Turkse mega-moskee verrijst in Enschede: Wilders wil bouw op laatste moment tegenhouden

Na zeventien jaar discussie begint in Enschede op 18 december de bouw van een grote Turkse moskee. Het complex krijgt ruimte voor 625 gelovigen en kan tijdens islamitische feestdagen ongeveer 1.500 bezoekers ontvangen. De moskee is aangesloten bij Diyanet, de Turkse overheidsorganisatie voor godsdienstzaken. Die band leidt opnieuw tot politieke kritiek. PVV-leider Geert Wilders en Kamerlid Maikel Boon hebben maandag een motie ingediend om de bouw alsnog tegen te houden.
De nieuwe moskee komt op de hoek van de Kuipersdijk en de Wethouder Beversstraat, ten zuiden van het centrum. Daar moeten twee verouderde Turkse moskeeën worden samengebracht in één gebouw. Het krijgt de naam Turks Cultureel Centrum en wordt veel meer dan een gebedsruimte.
Volgens het moskeebestuur komen er ook leslokalen, een bibliotheek, vergaderruimtes en een afzonderlijke vrouwenafdeling. Op het terrein worden bovendien een winkel en een horecazaak ingericht. De voorzieningen zijn bedoeld voor de bezoekers van het centrum.
Rechtstreekse band met Turkse Diyanet
De nieuwe moskee maakt deel uit van de Islamitische Stichting Nederland (ISN), de Nederlandse tak van Diyanet. Dat bevestigt het moskeebestuur zelf op zijn website. ISN is aangesloten bij meer dan 150 moskeeën in Nederland en verzorgt onder meer imams, religieuze richtlijnen, onderwijsprogramma's en bestuurlijk toezicht.
Diyanet is een overheidsorganisatie in Turkije en valt onder het Turkse staatsbestel van president Recep Tayyip Erdoğan. De Nederlandse overheid erkende eerder dat Diyanet ook op religieus en maatschappelijk gebied het beleid van de Turkse regering uitdraagt.
ISN benadrukt daarentegen dat zij in Nederland als zelfstandige religieuze stichting opereert. De aansluiting bij Diyanet betekent dus niet automatisch dat de Turkse regering rechtstreeks over de bouwplannen in Enschede beslist.
Toch vormt die buitenlandse invloed voor de PVV reden om in te grijpen. Kamerleden Maikel Boon en Geert Wilders dienden op 16 november een motie in waarin zij de regering vragen de bouw tegen te houden. Volgens de PVV staat Diyanet onder invloed van Erdoğan en heeft diens politieke invloed niets te zoeken in Nederland. Over de motie is nog niet gestemd.
Moderne moskee met twee opvallende minaretten
Het ontwerp komt van architect Erdal Önder van architectenbureau ENA. Hij won in 2016 een prijsvraag voor het project. Zijn gebouw wijkt sterk af van traditionele moskeeën. Het krijgt een golvende koepel, grote glazen gevels en een minaret in de vorm van een halve maan.
Later werd op verzoek van de Turkse gemeenschap een tweede, rechte minaret toegevoegd. Ook bevat het ontwerp islamitische versieringen en het woord Allah in Arabisch schoonschrift.
Önder vertelt aan Trouw dat hij bewust voor een modern uiterlijk heeft gekozen. "Met dit ontwerp wilde ik het idee doorbreken dat een moskee een gesloten gebouw met traditionele vormgeving hoort te zijn", zegt hij. "Daarom koos ik voor een transparante uitstraling."
Volgens de architect moet het gebouw aansluiten bij de stad. "Dit wordt een gebouw waar Enschedeërs trots op mogen zijn", stelt hij.
Zeventien jaar strijd over verkeer en parkeren
Het project kent een lange voorgeschiedenis. De eerste plannen dateren uit 2009. Omwonenden maakten zich aanvankelijk zorgen over de gebedsoproep en later vooral over de verkeersdrukte en de parkeermogelijkheden rondom het complex.
In 2016 ging de gemeenteraad akkoord, maar daarop volgden verschillende rechtszaken. De Raad van State vernietigde een eerder bestemmingsplan omdat de gevolgen voor het verkeer onvoldoende waren onderzocht. Ook een volgende poging liep vast.
Eind 2020 wees de gemeenteraad het project opnieuw af. Pas in januari 2022 werd een aangepast bestemmingsplan aangenomen. Op 11 oktober 2023 verklaarde de Raad van State de laatste beroepen ongegrond. Daarmee kreeg de moskee planologisch groen licht.
Naast juridische procedures waren er protestacties. De anti-islambeweging Pegida besmeurde het bouwterrein eerder met een vloeistof die volgens berichtgeving varkensbloed was.
Miljoenen opgehaald, bouwkosten nog onbekend
De gemeente Enschede verleende op 28 augustus 2026 de omgevingsvergunning. Volgens het moskeebestuur loopt er nog één bezwaar, maar staat dat de geplande bouwstart niet in de weg.
Voorzitter Gökhan Çelik zegt dat de gemeenschap lang naar dit moment heeft uitgekeken. "Drie generaties zijn blij. Dit project heeft geleefd in de dromen van onze opa's, onze vaders zijn in actie gekomen en nu mogen wij het realiseren", verklaarde hij tegenover RTV Oost.
De gemeenschap zamelde in november 2025 tijdens een grote inzamelingsactie naar eigen zeggen ongeveer 1,6 miljoen euro in, binnen twaalf uur. Hoeveel de totale bouw gaat kosten, is nog niet bekendgemaakt. Volgens Çelik lopen daarover nog gesprekken met aannemers.
Het bouwschema voorziet erin dat het gebouw binnen twee jaar wind- en waterdicht is. Daarna moet de binnenkant nog worden afgewerkt. Een definitieve openingsdatum ontbreekt.
Bij de officiële bouwstart op 18 december wordt ook burgemeester Roelof Bleker verwacht. Voor het moskeebestuur moet die dag het einde betekenen van een jarenlange strijd. Maar met de nieuwe PVV-motie is duidelijk dat de politieke discussie over de Turkse moskee nog niet voorbij is.





















































