De windturbine soap van Overijssel
Een voorbeeld van de schending van de lokale democratie vinden we terug in het windbeleid van Overijssel. In het merendeel van de Overijsselse gemeenten is er grote weerstand tegen de komst van mega windturbines. Een begrijpbare zorg, vinden wij. Windturbines zijn niet betrouwbaar als het gaat om het leveren van energie. Daarnaast is het recyclen van de wieken van deze megalomane toren erg lastig. Tot slot ligt het grootste bezwaar bij gemeenten dat de mogelijke schade aan de gezondheid van omwonenden wordt genegeerd.

De provincie Overijssel wil koste wat kost de plaatsing van windturbines doordrukken en legde daarom een deadline op aan alle 25 gemeenten. Zij moeten voor 1 juli aangeven waar zij de windturbines gaan plaatsen. Dit terwijl er pas volgend jaar landelijke regelgeving komt omtrent afstandsnormen voor windturbines. Deze zijn nodig om het geluid en de trillingen van windturbines te toetsen aan gezondheidseffecten.
 
Veel gemeenten hebben het lang kunnen uitstellen, maar de druk neemt steeds verder toe. Bij bijna elke Overijsselse gemeente valt er een nieuwsbericht te vinden over het bezwaar dat ze maken tegen deze provinciale duurzaamheidsdwang. Drie gemeenten hebben ondertussen aangegeven geen locatie aan te wijzen voor de plaatsing van meerdere wiebelstroomgeneratoren.

Elf andere gemeenten stellen het nog steeds uit, terwijl andere gemeenten gebukt gaan onder de dwang uit Zwolle. Bijvoorbeeld de gemeente Wierden, die onder het mom van ‘als we niks doen, is onze hele gemeente zoekgebied voor de provincie’ toch gaat voldoen aan de absurde duurzaamheidseisen van het provinciebestuur. Gemeenten raken op deze manier de controle over hun gebieden kwijt.
 
De crisis zonder einde: de asielcrisis
Een ander voorbeeld waar de lokale democratie wordt genegeerd, is bij het opvangen van asielzoekers. Met de mogelijke komst van de spreidingswet zal de waarde van de mening van de gemeenteraad dalen naar nul. Nu is het COA afhankelijk van vrijwillige medewerking van gemeenten, straks kan het rijk de gemeenten dit verplichten. Al hebben alle inwoners hun stem uitgebracht op een migratie-kritische partij, het asielzoekerscentrum zal er komen als het rijk dat wil.

De wil van een groep ambtenaren is dan belangrijker dan die van de inwoners van de gemeente waar het azc wordt geplaatst. Er hoeft hier geen rekening worden gehouden met lokale kwesties, die spelen onder de omwonenden. De dwang op het gebied van het opvangen van vluchtelingen is volstrekt absurd. Lokale politici weten het beter dan landelijke hoe het zit met de veiligheid, van zowel de omwonenden als voor de asielzoeker, met de infrastructuur, met de beschikbare financiële middelen. Barmhartigheid moet niet worden opgelegd, maar vanuit zichzelf komen.

Een schild voor de lokale democratie
Om de lokale democratie te beschermen tegen de absurde drang van het rijk en de provincie om gemeenten dingen op te leggen, is het van belang dat er een ‘schild’ komt voor de lokale democratie. We stemmen bij de gemeenteraadsverkiezingen niet voor saus, maar voor een heel gerecht. Gemeenten moeten de wensen van de provincie of het rijk, wanneer deze op veel verzet stuit, kunnen prullemanderen. Zij hebben hier recht op. Als we niet uitkijken, lijdt de lokale democratie aan onherstelbare schade.

Wybren van Haga is namens BVNL lid van de Tweede Kamer der Staten-Generaal