'De afgelopen jaren groeide de linkse actiescene in Nederland. Ook in 2022 zette die door. De aanwas kwam vooral van jonge mensen uit grote steden, die belangstelling hebben voor anarchistische en marxistische ideeën,' schrijft AIVD in het jaarrapport.

'Veel van hen zijn vrouwen. Dat heeft ook te maken met de aandacht voor het feminisme binnen de anarchistische beweging. Terwijl bij veel rechts-extremisten blanke masculiniteit een belangrijk thema is, houdt een deel van de linkse actiescene zich bezig met de strijd tegen wat ze het patriarchaat noemen - (de positie van) de witte man.'

Volgens de AIVD is er voorlopig nog geen sprake van extremisme. Maar dit hoeft niet altijd zo te blijven: 'Er kan radicalisering plaatsvinden, bijvoorbeeld onder invloed van ideologie die haaks staat op de democratische rechtsorde, en door extremistische kopstukken. Enkele ontwikkelingen van afgelopen jaar kunnen mogelijk leiden tot zulke radicalisering, en maken het lastiger te voorspellen hoe groepen en personen uit de scene zich zullen gedragen.'

Gevaar van anarchisme
De linkse scene in Nederland wordt steeds internationaler. Dit is onder meer dankzij het internet, stelt AIVD. En dat is zorgwekkend, omdat buitenlandse links-extremisten 'vaker geweld gebruiken': 'Radicalere buitenlandse activisten en groepen, of door hen geïnspireerde Nederlanders, kunnen zich afkeren van de protestcultuur in Nederland omdat ze die te gematigd vinden. Het risico bestaat dan dat ze vooral nog gelijkgestemden opzoeken, onder meer in online bubbels. Onder zulke omstandigheden kunnen mensen sneller radicaliseren.'

Momenteel zouden enkele tientallen zogeheten 'insurrectionele anarchisten' zich mengen in de Nederlandse anarchistische beweging, aldus AIVD: 'Het gaat om een substroming van het anarchisme, waarbij de nadruk ligt op continue "opstand" door middel van ondergrondse, militante, illegale en soms gewelddadige acties.'

De kans van geweld ligt steeds meer op de loer: 'Aanhangers ervan in het buitenland hebben een aanmerkelijk hogere geweldsbereidheid laten zien. Insurrectionele netwerken hebben in het afgelopen decennium in diverse Europese landen bomaanslagen, brandstichtingen en bankovervallen gepleegd.'

Klimaatbeweging
Thema's bij extreem-links zijn onder meer de opkomst van rechts-extremisme, wonen, en verondersteld politiegeweld. Ook het klimaat wordt steeds meer hierbij betrokken, stelt het AIVD. Anarchisten zouden dit plaatsen 'in de context van hun strijd tegen "het kapitalistische autoritaire systeem"'. Hoewel AIVD geen aanwijzingen zegt te hebben dat klimaatactivisten zouden radicaliseren, erkent AIVD wel dat hierin verandering kan komen wanneer anarchisten zich gaan mengen in het klimaatactivisme.

AIVD vindt hierin bijval onder bewindslieden. Recent sloot de minister van Justitie en Veiligheid, Dilan Yeşilgöz-Zegerius (VVD), niet uit dat er in de toekomst kleine groepen van extremistische klimaatactivisten zich zullen afscheiden en gewelddadig zullen worden.

Recent pleegde een transgender een brute aanslag in de Verenigde Staten. De Amerikaanse Audrey Hale (28), die zich identificeerde als man, schoot zes mensen dood op een christelijke privé-school in Tennessee. Kort hiervoor had de staat Tennessee nieuwe anti-transgenderwetgeving aangekondigd. In de nasleep van Hales aanslag werd er een andere transgender gearresteerd die aanslagen wilde plegen op scholen en kerken.