Over en uit Rutte IV: nieuwe verkiezingen dit jaar

Nieuws7 juli 2023 3 minuten Marit Nubé
Kaag Rutte
ANP

Het kabinet-Rutte IV is officieel gevallen, melden bronnen bij NOS. Na een dagenlang crisisberaad zijn de coalitiepartijen VVD, CDA, D66 en ChristenUnie niet tot een akkoord over het migratievraagstuk gekomen. Naar verwachting volgen nieuwe verkiezingen in oktober of november. Rechtse partijen staan te popelen om dan hun slag te slaan, laten hun leiders weten op sociale media.

Woensdagavond kwam het kabinet bijeen voor een crisisoverleg over migratie. Premier Rutte, vicepremiers Wopke Hoekstra (CDA), Sigrid Kaag (D66) en Carola Schouten (CU) waren hierbij aanwezig. Het dispuut is nu zo hevig dat het voortbestaan van de regering op het spel staat. 

Reden van het spoedoverleg: het lukt de partijen al maanden niet om met een helder migratiebeleid te komen. Zeker nu het land te maken heeft met een torenhoge instroom van 400.000 migranten in 2022, is dit belangrijker dan ooit. Maar VVD en CDA lagen wagenwijd uiteen ten opzichte van D66 en ChristenUnie.

Volgens bronnen bij De Telegraaf was het pijnpunt de gezinshereniging van asielzoekers, waarbij premier Rutte een harde eis zou stellen. Dit zou op grote weerstand hebben gestuit bij D66 en ChristenUnie. Deze kwestie heeft het kabinet uiteindelijk de strop omgedaan, blijkt uit berichtgeving van NOS.

Enorme wrijving
Het is zeker niet de eerste keer dat de coalitiepartijen onderling overhoop lagen. Zo was het stikstofbeleid de oorzaak van veel onderlinge wrijving, onder meer toen CDA-leider Wobke Hoesktra vorige zomer zei dat de doelstellingen voor hem "niet heilig" waren. Daarnaast zijn altijd de medisch-etnische kwesties een pijnpunt geweest tussen de partijen D66 en ChristenUnie.

De diepe wrijving zat er al vanaf het begin af aan bij de coalitiepartijen. Na het langste formatieproces sinds de Tweede Wereldoorlog kwam het kabinet Rutte-IV tot stand in januari 2022. Dit was niet zonder controverse, want tijdens het formatieproces bleken de formateurs te hebben gesproken over toenmalig CDA-Kamerlid Pieter Omtzigt. Kort daarop stapte hij uit de partij.

Paniek na verkiezingen
Het kabinet-Rutte IV wist zich te profileren met onder meer ambitieuze klimaatmaatregelen, strenge stikstofdoelstellingen en ruimhartige wapensteun aan Oekraïne. Maar dit bleek onwelgevallig bij een deel van het Nederlandse electoraat. Afgelopen maart kreeg het kabinet een grote dreun te verduren met de uitslag van de Provinciale Statenverkiezingen. Oppositiepartij BBB werd plots veruit de grootste fractie in de Eerste Kamer, terwijl CDA en D66 in zetelaantal halveerden. Ook de VVD ging erop achteruit.

Ondanks alle onderlinge verschillen en crises besloot het kabinet te blijven zitten. Maar sinds de uitslag van de Provinciale Statenverkiezingen speelde de vraag toch steeds vaker op: zal het kabinet vallen? Nu is de vraag dan beantwoord: ja. De onenigheid over het migratievraagstuk bleek er één te veel. Het kabinet-Rutte IV is officieel geklapt.

Naar verwachting zullen er nieuwe verkiezingen in oktober of november van dit jaar volgen. De grote kanshebber is BBB, die in peilingen al bijna een jaar veruit de grootste partij is. Verliezers zullen naar alle waarschijnlijkheid D66 en CDA staan, die volgens de huidige peilingen minimaal zullen halveren in zetelaantal.

De grote vraag is wat het onafhankelijke Kamerlid Pieter Omtzigt gaat doen. Sinds zijn afsplitsing van het CDA is hij namelijk razend populair bij de Nederlandse kiezer, blijkt steevast uit peilingen. Maar vooralsnog heeft hij geen eigen partij of kieslijst. Ook heeft Omtzigt gezegd zich niet te willen aansluiten bij BBB.

Zin in verkiezingen
Op rechts stromen de reacties van partijleiders binnen op de kabinetsval. De reacties lijken een gemeenschappelijke deler te hebben: iedereen heeft zin in nieuwe verkiezingen.

'Eindelijk! Het kabinet is gevallen en er komen nieuwe verkiezingen. Nu hebben we de kans om een krachtige nieuwe koers uit te zetten. Laten we de macht weer teruggeven aan de mensen,' reageert BVNL-leider Wybren van Haga op Twitter

BBB-leider Caroline van der Plas laat weten dat de BBB-vlag al is gehesen. Ook PVV-leider Geert Wilders zegt uit te kijken naar een nieuwe stemmingsronde: 'Snel verkiezingen nu. Adieu Rutte, Kaag en de rest!'

JA21 staat eveneens te popelen: 'Dit ging zo niet langer. JA21 is klaar voor nieuwe verkiezingen! Wij gaan nu met een realistisch plan asiel op de rails krijgen. We gaan dit regelen!'

Tot slot kan ook FVD-leider Thierry Baudet kan zijn geluk niet op: 'Eindelijk. Dit rampenkabinet lijkt definitief gevallen. Nu hopelijk snel nieuwe verkiezingen. Nederland is klaar met de absurde open grenzen, de daardoor veroorzaakte woningnood, de krankzinnige klimaatplannen en de oorlogshitserij. We gaan voor verandering.'

Wij vragen ons af...

Wie moet de nieuwe verkiezingen winnen?

Meerartikelen

Wilders
Peiling

Peiling: PVV nadert een derde van de zetels, Omtzigt maakt vrije val

In een nieuwe peiling van Ipsos wordt de PVV gepeild op maar liefst 31 procent van de stemmen. NSC, de partij van Pieter Omtzigt, zakt van 12 procent naar zeven procent. De BBB groeit met een procent.  De opmars van de PVV blijft zich voortzetten, oo

bij1
Nieuws

BIJ1-raadslid dat slechts 20% van de tijd aanwezig was, stopt ermee

Rotterdams raadslid Michantely de Jong van BIJ1 heeft besloten haar functie neer te leggen. Haar vertrek komt na een periode waarin ze slechts bij 5 van de laatste 25 raadsvergaderingen aanwezig was. BIJ1 behaalde in 2022 twee zetels in de Rotterdams

Yesilgoz
Onderzoek

Meerderheid VVD-kiezers staat open voor kabinetsdeelname met de PVV

Uit onderzoek van het RTL Nieuwspanel blijkt dat hoewel VVD-leider Dilan Yeşilgöz voorlopig terughoudend lijkt, de meerderheid van de VVD-kiezers wel voorstander is van deelname aan een kabinet dat wordt gedoogd door NSC. Deze bevinding komt naar vor

Trudeau
Nieuws

Trudeau bezorgd om opmars 'autoritaire bewegingen': 'Sloot hij niet de rekeningen van kritische mensen?'

Tijdens een persconferentie heeft de Canadese premier Justin Trudeau zijn zorgen geuit om het Westen. Volgens hem zijn autoritaire populisten bezig met een flinke opmars. Een criticus van Trudeau vindt het opmerkelijk dat Trudeau het woord autoritair

Fico
Achtergronden

Slowaakse premier waarschuwt voor Derde Wereldoorlog als Oekraïne NAVO-lid wordt

De Slowaakse premier, Robert Fico, wil absoluut niet dat Oekraïne toetreedt tot de NAVO. Volgens hem dreigt er dan een enorme escalatie, met een Derde Wereldoorlog tot gevolg. Daarom roept hij de Europese Unie op om zo snel mogelijk aan te sturen op

Milei
Nieuws

Milei sluit anti-discriminatie-organisatie: 'Het dient geen doel'

De Argentijnse regering van Javier Milei heeft besloten het Nationaal Instituut tegen Discriminatie, Xenofobie en Racisme (Instituto Nacional contra la Discriminación, la Xenofobia y el Racismo - Inadi) te sluiten, zo kondigde de woordvoerder van de

Politie
Nieuws

Eritrese relschopper krijgt jarenlange celstraf in Duitsland

Een man van Eritrese afkomst is in Duitsland veroordeeld tot een gevangenisstraf van 3 jaar en 9 maanden vanwege zijn betrokkenheid bij de rellen in Stuttgart, die plaatsvonden in september vorig jaar. Tijdens deze onrust werden aanhangers van het Er

Regenboog
Nieuws

Friesland stemt tegen actief regenboogbeleid

Met een nipte meerderheid hebben de Provinciale Staten van Friesland tegen de actieve invoering van regenboogbeleid gestemd, zoals voorgesteld door het college van Gedeputeerde Staten (GS). Ondanks dat niet alle coalitiepartijen het eens waren met he

Leesmeeropinie
Leesmeerinterviews

Meerartikelen

VVD
Nieuws

Van der Burg: Nederland mag niet eerder strengere asielregels invoeren

Demissionair staatssecretaris Eric van der Burg (Asiel) heeft tijdens een debat met de Tweede Kamer verklaard dat Nederland gebonden is aan de afgesproken termijnen voor de invoering van onderdelen van Europese asielafspraken. Dit betekent dat deze m

Ter Apel
Achtergronden

Nemen de problemen in Ter Apel ooit af? 'Toch mooi zo'n COA-centrum in je dorp'

De problemen in Ter Apel en omgeving lijken de laatste weken toe te nemen: naast gebruikelijke problematiek als geweld, intimidatie en inbraken is er sinds kort een nieuw probleem bijgekomen. Steeds vaker kampt het dorp Ter Apel met zogeheten buitens

EU
Nieuws

Dit is de erfenis van Von der Leyen: "De Brusselse brokkenpiloot"

Ursula von der Leyen, voorzitter van de Europese Commissie, heeft recent bekend gemaakt voor een nieuw termijn te willen gaan als voorzitter. De uitslag van de aanstaande Europese Parlementsverkiezingen kunnen echter roet gooien in haar plannen. Wat

Wilders
Nieuws

Wilders vreest komst links kabinet, doet oproep aan VVD en NSC: 'Kom in actie'

Op X, voorheen Twitter, heeft PVV-leider Geert Wilders een dringende oproep gedaan aan de VVD en NSC om een rechts kabinet mogelijk te maken, waarbij de PVV en BBB betrokken zijn. Wilders benadrukt dat de PVV bereid is geweest tot grote concessies: '

Baudet
Achtergronden

Baudet hekelt obsessie 'kartelpolitici' met 'verkeerde interpretatie gezondheid': "Vrije leven wordt ingeperkt"

‘Waarom is er eigenlijk nog individuele vrijheid?’, vraagt Thierry Baudet, leider van Forum voor Democratie, zich af tijdens een gezondheidsdebat in de Tweede Kamer. De FVD-voorman maakt zich zorgen om de 'obsessie' van politici met gezondheid. Polit

Van der Wal
Nieuws

PVV, BBB en NSC gooien Stikstofminister voor de bus: twijfelen aan betrouwbaarheid Van der Wal

De betrouwbaarheid van VVD-minister Van der Wal wordt openlijk in twijfel getrokken door de PVV, NSC en BBB. Deze drie politieke partijen uiten hun woede en kritiek op de minister voor Natuur en Stikstof, vanwege fouten die zouden zijn gemaakt bij he

Dalai Lama
Achtergronden

Dalai Lama waarschuwt: Europa kan 'islamitisch of Afrikaans' worden door massa-immigratie

De Dalai Lama waarschuwt dat Europa 'islamitisch of Afrikaans' kan worden wanneer de massa-immigratie blijft voortduren. Volgens de Tibetaanse boeddhist heeft elk land zijn eigen cultuur, en moeten vluchtelingen daarom worden teruggestuurd zodra de s

politie
Nieuws

Politie op zoek naar dader verkeersmishandeling

De politie is naarstig op zoek naar een jongeman die een Nederlander mishandelde. Het incident vond plaats in de omgeving van Herten. Tips aan de politie kunt u hier doorgeven. 'Bij het Total tankstation aan de Rijksweg in Herten vond op maandag 27 m

Schiphol
Nieuws

Burger gaat rekening klimaatbeleid betalen: vliegtickets worden tientallen euro's duurder

Stedentriptickets binnen Europa zullen de komende jaren ongetwijfeld duurder worden. Dit komt doordat luchtvaartmaatschappijen steeds meer investeren in uitstootrechten. Recent onderzoek van RTL Nieuws wijst uit dat dit zal resulteren in een aanzienl

Den Haag
Fun

GroenLinks tijdens raadsdebat: "Leer de Eritreeërs kennen! We moeten de dialoog met ze aangaan"

De inbreng van de Haagse afdeling van GroenLinks heeft voor de nodige hilariteit op het internet gezorgd. GroenLinks is van mening, nadat Eritreeërs massale vernielingen hebben veroorzaakt en agenten ernstig verwond hebben, dat men kennis moet gaan m

Omtzigt
Onderzoek

NSC boekte grootste ledentoename in 2023, CDA verloor de meeste leden

NSC, de partij van Pieter Omtzigt, kreeg bijna 10.000 ledeninschrijvingen in 2023, zo blijkt uit de nieuwste cijfers over ledentallen van politieke partijen. Percentueel gezien verloor JA21 de meeste leden in 2023, in absolute getallen het CDA. Forum

Hamilton
Nieuws

Hamilton hekelt aantal F1-races: 'We moeten denken aan het klimaat'

Formule 1-coureurs zijn dezer dagen niet blij met het volle raceseizoen. Ook komend raceseizoen staan er 24 races op de agenda, 20 jaar geleden waren dit er nog 16. Veel coureurs klagen over de zware belasting van zo'n druk seizoen. Bij Mercedes-cour