nl/landing

Is Rob Jetten de slechtste premier ooit? Volgens Geert Wilders wel

Beluister onze podcast

Na de onrust in Loosdrecht door azc wil nieuwe partij Dorp voor Dorp de macht terug naar de inwoners bij verkiezingen
Of beluister op:

Meerartikelen

azc
Nieuws

COA wil azc Kamp van Zeist langer openhouden, Soest zegt nee

Het Centraal Orgaan opvang asielzoekers (COA) wil het azc Kamp van Zeist langer openhouden dan afgesproken. Volgens de afspraken moet de opvang voor 400 asielzoekers uiterlijk 30 april 2028 dicht. Het COA vraagt de gemeenteraden van Zeist en Soest in...

DENK
Nieuws

Ook VVD probeerde deal te sluiten met DENK, terwijl Yesilgöz D66 en CDA daarvoor aanviel

De VVD heeft D66 en CDA de afgelopen dagen hard aangevallen omdat die zaken deden met links, “inclusief DENK en Partij voor de Dieren”. Nu blijkt dat de VVD zelf ook geprobeerd heeft een akkoord te sluiten met DENK, meldt NRC. Volgens de krant...

COA
Nieuws

Alkmaar na dodelijke steekpartij in azc: ‘Onvoldoende vertrouwen’ in COA

De gemeente Alkmaar vertrouwt het Centraal Orgaan opvang asielzoekers (COA) niet meer. Na de evaluatie van een dodelijke steekpartij in het azc aan de Robonsbosweg zegt het college “onvoldoende vertrouwen” te hebben “dat de opvangorganisatie de...

FVD
Nieuws

Linkse partijen weigeren motie met FVD in te dienen in Arnhemse raad

PRO en de Partij voor de Dieren hebben in Arnhem hun naam van een motie laten verwijderen zodra Forum voor Democratie zich bij het voorstel aansloot. Opmerkelijk genoeg stemden beide partijen vervolgens gewoon vóór diezelfde motie. PRO bevestigt...

Onderwijs
Nieuws

Islamitisch middelbaar onderwijs groeit met 74 procent sinds 2021

Het aantal leerlingen in het islamitisch middelbaar onderwijs is in vier jaar met 74 procent gegroeid. Dat blijkt uit een optelling door NieuwRechts van de cijfers van de Dienst Uitvoering Onderwijs (DUO). In 2021 zaten 1.502 leerlingen op een...

Van den Brink
Nieuws

Opvang ‘onhoudbaar’, toch haalt kabinet 1.400 vluchtelingen hierheen

Minister Bart van den Brink (Asiel en Migratie) laat in 2026 en 2027 samen 1.400 vluchtelingen naar Nederland overkomen, terwijl hij de asielopvang zelf „onhoudbaar” noemt. Dat blijkt uit een Kamerbrief van 10 november. De vluchtelingen krijgen bij...

Van Essen
Nieuws

D66-minister rekt hulp aan PAS-melders op, maar pas 19 hebben vergunning

D66-minister Jaimi van Essen (Landbouw) wil de geldregeling waarmee provincies PAS-melders helpen drie jaar langer laten doorlopen, tot eind 2029. Dat staat in een brief aan de Tweede Kamer. Ruim zeven jaar nadat hun vergunningen onderuitgingen,...

Leyen
Nieuws

Brussel wil Syrië toegang geven tot EU-markt via oud akkoord met Assad

De Europese Unie wil binnenkort een associatieakkoord met Syrië ondertekenen op basis van een besluit uit 2009. Dat Syrië-akkoord bevat ook afspraken over terugkeer en vrije toegang tot de Europese markt. Uit een ambtelijke beslisnota van...

Leesmeeropinie
Leesmeerinterviews

Meerartikelen

Oranjes
Nieuws

Kritiek op hoge legerrang Máxima: 'Dit is gewoon waanzin'

Koningin Máxima heeft na haar militaire opleiding de rang van luitenant-kolonel gekregen. Maar die benoeming valt niet bij iedereen in goede aarde. Politiek verslaggever Frits Wester noemt het bij RTL een klap in het gezicht van militairen die...

Canarische eilanden
Nieuws

Recordaantal migranten bereikt Canarische Eilanden: 1.580 op één dag, opvang El Hierro onder druk

De Canarische Eilanden hebben een nieuw migratierecord gevestigd. Op zaterdag 14 november bereikten 1.580 migranten de Spaanse eilandengroep. Nog nooit werden er op één dag zoveel mensen opgevangen sinds het ontstaan van de Atlantische migratieroute,...

azc
Nieuws

Hellendoorn krijgt ultimatum van Den Haag: voor 18 december moeten er 196 asielzoekers komen

De gemeente Hellendoorn heeft nog ruim een maand om asielminister Bart van den Brink te laten zien hoe ze 196 asielzoekers gaat opvangen. Ligt er op 18 december geen uitgewerkt plan, dan neemt het Rijk het over, meldt het AD. Den Haag noemt...

Rubio
Nieuws

Amerikaanse minister rekent af met open grenzen: ‘Onze steden worden omgevormd tot vluchtelingenkampen voor de hele planeet’

De Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken Marco Rubio heeft hard uitgehaald naar iedereen die volgens hem het eigen land ondergeschikt maakt aan internationale regels. Volgens Rubio willen zij Amerika laten opgeven wat het sterk maakt: zijn...

Jetten
Nieuws

Weekend van crisisberaad levert niets op: coalitie praat verder op Catshuis

Een heel weekend praten heeft de kabinetscrisis niet opgelost. De kopstukken van D66, VVD en CDA zaten zaterdag en zondag urenlang bij elkaar op landgoed De Zwaluwenberg in Hilversum. Maandag gaan ze verder op het Catshuis in Den Haag. Wat er...

De Hond
Achtergronden

Maurice de Hond: ‘Het systeem is compleet vastgelopen’

Volgens opiniepeiler Maurice de Hond lossen een nieuw kabinet of nieuwe verkiezingen de politieke crisis niet op. Het probleem zit volgens hem dieper: het politieke stelsel zelf werkt niet meer. “Een ander systeem, ook zonder grondwetsherziening,...

Thom de Graaf
Nieuws

D66'er Thom de Graaf wil geen nieuwe verkiezingen na kabinetsval: 'Wat levert dat op?'

Zelfs als het kabinet-Jetten valt, moeten Nederlanders volgens D66-prominent Thom de Graaf niet opnieuw naar de stembus. De voormalige vicepresident van de Raad van State wil dat politieke partijen eerst proberen een nieuwe regering te vormen met...

Vijlbrief
Nieuws

D66-minister belooft einde aan migratiesluiproute, maar ambtenaren waarschuwen voor Brussel

D66-minister Hans Vijlbrief (Sociale Zaken) beloofde op 6 november een einde aan de sluiproute voor goedkope arbeidsmigranten van buiten de Europese Unie. Zijn eigen ambtenaren waarschuwden in een interne nota dat het kabinet daarmee „scherp aan de...

Hamas
Nieuws

Activisten achter Hamas-spandoeken bekend: 'Aanval van 7 oktober moeten we vieren'

De activisten die bij pro-Palestijnse demonstraties in Amsterdam openlijk steun betuigen aan Hamas, blijken bewust de terroristische aanval van 7 oktober 2023 te verheerlijken. Een van hen is Laleh Almarjani (29), student aan de Hogeschool voor de...

Moskee
Nieuws

Gemeenten gaven moskeeën tien keer grond zonder concurrentie

Nederlandse gemeenten hebben sinds januari 2025 minstens tien keer grond, een pand of ruimte zonder openbare selectie aan een moskee of islamitische organisatie gegund. Telkens heette de koper de ‘enige serieuze gegadigde’, blijkt uit de...

Malawi
Nieuws

Malawi eert koloniaal verleden: 'Britten waren bevrijders van Arabische slavernij'

Terwijl Europese landen onder druk staan om excuses en herstelbetalingen aan te bieden voor hun koloniale verleden, laat het Afrikaanse Malawi een ander geluid horen. Het land wil juist aandacht besteden aan de Britse strijd tegen de Arabische...

Singh's Dining
Nieuws

Moslims intimideren restaurant dat geen halalvlees serveert: eigenaar opgepakt

Honderden demonstranten hebben vrijdagavond een Indiaas restaurant in Londen omsingeld dat weigert halalvlees te serveren. De menigte riep op tot sluiting van de zaak en scandeerde onder meer 'Allahu akbar' en 'Free Palestine'. Terwijl de politie...