Op 21 oktober heeft het Nederlandse kabinet als eerste in Europa een speciaal wetsvoorstel ingediend door de minister van Financiën, Sigrid Kaag (D66). Het kabinet wil witwassing aanpakken, en wil daarom banken verplichten om voortaan alle betalingen boven de 100 euro te monitoren. Hierop is grote kritiek: verschillende organisaties vrezen een catastrofale inbreuk op de privacy van burgers.
De Autoriteit Persoonsgegevens (AP) is zeer kritisch op het wetsvoorstel. Volgens bestuurder Katja Mur 'gaat de voorgestelde monitoring veel te ver. [...] Dit levert risico's op voor jouw privacy. Je betaalgegevens laten je hele handel en wandel zien. Bijvoorbeeld of jij geld uitgeeft aan een politieke partij, religieuze instelling of psycholoog.' Maar de banken zijn niet te spreken over de waarschuwing van AP. De Nederlandse Vereniging van Banken noemt de kritiek 'teleurstellend'.
Stichting Privacy First noemt het wetsvoorstel een 'bancair sleepnet'. Daarom roept de stichting 'iedereen op om het wetsvoorstel kritisch te bekijken'. Ook de Raad van State uitte eerder al felle kritiek. Volgens het adviesorgaan is het wetsvoorstel een 'vergaande inbreuk op de vertrouwelijkheid van zakelijke en particuliere cliëntgegevens'. Ook JA21 en BVNL hebben grote zorgen om het wetsvoorstel.
Kaag verdedigt wetsvoorstel
Ondanks de grote en aanhoudende kritiek, verdedigt Kaag haar wetsvoorstel opnieuw tijdens haar wekelijkse gesprek bij RTL Z. "Er wordt heel veel aandacht besteedt aan het feit dat banken transacties gaan monitoren vanaf honderd euro," zegt ze. "Maar de banken doen het nu al. Dat heel belangrijke feit wordt continu vergeten. De banken doen het al vanaf nul eurocent."
Kaag zegt dat ze het wetsvoorstel zelf niet heeft bedacht, maar dat het een aanpassing is van een eerder wetsvoorstel uit 2019 waar de Raad van State destijds kritiek op had gehad.
Volgens haar is het goed dat het wetsvoorstel er komt in de strijd tegen witwassing. Ze legt uit: "Wat we mogelijk kunnen maken, is dat banken samen kunnen werken om de witwassers [aan te pakken]. Want wat blijkt uit studies: witwassers maken vooral gebruik van kleine transacties. Ze hebben dat heel geraffineerd georganiseerd, maar uiteindelijk komt dat neer op gigantische bedragen die eigenlijk het illegale en criminele circuit in Nederland versterken, met alle consequenties van dien."
Kaag zegt dat het bedrag van 100 euro niet zomaar is gekozen: "Daar staat een studie tegenover. Die heeft aangetoond dat 100 euro een goede grens is vanuit 70 procent van de gebruikers en de inzichten."
Wel benadrukt Kaag dat het bedrag van 100 euro nog niet vast staat. Ze zegt ook graag andere inzichten te willen horen, maar wel onderbouwd: "Ik ga er heel open in. Ik hoor graag ook de kritieken van de Kamerleden, natuurlijk ook hun informatie van banken en financiële markten. En dan kunnen we kijken wat het optimale is. Maar vanuit het ministerie van Financiën hebben wij natuurlijk ook onze studies gedaan, en we moeten een afgewogen beleid voorleggen."
