Voor de verkiezingen van afgelopen zaterdag was de sociaaldemocratische partij Harmonie nog veruit de grootste. De partij behaalde in 2018 maar liefst 19,8 procent van de stemmen. Daarachter stond de rechts-populistische Voor een Leefbaar Letland, met 14,3 procent. De hekkensluiter was de liberaal-conservatieve De Conservatieven met 13,6 procent.
Maar deze top drie is volledig weggevaagd. Harmonie dook net onder de kiesdrempel met 4,8 procent; Voor een Leefbaar Letland behaalde maar liefst 0 procent van de stemmen, en De Conservatieven zakten weg naar 3,1 procent. De nieuwe grote winnaar is de centrum-rechtse regeringspartij Nieuwe Eenheid, die afgelopen zaterdag 19 procent van de stemmen wist te behalen. De centrum-rechtse oppositiepartij Verbond van Groenen en Boeren komen daarna, en conservatieve centrumpartij Letse Associatie voor Regio's staat nu op plek drie.
Niet kritisch genoeg op Rusland
De reden voor de nederlaag van de drie oude partijen is duidelijk: ze zijn niet kritisch genoeg op Rusland. De oorlog in Oekraïne en de Russische dreiging waren het hoofdthema van deze verkiezingen. Weliswaar bestaat maar liefst een kwart (half miljoen inwoners) van de Letse bevolking uit etnische Russen, maar sinds de oorlog stelt de regering fel op tegen hun buurland. Zo was Letland één van de eerste landen die wapens leverde aan Oekraïne, en is Letland één van de weinige landen dat geen toeristen- en reisvisums meer verstrekt aan Russische staatsburgers.
Deze felle houding komt doordat Letland ondanks zijn NAVO-lidmaatschap vreest voor zijn veiligheid. De sociaaldemocratische Harmonie richtte zich tijdens de verkiezingen echter op de etnische Russen in Letland, en dat komt ze nu duur te staan. Harmonie veroordeelde weliswaar de Russische invasie in Oekraïne, maar onthield zich tegelijkertijd van stemming bij een motie om Rusland te bestempelen als een terroristische staat. Vanwege deze dubbelzinnige houding liepen veel kiezers weg. De Russische minderheid in Letland is namelijk van huis uit Kremlin-gezind, hoewel de oorlog de gemeenschap verdeelt als een splijtzwam. Daarnaast kwam de partij Harmonie de afgelopen jaren meermaals negatief in het nieuws vanwege corruptieschandalen.
Evenmin maakt Harmonie onderdeel uit van de huidige regering. De huidige premier Krisjanis Karins zei na de verkiezingsuitslag: 'Ik zie geen kans dat enige Letse regering zal stoppen met het steunen van Oekraïne. Dit is geen standpunt van een klein groepje politici, dit is het standpunt van onze samenleving.' Karins is ook de leider van Nieuwe Eenheid. Deze partij kenmerkt zich juist door een sterkte anti-Ruslandhouding.
Torenhoge inflatie en energieprijzen
Naast het hoofdthema van de Russische dreiging speelden ook de torenhoge energieprijzen een grote rol bij de verkiezingen. Afgelopen augustus bedroeg de algehele inflatie maar liefst 21,5 procent. Energieprijzen waren gestegen met 67,3 procent, en voedselprijzen zijn omhoog geschoten met 25,7 procent.
In totaal hebben acht partijen een zetel behaald in het nationale parlement, Saeima. De formatie van een coalitie zal naar verwachting moeizaam gaan verlopen vanwege het versplinterde politieke landschap.
